İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 204a
Pehlivân-ı sürmebâz
EÇS I 204a
Pehlivân-ı çemberbâz
EÇS I 204a
(---)
EÇS I 204a
(---)
EÇS I 204a
(---)
EÇS I 204a
Pehlivân-ı meymûnbâz
EÇS I 204a
Pehlivân-ı ayubâz
EÇS I 204a
Pehlivân-ı hımârbâz
EÇS I 204a
Pehlivân-ı köpekbâz
EÇS I 204a
Pehlivân-ı yılanbâz
EÇS I 204a
Pehlivân-ı (---)
EÇS I 204a–204b
Bu esnâf-ı ibretkârların her biri pâdişâh huzûrunda mahâretlerin icrâ ederek ubûr ederler kim diller ile ta‘bîr olunmaz. Bunlar dahi def ü kudüm ve bir hây-hû-yı şûm ile ubûr ederler kim İslâmbol içi velvelelerinden zelzele-nâk olur. Ammâ bunlarda mehterhâne yokdur. Cümle kırk esnâfdır. Kârhâneleri Katırhânı'dır ve cümle bî-silâh (---) âdemdir. 204b
EÇS I 204b
el-Faslu's-sânî ve erba‘înEsnâf-ı neccârân-ı mi‘mârân
EÇS I 204b
Kârhâneleri Vefâ kurbünde doğramacıbaşı kârhânesinde olurlar, ammâ büyük ağalık olmağile dâ’imâ dîvânı cümle ihtiyârlar ile hânesinde eder. Kâmil yetmiş halîfesi vardır kim her biri İslâmbol gibi bir kal‘a ve Ayasofya ve Süleymâniyye gibi bir câmi‘ yapmağa kâdirlerdir. Ve yetmiş kethudâ ve yetmiş çavuş bütün gün anlar ile İslâmbol içre gezüp hudûdundan taşra tarîk-i âm üzre yâ bir garîb ü fakîr hânesine havâle hâne yapanların hakkından gelüp hânelerin yıkmağa me’mûrlardır ve yapan üstâdın hakkından gelirler. Ve üç yüz yetmiş aded esnâf yamakları vardır.
EÇS I 204b
Pîrleri kadîm-i eyyâmda Habîb Neccâr idi. Antâkıyye'de medfûndur ve Antâkıyye kal‘asın (---) asrında Habîb Neccâr yapdı, derler. Ammâ Hazret-i Resûl asrında pîrleri Ebü'l-Kâsım Abdülv[â]hid en-Neccâr'dır. Hazret-i Selmân, Hazret huzûrunda kemerin bağladuğı kırk ikinci pîrdir, ba‘de'l-feth Mekke-i Mükerreme ve Hatîm-i Harem-i Şerîfi bunlar müceddeden binâ edüp Beyt-i Şerîfe iki bâb-ı sa‘âdet yapdılar. Ba‘dehu Yûsuf-ı Haccâc cânib-i garbdaki kapuyu sedd etdiler. Hâlâ cânib-i şarka bir bâb-ı mu‘allâ kaldı. Pîr-i neccârân Ebü'l-Kâsım'ın kabri İsvân kal‘asının şarkında Hazret-i Lokmân gârında yatır.
EÇS I 204b
Esnâf-ı Neccârân, cümle 4000
EÇS I 204b
Esnâf-ı bennâyân, neferât 3000
EÇS I 204b
Esnâf-ı keresteciyân, dükkân 999, neferât 1005
EÇS I 204b
Esnâf-ı bıçkıcıyân, dükkân 300, neferât 1000
EÇS I 204b
Esnâf-ı sıvacıyân, neferât 1000
EÇS I 204b
Esnâf-ı câmcıyân, dükkân 71, neferâ[t] 105
EÇS I 204b
Esnâf-ı alçıcıyân, dükkân 25, neferât 500
EÇS I 204b
Esnâf-ı horasâncıyân, dükkân 85, nefer 400
EÇS I 204b
Esnâf-ı kirecciyân, ocak 55, nefer 500
EÇS I 204b
Esnâf-ı yağlı kirecciyân, dükkân 90, nefer 600
EÇS I 204b
Esnâf-ı mermer kirecciyân, dükkân 40, nefer 100
EÇS I 204b
Esnâf-ı taş kireci, dükkân 7, nefer 50, pîrleri Kâsım bin Nasr'dır.
EÇS I 204b
Esnâf-ı mermer-bürân, dükkân 121, nefer 300
EÇS I 204b
Esnâf-ı lökünciyân, dükkân 10, nefer 100
EÇS I 204b
Esnâf-ı su yolcıyân, kârhâne bir, nefer 300
EÇS I 204b
Esnâf-ı kiremitciyân, dükkân 35, nefer 500
EÇS I 204b
Esnâf-ı kerpiçciyân, dükkânları yok, nefer 1000
EÇS I 204b
Esnâf-ı tahta kurşumcıyân, dükkân bir, nefer 50
EÇS I 204b
Esnâf-ı kurşum örtücü, neferât 300
EÇS I 204b
Esnâf-ı kaldırımcıyân, neferât 800
EÇS I 204b
Esnâf-ı kayağancıyân, dükkân 20, nefer 151
EÇS I 204b
Esnâf-ı taş-kesen, neferât 1000, kârhâne Dâvûdpaşa'da 10
EÇS I 204b
Esnâf-ı taş-keşân, nefer 1000, hımâr 1005
EÇS I 204b
Esnâf-ı badanacıyân, neferât 400
EÇS I 204b
Esnâf-ı Eyyûb oyuncakcısı, dükkân 100, nefer 105