İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS I 204b
Esnâf-ı araba yapıcıyân, dükkân 18, nefer 40
EÇS I 204b
Esnâf-ı pîş-tahtacıyân, dükkân 55, nefer 80
EÇS I 204b
Esnâf-ı iskemleciyân, dükkân 40
EÇS I 204b
Esnâf-ı ferâşcıyân, dükkân 10, nefer 12
EÇS I 204b
Esnâf-ı tâbûtcıyân, dükkân 20, nefer 50
EÇS I 204b
Esnâf-ı gergefciyân, dükkân 6, nefer 20
EÇS I 204b
Esnâf-ı çûlhâ dezgâhcısı, dükkân 6, nefer 20
EÇS I 204b
Esnâf-ı tahtırevâncıyân, dükkân bir, nefer 10
EÇS I 204b
Esnâf-ı Üsküdar'da mahfeciyân, dükkân bir, nefer 20
EÇS I 204b
Esnâf-ı burma işkenceciyân, bir âdemdir
EÇS I 204b
Esnâf-ı yağ değirmeni cenderecisi, nefer 3
EÇS I 204b
Esnâf-ı at değirmeni çarkcısı, nefer yedi
EÇS I 204b
Esnâf-ı su dollâbları çarkcısı, nefer bu dahi ancak üç âdemdir.
EÇS I 204b
Esnâf-ı furun binâ edici, nefer ancak 10
EÇS I 204b
Esnâf-ı kuyu kazıcıları, nefer 100
EÇS I 204b
Esnâf-ı toloz mahzencileri, nefer 40
EÇS I 204b
Esnâf-ı su yolları kazıcılar ilm-i hendesedir vasf olunmaz.
EÇS I 204b
Esnâf-ı ırgadân, neferât 10.000
EÇS I 204b
Esnâf-ı mühmel lağımcı Ermenîler, neferât 300
EÇS I 204b
Bu bâlâda tahrîr olunan esnâfların cümle kârların dükkânlarda ve piyâde işleyüp her biri metâ‘ların birer takrîb ile gösterüp cümle âlâtları ellerinde ve bellerinde olup,
EÇS I 204b
Neccârlar keser ile arabalar üzre evler yaparak bir hây-hû ile "Bire tahta getir ve egser getir" diyerek geçerler.
EÇS I 204b
Bennâlar dîvâr yaparak "Taş getir ve çamur getir, tekne götür" diyerek geçerler.
EÇS I 204b–205a
Keresteciler araba üzre direk mertek 205a yığup geçerler.
EÇS I 205a
Bıçkıcıyân arabalar üzre tahta biçerek geçerler.
EÇS I 205a
Sıvacıyân dükkânların sıvayup nakş ederek geçerler.
EÇS I 205a
Câmcıyân tahtırevânlar üzre ibret-nümâ elvân câmlar ederek geçerler.
EÇS I 205a
Alçıcılar arabalar üzre alçı değirmenlerin çevirüp alçı yaparak güzer ederler.
EÇS I 205a
Horasâncılar kezâlik değirmenlerin çevirüp horasân yaparak tay ederler.
EÇS I 205a
Dağda kirec yakıcılar arabalar üzre kirec yakup yüzleri gözleri beyâz kirec ile geçüp şaka ederler.
EÇS I 205a
Yağlı kirecciler seyishâneler üzre yağlı kirec yükledüp cümle esbâbları kirec ile reftenlerler.
EÇS I 205a
Mermer kirecci kezâlik geçerler.
EÇS I 205a
Yanmamış taş kirecciler dahi atlara kirec yükledüp tay ederler. Ve,
EÇS I 205a
Mermer-bürler gûnâ-gûn târîhleri mermerlere kazıyup mermerden kabir destârları ve seng-i mezârları yaparak ubûr ederler.
EÇS I 205a
Löküncü Arnavudlar taş kirec ile beziryağıyla pembeyi bir yere halt edüp arabalar üzre tokmaklar ile lökün döğüp Arnavudca türkî yırlayarak geçerler.
EÇS I 205a
Su yolcular su künglerin kenevir iplerile lökünleri sararlar. Ammâ İslâmbol'da nâzlı esnâfdır. Kârhâneleri Ayasofya'da Sarıkcılar içinde kârhâne-i kadîmdir kim Ebü'l-feth binâsıdır. Pîrleri Cedallâh Ebû Türâb'dır, Remle'de şehîd olup anda medfûndur.
EÇS I 205a
Kiremitciler arabalar üzre kiremit yükledüp ve kiremit yaparak yüzleri ve gözleri çamurlu Ermenîler'dir eyle geçüp giderler.
EÇS I 205a
Tahta kurşumcuların kârhânesi Süleymâniyye tîmârhânesi altındadır, arabalar üzre tahta kurşumlar döküp ve tahta kurşumdan kendülerine, atlarına esbâb bisâtlar edüp geçerler.
EÇS I 205a
Kurşum örtücüler azîm kubbeleri arabalar üzre yükledüp kurşum örterek geçerler.
EÇS I 205a
Kaldırımcı Arnavudların ellerinde kazmaları ve demir küsküleri ile yollarda kaldırım meremmât eder şeklinde, murabba‘:
EÇS I 205a
Eve tulate matuzine sultâne râhime,Ebûrefâkete hanifese sultâne yane