İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS II 218a
28. Kal‘a-i Ünye ve kasaba-i Faça ve kal‘a-i Vona ve kal‘a-i Giresin.
EÇS II 218a
28. Kal‘a-i Pürpülüm ve kal‘a-i Göreli ve kal‘a-i Kiliye ve kal‘a-i Yorozburnu.
EÇS II 218a
29. Kal‘a-i Akçaâbâd ve Polatabâzârı ve şehr-i azîm ve belde-i kadîm kal‘a-i Tırabuzun.
EÇS II 218a
29. Eyâlet-i Tırabuzun sancakları ve Abaza ve Gürcîstân vilâyeti isimleri.
EÇS II 218a
30. Trabzan hâkimleri ve halkının esmâ ü lakabları ve imâretlerinin esmâları ve kölelerinin nâmları.
EÇS II 218a
30. Tarabefzûn şehrinin şu‘arâları ve kibâr [u] a‘yânı ve ulemâ ü sulehâsı.
EÇS II 218a
30. Eşkâl-i kal‘ası ve cümle ebrâcları ve cümle kal‘a kapuların bildirir.
EÇS II 218a
31. Aşağı kal‘ası ve cümle sarâyları ve cevâmi‘-i selâtîn [ve] mesâcidleri.
EÇS II 218a
31. Medrese ve dârü'l-kurrâ ve mekteb-i sıbyânları ve tekye-i dervişânları.
EÇS II 218a
32. Hammâmları ve hânları ve bekârhâneleri ve çeşmesârları ve çârsû-yı bâzârı.
EÇS II 218a
32. Dârü'z-ziyâfe imâretleri ve halkının reng-i rûyları ve kâr [u] kesblerin bildirir.
EÇS II 218a
33. Me’kûlât ü meşrûbâtının memdûhâtların ve balıklarının havâssın ve lisân-ı Çiço'yu bildirir.
EÇS II 218a–218b
34. Mesiregâh-ı Tarabefzûn ve esmâ-i mahallât ve hikâye-i acîbe. 218b
EÇS II 218b
34. Sitâyiş-i nehr-i Hoşoğlan ve ziyâretgâh-ı selâtin ve gayrılar.
EÇS II 218b
34. Gürcîstân ve Mikrilistân memleketine seyâhate gitdiğimiz kılâ‘ları beyân eder.
EÇS II 218b
34. Kasaba-i Şâne ve kal‘a-i Sürmene ve nâhiye-i Mâhnoz ve kasaba-i Kaliprahavoli.
EÇS II 218b
35. Kal‘a-i Rize ve kasaba-i Hopan ve kal‘a-i Gönye ve nehr-i azîm Çoruğ.
EÇS II 218b
35. Vilâyet-i Mikrilistân ve sancağ-ı Batum ve kal‘a-i (---).
EÇS II 218b
36. Azak kal‘ası gazâsına gitdiğimiz ve meneksile gemileri eşkâlin beyân eder.
EÇS II 218b
36. Evsâf-ı Faşa çayı ve vilâyet-i azîm Abaza ve ibtidâ-yı tulû‘ların bildirir.
EÇS II 218b
36. Cemî‘î lisân sâhibi olan kavmleri ve cümle kavmin isimlerin ve kavm-i Arab'ın tulû‘un.
EÇS II 218b
37. Abaza vilâyeti aşireti beğlerinin isimlerin ve iskelelerin beyân eder.
EÇS II 218b
39. Lisân-ı garîb ü acîb-i Abaza ve lisân-ı ıstılâh-ı Sadşe Abaza.
EÇS II 218b
39. Kal‘a-i Anapa ve aşiret-i kavm-i Şağake.
EÇS II 218b
40. Sene (---) târîhinde Azak gazâsına gitdiğimiz menâzilleri ve muhâsara-i Azak'ı bildirir.
EÇS II 218b
44. Azak'dan bî-feth vilâyet-i Kırım'a gitdiğimiz menâzilleri ve enhârları bildirir.
EÇS II 218b
44. Vilâyet-i Kırım'dan yine kal‘a-i Azak seferine Tatar Hân ile varup kal‘ayı feth etdiğimiz bildirir.
EÇS II 218b
45. Bahâdır Girây Hân'ın azli ve İslâm Girây Hân'ın cülûsu ve Leh seferlerin beyân eder.
EÇS II 218b
46. Bu abd-i hakîrin Karadeniz'de gark olduğu sergüzeştin beyân eder.
EÇS II 218b
47. Keliğra kayaları ve kal‘ası ve Sarı Saltık tekyesin bildirir.
EÇS II 218b
47. Menâkıb-ı Sarı Saltık Sultân ve ejderi katl edüp kralın îmâna geldüğü.
EÇS II 218b
49. Keliğra kal‘asından yine gemiyle İslâmbol'a gitdiğimiz konakları bildirir.
EÇS II 218b
49. Manzara-i tûl [u] arz-ı Karadeniz'in cirmin bildirir.
EÇS II 218b
50. Malta gazâsına gitdiğimiz beyân eder.
EÇS II 218b
50. Malta seferi fetvâsının sûretin beyân eder.
EÇS II 218b
51. Malta gazâsına me’mûr olan eyâletleri ve limân menâzillerin beyân eder.
EÇS II 218b
51. Cezîre-i Girid ve cezîre-i Çukalar ve kal‘a-i Koron ve kal‘a-i Moton ve kal‘a-i Avarin ve gayrı cezîreler.
EÇS II 218b
52. Evsâf-ı muhâsara-i cezîre-i Girit ya‘ni ibtidâ-yı şüru‘-ı feth-i kal‘a-i Hanya.
EÇS II 218b
54. Hanya fethi târîhleri ve ba‘de'l-feth İslâmbol menâzilleri ve Fâtih-i Hanya Yûsuf Paşa'nın sebeb-i katli.
EÇS II 218b
55. Hikâye-i garîb ü acîbe-i peder-i azîzimiz rahmetullah.