İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS II 218b
56. Der-beyân-ı hikmet-i Hudâ-yı esrâr-ı hafiyye ve menâkıb-ı şehzâdegân-ı Sultân Ahmed Hân.
EÇS II 218b
57. Sene 1056 târîhinde Tekeli Paşa'nın Şenile gazâsına serdârlığı ve inhizâmın beyân eder.
EÇS II 218b
57. Venedik küffârının Kilis kal‘asın ve niçe kal‘alara istîlâsın bildirir.
EÇS II 218b
57. Erzurûm vilâyetine gitdiğimiz menâzil ve kılâ‘ları beyân eder.
EÇS II 218b
58. Kasaba-i Gekbiziye ve kal‘a-i Heleke ve kal‘a-i İzmit ve buhayre-i Sapanca.
EÇS II 218b
59. Kasaba-i Handak ve kasaba-i Düzce ve kasaba-i Üskûbî ve şehr-i ma‘mûr Bolı.
EÇS II 218b
59. Bolı ılıcası ve Çağa gölü ve kasaba-i Gerede ve Türk lisânı.
EÇS II 218b
60. Kasaba-i Çerkeş ve ziyâret-i Habîb-i Karamânî ve şehr-i Tosya imâretleri ve ziyâretleri.
EÇS II 218b
61. Kal‘a-i Osmâncık ve ziyâretgâh-ı Koyun Baba ve kal‘a-i dârü'l‘izze-i metîn Amasiyye.
EÇS II 218b
64. Dârü'l-ikbâl kal‘a-i Nîkhisâr ve ılıcası.
EÇS II 218b
65. Vilâyet-i Erzurûm ve kal‘a-i Koylıhısâr ve Zağapa deresi ve tılsımâtı ve gayrı menâzilleri.
EÇS II 218b
66. Ziyâretgâh-ı Çağırkanlı Sultân ve Tercân sahrâsı ve gayrı konakları beyân eder.
EÇS II 218b
67. Evsâf-ı kal‘a-i kadîm, behcet-i rüsûm ya‘nî hisâr-ı metîn-i Erzurûm.
EÇS II 218b
67. Eyâlet-i Erzurûm'un sancakları ve hâkimleri ve nehr-i Furât'ın tulû‘[u] gurûbu.
EÇS II 218b
68. Eşkâl-i kal‘a-i Erzurûm ve cemî‘î imâretleri ve cevâmi‘ ü medrese ve dârü'l-kurrâ ve dârü'l-hadîs ve mekteb-i sıbyânları.
EÇS II 218b
69. Gayrı hayrât [u] hasenâtları ve şehr-engîzi ve varoşları ve halkının lisânların beyân eder.
EÇS II 218b
70. Evsâf-ı Eğerlidağ ve menâkıb-ı Bel‘am ibn Bâ‘ûr ve ibret-nümâ-yı azîm ejderhânın karataş olması.
EÇS II 218b
71. Erzurûm'dan Kürdistân'da Şuşik kal‘ası seferine gitdiğimiz bildirir.
EÇS II 218b
71. Gümüşlü künbet ve Hasankal‘ası ve cümle imaretleri ve ılıcasın beyan eder.
EÇS II 218b
72. Çoban köprüsü ve Hınıs kal‘ası sancakları.
EÇS II 218b
73. Ziyâeddîn kal‘ası ve germâbı ve Avnik kal‘ası ve niçe gûne kal‘alar ve Şuşik kal‘ası fethi ve kal‘a-i Mekü.
EÇS II 218b
74. Erzurûm'dan Acem vilâyetine gitdiğimiz konakları ve şehr-i kılâ‘-ı azîmleri beyân eder.
EÇS II 218b
74. Üç dörd konakdan sonra diyâr-ı Acem'de ibtidâ kal‘a-i Karış.
EÇS II 218b
75. İbret-nümâ-yı azîm Üçkilise ve ziyâretgâh-ı Muhammed Şâm-ı Gazan ve nehr-i azîm Zengî çayı.
EÇS II 218b
76. Germâb-ı Sidirgi ve evsâf-ı şehr-i azîm Karabâğlar ve evsâf-ı kal‘a-i Nahşivân-ı nakş-ı cihân.
EÇS II 218b
77. Lisân-ı Dehkınî ve lisân-ı Direy ve lisân-ı Pârisî ve lisân-ı Pehlevî ve lisân-ı Gâzî.
EÇS II 218b–219a
77. Kal‘a-i Alıncak Van ve kal‘a-i Sarây ve kal‘a-i Suşmâr ve her lisân ve kal‘a esmâları. 219a
EÇS II 219a
77. Âl-i Osmân devletinde olan vilâyet eyâletlerinin esmâların beyân eder.
EÇS II 219a
77. Şehr-i Nahşivân'dan vilâyet-i Tebrîz-i dilâviz'e gitdiğimiz bildirir.
EÇS II 219a
78. Nehr-i Aras ve şehr-i Küçük Karabâğ ve şehr-i Tesuy ve şehr-i İrem Merend.
EÇS II 219a
79. Evsâf-ı şehr-i azîm [ü] kadîm Tebrîz-i dilâvîz dâr-ı Pervîz.
EÇS II 219a
79. Bânî-i Tebrîz ve dervezeleri ve bânîlerinin târîhlerin beyân eder.
EÇS II 219a
80. İmâristân-ı Tebrîz'i ve cümle cevâmi‘ ve mesâcid [ü] hayrâtları bildirir.
EÇS II 219a
82. Yüz yigirmi gûne şehr-engîzi ve halkının ıstılâhı ve ta‘rîf-i tâc-ı Acem'i beyân eder.
EÇS II 219a
83. Mesîregâh-ı Tebrîz'i ve niçe bin aded hıyâbân [u] teferrücgâhları ve cemî‘î nevâhîlerin beyân eder.
EÇS II 219a
84. Sitâyiş-i külliyât-ı şehr-i Tebrîz ve münâsib hadîs-i şerîfler.
EÇS II 219a
84. Hüsniyyât-ı şehr-i Tebrîz ve kubhiyyât-ı ahâlî-i İrân-zemîn.
EÇS II 219a
86. Ziyâretgâh-ı şehr-i Tebrîz ve evsâf-ı kal‘a-i Merâm-Kumla.
EÇS II 219a
87. Şehr-i azîm Merâğa ve niçe kendler ve niçe nevâhîler ve şehr-i Ûcân-ı Kadîm.
EÇS II 219a
87. Niçe kend-i âbâdânlar ve kal‘a-i kehrân-ı Azerbaycân.