İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS II 239b
Ziyâret-i sâhib-i yakîn-i bi-gümân, halvet-nişîn-i bî-nişân, Hazret-i Çekirge Sultân: Eski Kaplıca'da Gâzî Hudâvendigâr Murâd Hân türbesi önünde başka bir âsitâne-i fukarâdır. (---) (---) (---) (---).
EÇS II 239b
Ziyâret-i Şâdî Sultân: Emîr Sultân kurbunda âsûdedir.
EÇS II 239b
Ve Abdullah Efendi: Musannif ve mü‘ellif ve bahr-i me‘ânî kimesnedir.
EÇS II 239b
Ve eş-Şeyh Emîr Âlî Efendi: Tarîk-i Halvetî'den niçe kerâmâtları bâhir olmuş ârîf-i billahdır.
EÇS II 239b
Ve ziyâret-i sultân-ı dünya vü dîn, sîmurg-ı Kâf-ı yakîn, Sultân Karaca Mecîdüddîn (---) (---) (---) .
EÇS II 239b
Ve ziyâret-i Karanfilli Dede: Bursa'nın cânib-i garbîsinde Hasan Paşa Kapusundan taşra Karanfilli tekyesinde yatır.
EÇS II 239b
Ve ziyâret-i Sünbüllü Dede: Tatarlar Kapusundadır.
EÇS II 239b
Ziyâret-i eş-Şeyh Alî Mest: Tatarlar Kapusundan içeri tekyesinde âsûdedir.
EÇS II 239b
Ve ziyâret-i berkeşîde dergâh ve nâyibanullah Hazret-i Şeyh Fazlullah: Kibâr-ı evliyâullahdan ulu sultândır.
EÇS II 239b
Ve Molla Arab Cabbârî Hazretleri: Dağ dibinde câmi‘i sâhasında medfûndur.
EÇS II 239b
Evsâf-ı ziyâretgâh-ı sâkin-i külbe-i subhânî ve ârif-i samedânî eş-Şeyh Hazret-i Zeynüddîn Hâfî (---) asrında
EÇS II 239b
El-Mevlâ Aşcızâde: Deryâ-yı ulûmdur.
EÇS II 239b
Ve Hüsâmeddîn Çelebî: Zâhir ü bâtını tekmîl etmiş zât-ı mükerrem imiş.
EÇS II 239b
Ve Hâlis Dede.
EÇS II 239b
Ve eş-Şeyh Seyyid Alî-i Belhî: Tarîk-i Nakşıbendî'de ulu sultândır.
EÇS II 239b
Ve Yoğurdlu Baba: Horâsân erenlerindendir.
EÇS II 239b
Ve Hayâlî Efendi: Hayâlî kitâbının mü‘ellifidir.
EÇS II 239b
Ve Hayâlî civârında eş-Şeyh Alîyyüddîn Efendi.
EÇS II 239b
Ve ziyâret-i kutb-ı gavvas-ı deryâ-yı dîn, bâtın-ı bahr-i yakın eş-Şeyh Hazret-i Tâcüddîn: (---) (---).
EÇS II 239b
Ve gavs-ı azâm mertebesinde Hazret-i Zeynüddin:
EÇS II 239b
Bunlar dahi te‘lifât sahibi deryâ-yı ulûm kimesnedir.
EÇS II 239b
Ziyaret-i ma‘den-i hikmet-i Rabbânî ve âfitâb-ı nihânî eş-Şeyh Hazret-i Karamânî : (---) (---) (---) (---) (---).
EÇS II 239b
Ve eş-Şeyh Hazret-i Abdüllatîf Efendi ve eş-Şeyh Hacı Halife : Tarîk-i Bayrâmiyye'de ulu sultândır. Ve eş-Şeyh Abdül‘azîz Efendi.
EÇS II 239b
Ve ziyâret-i eş-Şeyh Hazret-i Safiyyüddîn. (---) (---) (---) (---)
EÇS II 239b
Ve Mu‘allimzâde Muhammed ibn eş-Şeyh Muslihiddîn-i Rûmî: Mütebahhirînden gavvâs-ı me‘ânî Çelebî imiş. Te’lîfâtları mu‘teberdir {mevtine târîh-i güfte-i Hayâlî
EÇS II 239b
Makarr olsun âna firdevs-i a‘lâ sene 980}.
EÇS II 239b
Ve âmil-i âlim ü âlî eş-Şeyh Hazret-i Seyyid Alî: Mekkevî'dir.
EÇS II 239b
Ve Mevlânâ Hasan Çelebi: Müfessir ve muhaddis kibâr-ı ulemâdandır.
EÇS II 239b
Ziyâret-i imâm-ı sahib-i sadır ve hümâm-ı âlî-i kadir el-Mevlâ Hazret-i Molla Husrev b. Hızır: Dürer ü Gurer sâhibi sultân-ı ulemâdır. Bunlar dahi Zeyneddîn Hâfî yanında medfûndur. Anda bir küçük savma‘ası vardır. Gâyet muzlim künc-i ibâdethânedir. Dürer [ü] Gurer'i anda te’lîf etmişdir. Bu hakîr teberrüken ol savma‘a-i kâr-ı ma‘ârifde bir hatm-i şerîfi tamâm etmeyince taşra çıkmayup sevâbın Molla Husrev rûhuna hîbe etdik.
EÇS II 239b
Ve eş-Şeyh Abdüllatîf Makdisî: Yıldırım Hân imâmı idi.
EÇS II 239b
Ve Hızır Şâh Efendi: Müfessir ve muhaddis ve mü’ellifdir.
EÇS II 239b–240a
Ve Sarımsakcızâde Süleymân Efendi: Eski Kaplıca kurbunda başka bir merkad-i pür-envârı vardır. Âl-i Osmân diyârında ve gayrı diyâr-ı İslâmlarda tilâvet olunan Mevlûd-i Şerîf kitâbın bu Süleymân Efendi 240a te’lîf etmişdir ve Yıldırım Hân Câmi‘i kurbunda kabr-i kadîdler bir gâr-ı azîm içre niçe yüz yıldan berü meyyitler kadîd olup ter ü tâze zâhir ü bâhir yatırlar, medfûn değillerdir.
EÇS II 240a
el-Mevlâ Seydî : Alî ahfâdındandır. Bursa cebbânesinde medfûndur.
EÇS II 240a
el-Mevlâ Bağdâdîzâde Hasan Çelebi b. Yûsuf el-Bağdâdî: Kebûter rûhu ten kafesinden pervâz edüp Bursa'da Zeynîler'de meks edüp anda âşiyân etdi. Ol makâm hâlâ ziyâretgâh-ı ünâsdır.
EÇS II 240a
el-Mevlâ Hüsâmeddîn Hüseyn b. Muhammed b. Hüsâmeddîn eş-şehîr Kara Çelebizâde: Emîr Sultân Câmi‘i önünde medfûndur.
EÇS II 240a
Ziyâret-i rükn-i muhterem ve kutb-ı muhteşem, zâhid-i zemâne, âbid-i yegâne eş-Şeyh Mehemmed Üftâde Efendi: Üsküdarî Mahmûd Efendi'nin pîşvâsıdır. Bunlar tarîk-i Celvetî'dir. Lâkin Mahmûd Efendi tarîk-i Celvetî ser-çeşmesidir ve Üftâde Efendi Bursavîdir. Yine Bursa'da iç kal‘a içre câmi‘lerinde medfûndur kim bir tekye-i mu‘azzamdır. Mevtine târîh:
EÇS II 240a
Düşdi ıskât-ı bâ ile târîhGeçdi Üftâde Bursa'nın kutbı Sene 988.
EÇS II 240a
Kerâmât-i celîle ve makâmât-ı aliyye sâhibi idi.
EÇS II 240a
el-Mevlâ Kemâleddîn eş-şehîr Bakara Dede: Amâsiyye kurbunda kasaba-i Sonisa'dandır. Evvel altmış sene kâr-ı tabbağlıkda ifnâ-yı vücûd edüp kendüyi girdmân edüp tekmîl-i fünûn etmişdi. Amma ulûm-ı secde-i ferâmûş etmişdi. Hidâyet-i Hak irüp Amasiyye müftîsi Hatîb Kâsımzâde'den kara heceden başlayıp bir senede Kelâm-ı İzzeti itmâm edüp yedi senede dahi niçe tekmîl-i fünûn edüp Bursa Murâdiyye Medresesi ihsân olundu. Niçe sene mu‘ammer olup niçe menâsıb-ı âlîlere mutasarrıf olup niçe mücelled kütüb-i mu‘tebereler te’lîfâtları vardır. Hatta "Dede Cöngi" nâm kitâb anların te’lîfidir. Âlem-i fânîden Bursa'da vedâ‘ edüp Emîr Sultân civârında medfûndur. Mevtine târîh:
EÇS II 240a
Gülşen-i cennât ana me’vâ ola. Sene [975].