Eserler · Orhon Türkçesi

Bilge Kagan Yazıtı

Orhon 8. yy. Düzyazı kısaltma: BK metin aranabilir

Kaynak yayın

TEKİN, Talat 2006. Orhon Yazıtları, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, s. ***

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

288

cümle

2.466

sözcük

1.028

ayrı biçim

661

tek geçişli

%64,3 (hapax)

0,518

STTR

standart tür/sözcük

8,6

sözcük / cümle

5,28

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

BK K 8

türük : bod(u)n(u)g : tir(i)p : [i]l tuts(ı)ḳ(ı)ŋ(ı)n : bunta : urt(u)m : y(a)ŋ(ı)l(ı)p : öls(i)k(i)ŋ(i)n : [y(ė)me] : bunt[a urt](u)m : n(e)ŋ n(e)ŋ s(a)b(ı)m [(e)rs](e)r : b(e)ngü t(a)şḳa : urt(u)m :

BK K 8

(a)ŋ(a)r körü : bil(i)ŋ :

BK K 8

türük : (a)mtı : bod(u)n : b(e)gl(e)r : bödke : kör(ü)gme : [b(e)gl](e)r[g]ü :y(a)ŋ(ı)lt(a)çı: siz

BK K 9

[ḳ(a)ŋ(i)m] ḳ(a)g(a)n : (e)ç(i)m ḳ(a)g(a)n : ol(u)rtuḳınta : tört : bul(u)ŋd(a)kı : bod(u)n(u)g : n(e)nçe : ėtm[(i)ş n(e)nçe y(a)r(a)tm(ı)ş

BK K 9

t](e)ŋr[i] y(a)rl(ı)ḳ(a)d[uḳ üç[(ü)n ö]z(ü)m : ol(u)rt(u)ḳ(u)ma : tör[t : b]ul(u)nd(a)kı bo[d(u)n(u)g : ėtd(i)m y(a)r](a)t[d(ı)m : i [ ]kelt(i)m : m(e)n : [t]ürg(i)ş : ḳ(a)g(a)nḳa : kıiz(ı)m[(i) n ](e)rt(i)ŋü: ul(u)g : törün : (a)lı bert(i)rn :

BK K 10

tür[g(i)ş ḳ(a)g(a)n] kıızın : (e)rt(i)ŋü : ul(u)g : törün oġl(u)ma : (a)lı bert(i)m :[ ] (e)rt(i)ŋü : ul(u)g : törün : (a)lı bert(i)m : y[(a) ]t² : (e)rtü[r]t(ü)m : tört [bul(u)ŋd(a)kı bod(u)n(u)g] b(a)z [kelt(i)m b](a)ş[l](ı)g(ı)g : yük(ü)nt(ü)rt(ü)m : tizl(i)g(i)g : sök(ü)rt(ü)m:

BK K 11

üze : t(e)ŋri: (a)s[ra] y(ė)r : y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳ : üç[(ü)n] köz(ü)n : körm(e)dük : ḳuulḳ(a)ḳ(ı)n : (e)ş(i)dm(e)dük : bod(u)n(u)m(ı)n : ėlg(e)rü: kün: tu[gs(ı)kıŋa] bir(i)g(e)rü [kün ortusıŋ]a : ḳuur(ı)g(a)ru: [kün b(a)ts(ı)kıŋa y(ė)r(ı)g(a)ru tün ortusıŋa t(e)gi ḳoont(u)rt(u)m

BK K 12

s(a)r(ı)g (a)ltu]nin : ür(ü)ŋ : küm(ü)şin : kıırg(a)gl(ı)g : ḳuut(a)yin : kinl(i)g : (e)şg[(i)tis]in : özl(i)k (a)tin : (a)dg(ı)rin : ḳ(a)ra k[işin] kök : t(e)y(e)ŋin : türük(ü)me : bod(u)n(u)ma : ḳ(a)zg(a)nu: bert(i)m : ėtibert(i)m : [ ](i)n : buŋs(u)z : kelt(i)m :

BK K 13

üze : t(e)ŋri : (e)rkl(i)g [ ……………….t]ürn(e)n : uġ[…….....] (i)n [ b(e)gl](e)r(i)g : bod(u)n[(u)g] [y](e)m e : ıġ(i)d(i)ŋ : (e)mg(e)tm(e)ŋ : tolg(a)tm(a)ŋ [ ]m türük : b(e)gl(e)r : türük: : bod(u)n(u)m [ ] (a)t : bert(i)m:

BK K 14

[ : [ ] ḳa : t(a)ş(ı)g : [ ] ür ⟨…⟩ḳ(a)zg(a)n(ı)p: y(a)ŋ [ ]i : bu [ ]a: bu ḳ(a)g(a)n(ı)ŋda : bu b(e)gl(e)r(i)g[de bu y(ė)r(i)ŋde su]b(u)ŋd[a (a)dr(ı)lm(a)s(a)r] : türük [bod(u)n] [ ] : (e)dgü : kört(e)çi s(e)n : (e)b(i)ŋe : kirt(e)çi s(e)n : buŋs(u)z : bolt(a)çı s(e)n

BK K 14

[………….(a)nta] kisre : t(a)bg(a)çk[(a)g](a)nta : b(e)d(i)zçi : ḳoop : k[(e)lürt(ü)m

BK K 14

m(e)n(i)ŋ] s(a)b(ı)m(ı)n : sım(a)dı :

BK K 14

içr(e)ki : b(e)d(i)zçıġ : ıt(t)ı :

BK K 14

(a)ŋ(a)r : (a)d(ı)nç(ı)g : b(a)rk:y(a)r(a)t(ıt)d(ı)m :

BK K 14

için t(a)şin : (a)d(ı)nç(ı)g : b(e)d(i)z u[rt(u)rt](u)m

BK K 14

[t(a)ş toḳıtd(ı)m köŋ(ü)lt(e)ki s](a)b(ı)m(ı)n [urt(u)rt(u)m ]

BK K 15

on oḳ : oġlıŋa : t(a)tıŋa : t(e)gi : bunı : körü : bil(i)ŋ :

BK K 15

b(e)ngü : t(a)ş :toḳıtd(ı)m: [ ] toḳıtd(ı)m : biti(t)d(i)m :

BK K 15

bu[nı kör(ü)p (a)nça bil(i)ŋ

BK D 1–2

ol] t(a)ş : b(a)rkin [……………….] t(e)ŋri t(e)g : t(e)ŋri : y(a)r(a)tm(ı)ş : türük, : bilge : ḳ(a)g(a)n :s(a)b(ı)m : [k](a)ŋ(ı)m : türük bilg[e] [ḳ(a)g(a)n […..…………….(a)l]tısir : toḳ(u)z oġ(u)z : (e)ki (e)d(i)z k(e)r(e)kül(ü)g : b(e)gl(e)ri : bod(u)nı[……………tü]rük: t[(e)ŋ]ri [………..] üze : ḳ(a)g(a)n : ol(u)rt(u)m :

BK D 1–2

ol(u)rtuḳ(u)ma : ölt(e)çiçe : s(a)ḳ(ı)n(ı)gma: türük : b(e)gl(e)r : bod(u)n : [ö]g(i)r(i)p : s(e)b(i)n(i)p : toŋ(ı)tm(ı)ş :

BK D 1–2

közi : yüg(e)rü körti :

BK D 1–2

bödke : öz(ü)m ol(u)r(u)p : bunça : (a)g(ı)r törüg: tört : bul(u)ŋd(a)kı : […………………….]d(i)m : üze : kök t(e)ŋri (a)s[ra y(a)g(ı)z y(ė)r kıl(ı)ntuḳda (e)kin (a)ra kişi oġlı ḳıl(ı)nm(ı)ş]

BK D 3

kişi : oġlınta : üze : (e)çüm (a)pam : bum(ı)n ḳ(a)g(a)n : (i)şt(e)mi ḳ(a)g(a)n : ol(u)rm(ı)ş : ol(u)r(u)p(a)n : türük [b]od(u)n(ı)n : ėlin :törüsin : tuta berm(i)ş : ėti birm(i)ş : tört : bul(u)ŋ : ḳoop : y(a)ġı (e)rm(i)ş : sü sül(e)p(e)n : tört : bul(u)ŋd(a)kı : bod(u)n(u)g [ḳop (a)lm(ı)ş : ḳop b(a)z kelm(i)ş] b(a)şl(ı)g(ı)g [yü]k(ü)nt(ü)rm(i)ş : tiz- l(i)g[(i)g : sök(ü)rm(i)ş :

BK D 4

ėlg(e)rü: ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yışḳa t(e)gi: kirü] t(e)m(i)r ḳ(a)p(ı)gḳa : t(e)gi : ḳoont(u)rm(ı)ş :

BK D 4

(e)kin (a)ra : idi oḳs(u)z : kök türük : iti (a)nça : ol(u)rur (e)rm(i)ş : bilge : ḳ(a)g(a)n (e)rm(i)ş : (a)lp ḳ(a)g(a)n : (e)rm(i)ş : buyruḳı <y(ė)me > bilge : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : (a)lp (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri y(ė)me : bod(u)nı [y(ė)me tüz (e)rm(i)ş

BK D 4

(a)nı] üçün : ėl(i)g : (a)nça tutm(ı)ş (e)r(i)nç ėl(i)g tut(u)p törü[g : ėtm(i)ş : özi (a)nça : k(e)rg(e)k bolm(ı)ş]

BK D 5

yoġçı : sıġ(ı)tçı : öŋre : kün : tuġs(ı)kd(a)kı : bükli : çöl(lü)g ėl : t(a)bg(a)ç : tüpüt : (a)p(a)r pur(u)m : kıırḳ(ı)z : üç ḳuurıḳ(a)n : ot(u)z t(a)t(a)r : kııt(a)ń : t(a)t(a)bı : bunça : bod(u)n : k(e)l(i)p(e)n: sıġtam(ı)ş : yoġlam(ı)ş :

BK D 5

(a)nt(a)g kül(ü)g : ḳ(a)g(a)n (e)r[m(i)ş :

BK D 5

(a)nta kisre in(i)si] ḳ(a)g(a)n [bolm(ı)ş (e)r](i)nç : oġlıtı: ḳ(a)g(a)n bolm(ı)ş (e)r(i)nç :

BK D 6

(a)nta [kisre : inisi : (e)çisin t(e)g] ḳıl(ı)nm(a)duḳ (e)r(i)nç : oġlı : ḳ(a)ŋin t(e)g : kel(ı)nm(a)duḳ (e)r(i)nç:

BK D 6

bel(i)gs(i)z : ḳ(a)g[(a)n ol](u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k : ḳ(a)g(a)n :ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : buyruḳı : y(ė)me : bil(i)gs(i)z (e)rm(i)ş (e)r(i)nç :y(a)bl(a)k (e)rm(i)ş (e)r(i)nç :

BK D 7

b(e)gl(e)ri : bod(u)nı : tüzs(ü)z üç(ü)n :t(a)bg(a)ç : bod(u)n : t(e)bl[(i)g(i)n] kürl(ü)gin [üç(ü)n (a)rm(a)kçı]sin :üç(ü)n : in(i)li [(e)çili: kikşürt(ü)kin : üçün : b(e)gli: bod(u)nlıġ yoŋ(a)şurtuḳin : üç(ü)n : türük : bod(u)n : ėl(le)dük : ėlin : ıçg(ı)nu [ı]dm(ı)ş : ḳ(a)g(a)nl(a)duḳ : ḳ(a)g(a)nin : yit(ü)rü ıdm(ı)ş :

BK D 7

t(a)bg(a)ç : bod(u)nḳa : b(e)gl(i)k : urı oġ(ı)lin : ḳuul kıltı : (e)ş(i)l(i)k kıız oġ(ı)lin : küŋ kelti :

BK D 7

türük : b(e)gl(e)r : türük : (a)tin : ıt(t)ı :

BK D 7

t(a)bg[(a)çġı] : b(e)gl(e)r : t(a)bg[(a)ç (a)tin : tut(u)p(a)n : t(a)bg(a)ç : ḳ(a)g(a)nḳa : körm(i)ş :

BK D 8

(e)l(i)g yıl] iş(i)g küç(ü)g : berm(i)ş : elg(e)rü : kün : tuġs(ı)k(k)a : bükli [k](a)g(a)nḳa : t(e)gi : sül(e)yü : berm(i)ş : ḳuur(ı)g(a)ru : t(e)m(i)r : ḳ(a)p(ı)gḳa: <t(e)gi> : sül(e)yü : berm(i)ş t(a)bg(a)ç ḳ(a)g(a)nḳa : elin : tör(ü)sin : (a)lı berm(i)ş :

BK D 8

türük : ḳ(a)ra : ḳ(a)m(a)g : bod(u)n : (a)nça tėm(i)ş :

BK D 8

ėll(i)g bod(u)n [(e)rt(i)m : ėl(i)m : (a)mtı ḳ(a)nı : k(e)mke : ėl(i)g : ḳ(a)zg(a)nur m(e)n : tėr (e)rm(i)ş]

BK D 9

ḳ(a)g(a)nl(ı)g : bod(u)n : (e)rt(i)m : ḳ(a)g(a)n(ı)m : ḳ(a)nı : ne : ḳ(a)g(a)nḳa : iş(i)g küç(ü)g : berür m(e)n : tėr (e)rm(i)ş :