Eserler · Uygurca

Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

Uygur 13. yy. (?) Düzyazı kısaltma: Mait metin aranabilir

Kaynak yayın

GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

1.251

cümle

21.655

sözcük

6.226

ayrı biçim

3.873

tek geçişli

%62,2 (hapax)

0,592

STTR

standart tür/sözcük

17,3

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

2a-12–13

yene ok ayaġḳa tegimlig bodiswt yrlıḳançuçı biligin inçe saḳınç saḳınur . .

2a-14–15

amtı meniŋ ḳamaġ sansar içinte tolu uluġ bedük et’özüm b(e)lgülüg bolz-un erdi . .

2a-16–17

ol et’özlüg ḳowuḳum içinte ḳamaġ bėş ajun tınlġlarıġ sıkurayın erdi . .

2a-18

azu sekiz tümen tüü tübüm sayu tal-uy ögüz osuġluġ [sütler aḳ]zun erdi . .

2a-19–20

ol [sü]tlerniŋ küçint[e ḳop ḳamaġ] tınlġlarıġ emgeksiz meŋilig ḳılayın

2a-21

[erdi munç]ulayu saḳınu yene alḳu sansar içinteki tınlġlarıġ yrlıḳançuçı bilig[lig ḳolın ḳoy]numta [ḳuç]a tutarmn tėp saḳı[nur anıŋ ara] artu-ḳta artuḳ [bėş ajun tınlġlar] üze [isig amraḳ köŋüli turur . . ḳaltı ] bir oḫşa-[ġu biliglig işilerniŋ amraḳ oġul]ḳıasın ėkin ara ḳuçup sewer amrayur erser . . antada taḳı yėgrek ayaġḳa tegimlig maitri bodi-swt nizwaniliġ barslarḳa buu altızmış ḳamaġ bėş ajun tınlġlarıġ sewe amrayu küçlüg yrlıḳançuçı bilig öritir . .

2b-5–6

[o]l süzük köŋül küçinte sekiz tümen tört miŋ tüü tübintin yaruḳ yaltrıḳ üner . .

2b-7–9

üstün ak(a)nişta- bawan altın awiş tamu üç miŋ uluġ miŋ yėr suwlarda ol y(a)ruḳ yaltrıḳ tegir . .

2b-10

basa basa yėr teprer . .

2b-10

tŋriler orduları titreyür . .

2b-11–14

tütrüm teriŋ dya[n]ḳa kirmiş uluġ küçlüg tŋriler beliŋlep udunup idiz ḳarşılartın ünüp ḳut buyanlġ uḳıġçıḳa uḳıtıp alḳu tujit orduḳa yıġılurlar . .

2b-15–19

taḳı yme çaturamaḫara-ç tŋri yėrintin öŋ alḳınçusı tŋri yėrintegi uluġ küçlüg tŋriler bar erserler alḳu tujit tŋri yėriŋe kelip ayaġḳa tegimlig maitri [bodiswt]nıŋ kurikar ḳalıġıŋa [yaḳın kelir]ler . .

2b-20

ötrü altunluġ kurikar [er]d[nilig] toran içinte suryak-ant erdnilig örgün üze ayaġḳa tegimlig maitri [bodiswt ya]ruḳ yaltrıḳın . . . . . . . . . -in körüp süzük kön[gülin] . . . . . . . . . eŋite et’öz <in> kör- . . . . . . . . . [ayaġḳa tegimli]g mait[ri bodiswt] . . . . . . onunç ülüş [üç] ptr saḳınç saḳınur örüg amal nirwanta öŋi meŋülüg meŋi bultuḳmaz . .

3a-2

ol yme nirwan meŋisi nomta öŋi bulġalı bolmaz . .

3a-3–4

nomuġ yme burḫanlarda öŋi tütrüm teriŋ nomladaçı bultuḳmaz . .

3a-5–6

meniŋ yme burḫan ḳutıŋa küçlüg küsünlüg köŋül örit-mişim ḳut ḳolmışım bar . .

3a-7–10

kim mn ḳam(a)-ġda öŋre d(a)rmaruçi atlġ ilig ḫan erken maitar atlġ edgü ögli dyan saḳınç saḳıntım yüz kalp üç asanki edgü ḳılınçlarım yıġılıp tururlar . .

3a-11–12

lakşanawibag atlġ edgü ḳılınçlarım anuḳ tur-urlar . .

3a-13–14

r(a)tnaşiki burḫan başın tüklüg tümenlig burḫanlarda wyakrit alḳış bultum . .

3a-15

şakimuni burḫantın alḳu tınlġ-larıġ urunçaḳ tuta tegintim . .

3a-16

alḳu burḫan-lar ödünte antaġ ḳut ḳoltum . .

3a-17–21

sekiz tümen yaşl[ġ] [tınlġl]ar ödünte açsız ḳızsız telim . . . . . . ḳoluda maitri atlġ köni tüz[ün] . . . yėrtinçüde belgüreyin ḳu[rtġarġuluḳ alḳu tın]lġ-larıġ ozġurayın . . . . . .

3a-22

bėş türlüg . . . . . -lar . . adan ‘taḳı bėş türlüg . . . burḫan ḳutıŋa . . . -lar . . . [ö]trü kök- . . . -ḳ- aŋ . . . ne üçün tėp [tėser se]kiz tü [men yılta] örü tınlġlar uzun yaşlıġ bol[sarlar] oluġurda meŋilig toŋalıġ [bolurlar . . alp] ḳorḳıtġuluḳ sarp ḳurtġarġuluḳ [bolurlar] yüz ygrmi yılta eksük yaşasalar . . artuḳ emgeklig tolġaḳlıġ bolurlar . .

3b-2

anın edgül-üg tataġnıŋ idişi bolu umazlar . .

3b-3

amtı çaḳ sekiz tümen yaşlıġ tınlġlar erürler

3b-4–5

anın amtı maŋa burḫan ḳutın bulġuluḳ yaġumış erür . .

3b-6–7

inçip yme sekiz tümen yaşlġ tınlġlarnıŋ ödi- nte wipaşi atlġ burḫan yėrtinçüde belgürmiş erdi . .

3b-8–9

yėti tümen yaş- ta şiki burḫan b(e)lgürmiş erdi . .

3b-10

altı tümen yaşta wiş-wabu burḫan b(e)lgürmiş erdi . .

3b-11

tört tümen yaşta krkasunti burḫan b(e)lgürmiş erdi . .

3b-12–13

üç tümen yaşta kanakumuni burḫan b(e)lgürmiş erdi . .

3b-14

ėki tümen yaşta kaşip burḫan b(e)lgürmiş erdi . .

3b-15–16

yüz ygrmi yıl yaşlġ tınlġlarnıŋ uġrınta şakimuni tükel bilge burḫan b(e)lgürmiş erdi . .

3b-17–18

amtı meniŋ ödüm ol burḫan ḳutın [bulġuluḳ y]ine ök inçe saḳınur . .

3b-19–20

öŋ[reki ertmiş] burḫanlar ḳanta burḫan ḳu[tın bultılar] kin kelteçi bur-ḫanlar [burḫan ḳutın ḳan]ta bulırlar

3b-21–23

ötrü [titrü uḳar . . tŋr]i yėrinte burḫan ḳutın [bulġalı bolmaz . . üç] tamu yėrinte [yme burḫan ḳutın] bulmazlar . .

3b-24

ü[ç] [uluşlarda yme burḫan] ḳut[ın bul]mazlar . .

3b-25–28

ç(a)mbudwip uluş [ortusınta matyadi]ş uluşta tuġup burḫan ḳutın [bulur]l [ar anın] mn yme ortun [matyadiş] uluşta tuġup burḫan ḳutın bul-[mışım krge]k yine yme inçe saḳınur

3b-29

[matyadiş ulu]şlarda ḳayu balıḳta tuġayın

3b-30

on[unç ülüş tört] ptr tėtrü körür . .