Eserler · Uygurca

Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

Uygur 13. yy. (?) Düzyazı kısaltma: Mait metin aranabilir

Kaynak yayın

GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

1.251

cümle

21.655

sözcük

6.226

ayrı biçim

3.873

tek geçişli

%62,2 (hapax)

0,592

STTR

standart tür/sözcük

17,3

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

4a-1

ç(a)mbudwip uluşta sekiz tümen tört mıŋ bay baramlġ erdnilig balıḳlar bar . .

4a-2–6

ol balıḳlar ara taluy ögüz ortusınta sumir taġ turmış osuġluġ ḳopta ḳutluġ alḳuda adruḳ yėr tŋriniŋ didimi osuġluġ erüş üküş edgü tınlġlar üze tıġmış teg tolu erürler . .

4a-7

ç(a)mbudwip uluşnuŋ kintiki osuġluġ kitumati kent uluş erür . .

4a-8–11

amtı ol uluş balıḳta ajun tutmışım krgek ne üçün tėp tėser ḳamaġ sansar ortusınta s(a)b atlġ üç mıŋ uluġ mıŋ yėrtinçü yėr suwlar tururlar . .

4a-12–13

ol üç mıŋ uluġ mıŋ yėr suwlar otrasınta ç(a)mbudwip uluş turur . .

4a-14

çambudwip uluş otra yėrinte matyadiş uluş turur . .

4a-15

matyadiş uluş ortasın-ta kitumadi balıḳ erür . .

4a-16

anın mn anta ajun tutmışım krgek . .

4a-17

yene inçe saḳınur ėki türlüg oġuş töz erür . .

4a-18–21

kim [burḫa]n ḳutın bulur bodiswt-lar anta ajun t[utar] bir begler oġuşı ėkinti braman oġuşı . . ḳ[açan] . . . -da begler oġuşı aġarlġ erser ol ödün beg[ler oġusın]ta tözinte tuġarlar . .

4a-22

ḳaçan bramanlar oġuşı ayaġ[laġ] erser ol oġurda bramanlar t[özinte] oġuşınta tuġar[lar]

4a-23

amtı ḳayusı töz oġuş ayaġlġ erür . . . . . .

4a-24

tėtrü uḳar . . . .

4a-25–27

oġuşı . . . . . . . . . -lar tört uluş [ü]ze . . . . . . ilig ḫan sekiz tümen [tört mıŋ] . . . turḳaru bramanlarıġ ayayur aġarlayurlar . . .

4a-28

ara yultuz ara ay tŋri osuġluġ . . . -lıḳ körtle yėti ḳat . . . . . . tözi araġda araġ br(a)ḫmayu braman erür . .

4b-1–3

inçip yme tört türlüg wit atlġ şast(a)rlar aŋ ulka upaŋ atlġ bilge biligler otġuraḳ uḳtaçı erür . .

4b-4

sekiz tümen tört mıŋ titsi-larıŋa wyak(a)r(a)n atlġ şastarlar kö[rki]tür . .

4b-5–6

ḫor-muzta tŋri osuġluġ çoġı yalını bramanlar ara ezrua <osuġluġ> ayaġulu[ḳ] aġ[ır]laġuluḳ erür

4b-7–8

anın maŋa br(a)ḫ- mayu braman ata ḳaŋ bolġalı teg- imlig erür . .

4b-9

ötrü yene saḳınur . .

4b-10

ög boltaçı ḳunçular kim bolġay erki . .

4b-11–14

tėtrü uḳar bilir bu br(a)ḫmayu braman-nıŋ ḳunçuyı br(a)ḫmawati atlġ ḳatun alḳu ḳunçuylarda oġuş töz körtle körk meŋ-iz ḳut buyan ç(a)ḫşap(u)tın bilge biligin yėgedmiş erür . .

4b-15

maḫa nagni toŋa küçiŋe tegmiş erür . .

4b-15

yene yme tegimlig erür . .

4b-16–23

on küç tört türlüg ḳorḳınçsız bilge bilig üç türlüg örüg [o]rnanmış ög turuġ uluġ yrlıḳançuçı [köŋülni]ŋ idişi bolġuluḳ ėki ḳırḳ irü [b(e)lgün] itiglig sekiz on nayraġın [yarataġla]ġ burḫan ḳutın bulġuluḳ et’özüg on ay tüni aġrıḳlamatın . . . . . . geli . . t[a]ḳı ym[e] . . . ḳunçuylar iginte . . . . . -i ödrülmiş erür . .

4b-24

tewsiz kürsüz . . . . . . ḳılınçlġ erür . .

4b-25–27

ezük armaḳ sawaġ . . -ty y- . . . beginiŋ köŋülin . . . . . . tınlġlar üze edgü . . . . . . [i]nçe saḳınt[ı] . .

4b-28

anın maŋa br(a)ḫmawa-[ti ḳunç]uy ög bolġalı tegimlig erür . .

4b-29

. . . . . . ayaġḳa tegimlig maitri bodiswt onunç ülüş bėş ptr bu bėş türlüg burḫan ḳutıŋa yiweg bolmış törülerig bütmiş tükemiş bolu tükel bolmışın uḳup yrlıḳançuçı biligin ḳop ḳamaġ tınlġlarḳa edgülügin üç mıŋ uluġ mıŋ yėr suwuġ yaŋḳurtı sewiglig ezrua ünin tŋri ḳuwr-aġıŋa inçe tėp yrlıḳayur . .

5a-6

berü ėşidiŋ-ler

5a-7–10

alḳu tŋri ḳuwra- ġı tuġmaḳ ḳarımaḳ iglemek ölmek bu tört türlüg nidan adḳanmış tınlġlarnıŋ [emge]kin körü uma- dın yėrtinçüke ḳodı inermn

5a-11–12

anta burḫan ḳutın bulup meŋülüg nirwan balıḳḳa teg<g>ülük sekiz türlüg tüzün yoluġ ayu birürmn

5a-13–14

anın amtı sizler ḳorḳın[ç]ıġ sansarḳa ulanmış erser-sizler mėni birle yėrtinçüke iniŋler . .

5a-15–17

ol sawaġ işidip uluġ küçlüg tŋriler ayaların ḳawşurup aġar ayam[aḳın] maitri bodiswtḳa inçe tėp tėyürler . .

5a-18

[tü]zün tınlġ az serini-ŋ amtı yėrtinçüke i[ŋülük] öd ermez

5a-19–20

ut(a)rakauruk uluştaḳı yalŋuḳ[lar o]suġluġ ürk-meksz ḳorḳmaḳsız yalŋuḳlar e[rür]ler . .

5a-21–23

taḳı yme sekiz tümen [tör]t m[ıŋ alt]unluġ kümüşlüg waidurilġ spirlġ balı[ḳ] meŋi-ligin muŋsuz taḳsız erür

5a-24–26

ḳ- . . . g-ilerinde [ol]urup adru[ḳ] . . . . . . tŋridem aş a[şayu]rlar . . . . . . -un küseyürler . .

5a-27

tŋri . . . . . . meŋi meŋileyürler . .

5a-28

meŋ[i] . . . . . . ḳowmaz samaġu köŋül<l>üg . . . . . . [amtı] yėrtinçüke iŋülük öd erm[ez . . külçire] yüzin maitri bodiswt inçe tėp tėyür