Eserler · Uygurca

Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

Uygur 13. yy. (?) Düzyazı kısaltma: Mait metin aranabilir

Kaynak yayın

GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

1.251

cümle

21.655

sözcük

6.226

ayrı biçim

3.873

tek geçişli

%62,2 (hapax)

0,592

STTR

standart tür/sözcük

17,3

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

5b-1

. . anın amtı küçlügler terkin barıŋlar

5b-2–5

neçe altı ḳat tŋri yėrinteki meŋi ögr-ünçüde etizgülük oyunuŋuzlar erser . . anı alḳu yıġıp tėrip tujit tŋri yėriŋe kelü-rüŋler . .

5b-6–9

anı ėşidip tŋridem küç küsünin erŋek soḳıġınça ödte altı ḳat tŋri yėrinteki ülgüsüz sansız oyunlarıġ alıp bodiswt üski[nte] yıġılurlar . .

5b-10

ötrü ayaġḳa tegimlig bodiswt inçe tėp tėyür . .

5b-11–15

neçe sizler-niŋ tŋridem küç küsünüŋüzler erser anı alḳu üntürüp barça oyun etiziŋler bu munça saw sözledükte ötrü asanki sanınça erüş üküş tŋriler barça altun-luġ köwrügler toḳıyurlar . .

5b-16

borġu tarta<r>lar labay ürerler . .

5b-17–18

[bėş t]ürlüg oyun etiz-ürler . . . . . . . . oyun üniŋe yėr tepreyür . . .

5b-17–18

trdu titreyür

5b-19

ḳamşayur

5b-19

. . . . . . . . [on] yıŋaḳ yaŋḳurar

5b-20–21

antada . . . . . . özi [labay] üre yrlıḳa[yur]

5b-22

. . . . . . ḳamaġ tŋrilerniŋ etizmiş [oyun]larınta utar yėgedür . .

5b-23–24

anı [körüp maitri] bodiswt ḳamaġ tŋri ḳuwraġı-[ŋa inçe tėp tėyür] körüŋler

5b-25–29

küçlügler [ḳaltı sizler asank]i sanınça tŋrilerneŋ [meŋilig tıltaġ turġur]ġuluḳ oyun ır oynu-[ŋuzlarda meniŋ] ürmiş bir labay üni [yėgedti utdı erser] ançulayu yme mn yėr-[tinçüke inip] burḫan ḳutın b[ulġa]ymn

5b-30

onunç ülüş altı ptr tört türlüg tetrülmeklig [törüke iyin] bolmış tınlġlarıġ evirip köni [yolḳa uduz-] ġaymn

6a-3

inçip yme şakimun [burḫan şazi-] nınta buyan [edgü ḳılınç ḳı]lmış . . .

6a-4–5

ḳut ḳol[mış tınlġlar alḳu tŋri yėrinte] yalŋuḳ et’özinte tuġmış . . . . . .

6a-6–8

meŋilig toŋalıġ erser[ler yme] meniŋ nomumın ėşidip sa[nsar-] dan ozġay ḳut- rulġay[lar]

6a-9

tŋri ḳuwraġı inçe tėp tėyürler . . .

6a-10–14

birök antaġ oḳ erser bu tujit tŋri yėrintenök burḫan ḳutıŋ bulup munta biziŋe nom nomlaŋ ne üçün tod tolwı ḳodı-ḳı yawaz yėrtinçüdeki ḳunçuylar ḳarnınta ajun tutar biz . .

6a-15

ötrü ayaġḳa t[egiml-] ig maitri bodiswt inçe [tėp tėyür]

6a-16–20

neŋ tŋri yėrinte bodis[wt tuġġuluḳ] törü yoḳ otġuraḳ [tŋridem özüg ıdalap] yėrtinçüke inip ajun [tutarmn anın] sizler yme meniŋ [udu ḳodı yėrtinçüke] iniŋler

6a-21

sekiz tümen [tört mıŋ balıḳ-] larda sewdükiŋizlerçe [ajun tutuŋlar]

6a-22–23

mn sizlerke meŋülüg [meŋig ülüş] bireyin

6a-24

[a]nta ötrü [maitri bodiswt] . . . [t]übi sayu ḳutrulġalı küseser . . . . . . -iŋe inzünler

6b-2–7

. . . . . . -niŋ küçinte . . . . . . antaġ ünün . . . . . . -gler ḳamaġ . . . . . . -niŋ ilki ajunta . . . . . . d(a)rmuruçi atlġ il-[ig ḫan] erdi . .

6b-8

burḫan ḳutı-[ŋa e]dgü uruġ tarıġ saçtı . .

6b-9–11

uzun ödte . . . uluġ bedük bodi burḫan ḳutın bulup nirwan ḳapıġın aça-[y]ın tėp ḳut ḳoltı . .

6b-12–16

baş bıçġalı töş s[enç]geli ḳırtışın soyġalı közin oyġa-lı ėlgin adaḳın bıçġalı amraḳ kişi . . . oġulın ewin barḳın ordusın . . . [yėr] suw baġ borluḳ uluġ uluġ . . . . . . tėp buşı birdi . .

6b-17–21

arıġ . . . . . . -dti alp sergülük emgek . . . . . . ḳ[atı]ġlanulluḳ işlerde . . . [kaşip] burḫantın şakimun [burḫantın] . . . . . . burḫanlardın . . . . . . tınlġlar[ıġ] urunçaḳ tu<t>dı

6b-22

. . . . . . asanki ödteki lakşanawi-[bag atlġ edgü ḳ]ılı[nç] b[uyan b]ügteg . . . . . . . . . burḫan . . . . . . . . . [onunç üluş yėti ptr] br(a)ḫmawati atlġ [ḳatun] . . . tünle ajun . . . . . . ornınta olurup . . . . . . ödün ulġadur . . . . . . toyın bolur . . . . . .

7a-5–8

-aḳ nizwaniları . . . . . . tüzgerinçsiz yėg bur[ḫan ḳutın] bulur burḫan ḳutın [bulduḳta] kin nomluġ tilgen tewirer . . . . .

7a-9–12

nayut sanınça tınlġ- larnıŋ . . . -ŋi ḳız ya[ġ]lılarıġ . . . üç [ta]mu . . . tuyur tŋri yėriŋe nirwanḳa barġuluḳ yoluġ açar ayu birer . .

7a-13–16

anın sizlerniŋ apamuluġ emgekintin ozġu[ru ḳurt-] ulġu küsüşüŋüzler bar erser . . amtı a[yaġḳa] tegimlig tüzin maitri bodiswt b[irle] yėrtinçüke iniŋler . .

7a-17–20

bu muntaġ -niŋ maŋirt maŋramış üs[tün akan-] iştabawan tŋri yėri altın [awiş tamu-] ḳatagi ulatı üç mıŋ [uluġ mıŋ yėr] suwlarda alḳu ėştülür . . .

7a-21

prit yılḳı ajunta . . . tolġ[aḳ]lıġ tınlġ[lar] erserler . . . yawl(a)ḳ . . . ozup ḳutrulup . . . . . . -ḳ et’öz . . . . . . . . . [br(a)ḫ]m[awa]ti ḳatunnuŋ . . . . . . tŋridem tataġ . . . . . . [y]ėti kün yėti [tün] . . . . . . ol tıltaġın . . . . . . [o]suġluġ et’öz . . . . . . -w ayaġḳa [tegi]mlig maitri [bodiswt] . . . . . . tınlġlar oġlanıŋa . . . . . . tuj- it tŋri yėri . . . ıdalap ḳodup . . . krptın tamġa krp suçılur-ça sekiz on nayraġın yarataġlġ ėki ḳırḳ irü belgün itiglig et’özin . . . ygrmi çikin turḳı yüzlüg tilgenin [seki]z tümen tüü tüübisi sayu yaruḳ ıdu [üç] mıŋ uluġ mıŋ yėrsuwlarıġ [yaltrıtu ?] tujit tŋri yėrintin ḳodı

7b-16

. . . ine yrlıḳar . .

7b-17–20

antada basa [ayaġḳa te]gimlig wasumaitri siŋi saŋa-. . . -tida ulatı tört yüz [toḳuz on ar]tuḳı bėş tükemiş buyanlġ . . . [bodiswt]lar yėrtinçüke inerler

7b-21–24

. . . özte yaşta irinç . . . şakimun burḫan şazinın-. . . [e]mgekin ḳızġanmış ed tawa[r] . . . birgeyler . . .

7b-25

edgülü[k] onunç ülüş sekiz ptr olar yme sansız tümn teŋriler teŋri ḳatunları ḳutrulmaḳlaġ edgü töz yıltız kü[çin-] te altı ḳat tŋri yėrinten tüzün maitri bodiswt iye ḳodı yėrtinçüke inerler . .