Eserler · Uygurca

Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

Uygur 13. yy. (?) Düzyazı kısaltma: Mait metin aranabilir

Kaynak yayın

GENG Shimin - Hans-Joachim Klimkeit - Jens Peter Laut 1988. “‘Das Ersheinen des Bodisattva’, Das 11. Kapitel der Hami-Handschrift der Maitrisimit” Altorientalische Forschungen, 15 2, Berlin, s. 315-366.
TEKİN, Şinasi 1976. “Uygurca Metinler II, Maytrısimit, Burkancılarıng Mehdîsi, Maitreya ile Buluşma Uygurca iptidaî bir dram (Burkancılığın vaiphasika tarikatine ait bir esrin Uygurcası), Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
TEKİN, Şinasi 1980. Maitrisimit nom bitig, Die uigurische Übersetzung eines Werkes der buddhistischen Vaibhāṣika-Schule, Berliner Turfantexte IX, Schriften zur Geschichte und Kultur des Alten Orients, Akademie der Wissenschaften der DDR Zentralintitut für Alte Geschichte und Archäologie, Akademie-Verlag, Berlin.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

1.251

cümle

21.655

sözcük

6.226

ayrı biçim

3.873

tek geçişli

%62,2 (hapax)

0,592

STTR

standart tür/sözcük

17,3

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

8a-5–12

kim yme ayaġḳa tegimlig maitri bodiswt- nıŋ sumanda ulatı sekiz tümen tört mıŋ ḳunçuy ḳatun ḳız ḳırḳın bolġuluḳlar . . sekiz tümen tört mıŋ iş tuş bolġuluḳlar sekiz tümen tört mıŋ tapaġçılar bolġuluḳ-lar sekiz tüm[en] tört mıŋ bodiswt-nıŋ at bolġuluḳlar . . alḳu olar uçar

8a-13–17

yultuz osuġluġ kentü kentü ordularıntın tŋriler tŋri ḳatunları nirwan bulmaḳ küsüşin yalŋuḳlar yėrin suḳlanıp tüzün maitri udusınta yėrtinçüke inerler . .

8a-18–21

waybaşiki aryaç(a)ntri bodiswt kşi açari [enet]kek tilintin toḫrı tilinç [yaratmı]ş pr(a)tnarakşit [aç]ari toḫrı [tilintin] türk tilinçe aġtarmış

8a-22–24

[mai]trisi[mit] nom bitigde maitri-i [bodis]wt tujit tŋri yėrintin yėrtinçüke [inmek] atlġ onunç ülüş tükedi .

8a-25

[namo] but . . namo drm . . namo saŋ [mn çuu] taş ygen tutuḳ maitri burḫan-ḳa tuş bolayın tėp bitidtim . .

8b-2–3

namo but namo darm namo saŋ yükünürmn

8b-4–5

wipaşi burḫan ḳutıŋa namo but namo darm namo saŋ . . . yükün(ü)rmn yükü[n(ü)rmn] yükün(ü)rmn

8b-6

yükünürmn

8b-7–9

[yükünür]mmn yükünürmn wipaşi bur[ḫan] [ḳutıŋa] mn waptsun şeli bitidim (.)

8b-10–11

ujik eksük boltı erser kim ḳutluġ [tınlġ] oḳısar münemezün kşanti bolzun . .

8b-12

bėr ygrminç ülüş üç ptr türlüg uluġ türlüg to[y]lar ke[lirler] anı amtı sizler baḫşılar kntü kntü erdemiŋizlerni üntürüp ol tül-nü(n)g tüşin adartlayu bėriŋler kim ḳamaġ yalŋuḳlar işidzünler ..

Mai.T-11.3a.06–07

meŋi ögrünçün meniŋ yürekim köŋlüm esrük teg erür ..

Mai.T-11.3a.08–11

öz et’öz-ümke edgü bolġusın kntü ḳıltı sözleyin umuŋad[u] adınu bramanlar inçe tėp tėyürler ..

Mai.T-11.3a.12–16

adınçıġ taŋlançıġ baḫşı-ı-n(ı)ŋ ḳunçuylaġ erdinisi tüller kör-miş .. kim bolsar bu yir suwda ol tül-nüŋ tüzü tüketi tüşin sözle-deçi .. inçip yme biz ança m[u]nça yıġwıraḳ ayu bėrelim ..

Mai.T-11.3a.17–24

ḳayu işler kün tŋri ḳarnınta kirür tüşeser ol işler bėr uluş üze erklig çkrwrt ilig ḫan bolġuluḳ oġul toġurur .. ḳayu işler tülinte ay tŋri gr(a)ḫlar bėrle ḳarnınta kirür tüşe<se>r .. ol işliler tört uluş üz-e erklig çkrwrt ilig ḫan bolġu-luḳ oġul toġ[u]rur ..

Mai.T-11.3a.25–29

ḳayu işler tülin-te yigit urı yaŋa {m}inip ḳ[ar-] nınta kirür tül tüşeser ol ḳunçuy-lar otġuratı burḫan çkrwrt ilig ḫan bolġuluḳ oġul toġurur (.)

Mai.T-11.3a.30

amtı ne yme taştın sıŋarḳı blgü-lerig ne yme içtin sıŋarḳı [blgülerig] egruḳ edruḳ tüllerig ḳoduru [ḳo]lulasar kiçimedin ara siziŋ yanınḳızta burḫanlıġ kün tŋri [t]oġmaḳı bolġay ..

Mai.T-11.3b.05–06

bu sawaġ işdip ög-i[r]ip sewin(i)p brḫmayu braman iki ili-gin örü kötürüp inçe tėp tėyür (.)

Mai.T-11.3b.07–11

ançama meŋi ançama edgü asıġ tusu ançama edgü ḳut ḳıw kim meniŋ ewimte barḳımta burḫanlıġ kün tŋri toġar ermiş ..

Mai.T-11.3b.12–15

anta ötrü brḫ-mayu purohit sekiz tümen tört mıŋ bramanlar bėrle burḫan-ḳa aymanmaḳın brḫmaḳatı ḳatunuġ ayayur aġarlayurlar ..

Mai.T-11.3b.16–17

taḳı yme oġul oġrınta uluġ yaġış saçıġ yaġıp bramanlarḳa ögdir ançu bėrür ..

Mai.T-11.3b.18–24

anta ötrü tŋriler iligi ḫormuzta tŋri tört maḫaraç tŋrilerke inçe tėp yrlıḳayur .. körüŋler sizler tüzünler .. bu maitrilaġ ḳut tŋri burḫan ḳutı küsüşin tuzit tŋri yirin ḳodup brḫmawati ḳatun-nuŋ ḳaranlaġ tüneriginte olurur (.)

Mai.T-11.3b.25–29

neçe yme uluġ küçlüg tŋriler tört-din yıŋaḳ ayayu aġarlayu yükünser-ler .. sizler yme barıp kntü kntü ḳuwraġ-ıŋızlar bėrle tünle kü[ntüz] tört yıŋaḳtın küyü küzedü [barın]glar (.)

Mai.T-11.3b.30

ḫor-muzta tŋri [yrlı]ġın işidip ögi-[bėr ygrminç ülüş tört ptr] rü sewinü tört maḫaraç tn[griler] erdinilig yarıḳ kedip iliglerinte bıı bıçġu ḳılıç ur(u)ŋu uçruġ yadıp kntü kntü ḳuwraġları bėrle öz yıŋaḳlarınta turup bodiswt[nın]g anasıŋa yek içkek yik yilpik yawlaḳ saḳıntaçı yaḳın tegmez-ün tėp ḳop adadın küyü küzedü erür- ler ..

Mai.T-11.4a.10–13

anta ötrü burḫmawati ḳatun adaḳı aġ-arlaġ bolup ḳop ḳamaġ tınlaġlarḳa üzüksüz buşı bi[rü]r .. alḳu irinç yarlaġ tınlarġlar[a]ġ sewer amrayur ..

Mai.T-11.4a.14–21

[bi]ş türlüg upasanç çḫşaputın araġ silig küzedür .. ançaġ(ı)nça yme amran-maḳ kö[ŋül] öwke biligi busuş ḳa[dġu emgek] t(e)w kür ad(ı)naġuġ emget-mek ezük [b]atut sözlemekin alḳu tarḳarur .. tŋri ḳatunınta yimişlike ögrünçüleyürçe yalŋ-uḳlar ara ögirer sewin[ü]r ..

Mai.T-11.4a.22–29

ayaġ-ḳa [te]gimlig bodiswt yme ḳamaġ ödün örüg amıl köŋlin yirti-nçüdeki tınlıġ[larıġ] mün ḳadaġ söz-lemekte küzedkelir üçün ög ḳarnınta olurup ḳaltı munçuḳ erdni kaş atlaġ erşide urmış osuġ-luġ ḳalı[n] ḳ[an] kir yamḳa arıtı yuḳul-maz ..

Mai.T-11.4a.30

ḳal[tı yme] waytur erdni üzeki am[ali] munçuḳ biş boduġlu[ġ] yipke sapmış [osuġlu]ġ ög ḳarnınta olurup bekiz blgülüg turḳaru közinür .. tŋriler iligi ḫormuzta tŋri on ay kö-[ni] tŋridem tataġ bodiswt … -tin(i)ŋ … tübintin et’öziŋe kigürür anı üçün yalŋuḳ aşın aşamadın on ay köni ögrünçülügin ertürür ..

Mai.T-11.4b.09–17

bodis- wt yme tört maḫar- aç tŋriler-n(i)ŋ küyü küz- edü tutmışlarıŋa [sa]pirlaġ ordu içinte erzi dintar olururça on <ay> köni ertürü yrlı-[ḳar] .. anta ötrü on ay ertmiş-te … bosiwtn(ı)ŋ küçinte brḫmawati ḳatun yimişlik ta[pa] üŋü küsüşi bolup brḫmayu purohit-ḳa inçe tėp tėyür ..

Mai.T-11.4b.18–22

ḳayu ödün m(e)n biş tü[r]l[üg uluġ] tülü[g] kördüm erdi (.) antada berü tu[rḳa]ru sar samar köp ḳalın [ḳuw]raġdın öŋi ödrülüp y[a]ḳa yaluŋuz aġlaḳ sögüt tübinte olurġalı küseyür erdim ..

Mai.T-11.4b.23–30

amtı taḳı ertuḳta ertuḳ küsüşüm turdı ili-nç[ülegü]lük titsiḳa üneyin ol küs[üş]ümin ḳanturuŋ .. ol sawaġ i[şidip] brḫmayu purohit şanki çkrwrt ilig ḫanḳa tüzü ötünüp kitumati bal[ıḳ]ta uluġ maŋırt maŋratġalı [ayur] .. ḳamaġ kitumati kentde ardeçi-i [uluġ] küçlüg y[al]ŋuḳlar inçe uḳuŋ

5. Blatt fehlt

[bėr ygrminç ülüş altı ptr] çe- … … … -aġ kör- … … … -urlar … … … külçire … … … tapa k- … … muna bu- … … yimişlik- te titsida erigme tirilip yıġ[ılıp] tŋri m[eŋisin] meŋileyürler .. meniŋ yana aġlaḳ-ta aġlaḳ yaḳa yaluŋuz sögüt tübinte olurġuluḳ köŋülüm bo-lur ..

Mai.T-11.6a.14–20

ayasın ḳawşurup brḫmayu pur-ohit inçe tėp tėyür .. üstün kökteki altın yaġızaḳı tınlaġ-lar siziŋ ḳutuŋuzta meŋi ilinçü teginürler .. siziŋtin toġġ-uluḳ kün tŋrig küde ḳut ḳolu tururlar .. yene yme ḳop ḳamaġ söġütler ı-ı ıġaçlar ..

Mai.T-11.6a.21–26

sizni küseyür oḳıyurlar .. ḳ[a]yu sögütüg taplasar siz anta barıŋ emraḳım (.) anta ötrü kök ḳalıḳda turup satrayastriştaḳı s(a)ntuişiti tŋri ḫormuz[ta] tŋrike inçe tėp t[ėyür] …

Mai.T-11.6a.27

tüzünüm ḳayu tuzit [t]ŋri yirinteki meŋi toŋa ögrünç sewi[nç] erdi erser .. ol … … yirtinçüke inmiş köni … … … … … … … -muz … … … … -lar … sizik … … … … -mış yalaŋuḳ … … … … [os]uġluġ subum yimiş[likte] [tŋri meŋisin] meŋileyür-ler ..

Mai.T-11.6b.07–10

tüzün brḫmawati ḳatun yene sögüt tübinte çeçeklik ö[rgün] üze yarım baġdaşınmaḳın [o]luru ḳaçıġ-ları alḳu süzülmiş erür ..

Mai.T-11.6b.11–16

ḳayu ḳayu teriŋ saḳınç saḳınur erki (.) ötrü ezrua tŋri inçe tėp yrlıḳayur .. bodiswtn(ı)ŋ küç küs-üninte basa basa tort türlüg apramani atlaġ ülgüsi[z] saḳınçlar saḳınur ..

Mai.T-11.6b.17–29

aŋ ilki ḳop ḳamaġ tınlaġlaraġ adırtsız köŋlin edgü ögliçe saḳınur .. antada basa ḳamaġ tınlaġlaraġ meŋilig bolzunlar tėp saḳınur .. tumluġ-ḳa toŋmış budmış tınlaġlaraġ kntü et’özin ḫua yawışġu töltek-lig edgü yıdın toġmış ew barḳ-ça saḳınıp ol tınlaġlaraġ kigürüp isinü olu[ru]rça saḳınur isig ḳowuḳḳa ünmiş tınlaġ-larn(ı)ŋ emgekin tarḳarḳalır ü-çün kntü et’özin b- … budıḳlıġ //p köligelig … [çin]tan

7. Blatt

[bėr ygrminç ülüş yiti ptr] sö[güt] ... ... ... ... ḳatmış yi- ... tınlaġlaraġ ... -nu olurur ... ... suwsamış tı [nlaġlaraġ] ...

Mai.T-11.7a.06–13

körüp tolp [et] ’özin sud at[lıġ aş-] ça uluġ bedük///ınıp olarḳa üleyürçe saḳınur ti- ... -g aḳanaḳ-lıġ yirlerde öz et’özin bantatu kebezin töşeyürçe saḳınur erti-nçsiz teriŋ ḳoġuzlarda et’özi<n> köprüg ḳılmış saḳınur ..