İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS III 62a
arvanadişi deve
EÇS III 62a
DarcıkmaDarılma!
EÇS III 62a
Onat düzEyi eyle!
EÇS III 62a
Kancarı yılıgan beNereye gidersin bire?
EÇS III 62a
gümeçekmek
EÇS III 62a
lavâşaekmek
EÇS III 62a
pişiekmek
EÇS III 62a
Esmâ-i bintân [u] nisvân: Zahrüfâ, Çiğdem, Mâvzîne, Âşîde, Câm Câmeb, Gülhân, Gülfâm, Süsâm, Cân-zâr, Lelezâr, Cûybâr {Cüybâr}, Hümâ, Âsîdâ, Âyşâ {Âişe}, Hucân, Hundî, Döndî,
EÇS III 62a
Esmâ-i cevârihâ-yı Türkmân: Yumalak, Dumalak, Peymene, Erebiye, Nârine, Nârince, Hava, Ruhan, Sürhan, Menevşe, Varka.
EÇS III 62a
Esmâ-i çâkerân-ı Türkmân: Mısmar, Yüzulu, Yüzkulu, Yaşar, Fehred, Kahraman.
EÇS III 62a
Esmâ-i a‘yân-ı recul-i Türkmân: Elemşâh, Kılıçalp, Dişbudak, Korkut, Boğaalp, Musladin, Yezîd, Mezîd, Mevzûd, Merden, Seyfalî.
EÇS III 62a
Esmâ-i kabâ’il-i Âl-i Türkmâniyân: Evvelâ Âl-i Zülkadirli ve Karakeçili ve Deveyli ve Akkoyunlu ve (---) ve Mamaylı ve Pehlivânlı cümle Türkmâna serdârdır ve Kaçarlı ve Dermelek ve Yuvacık ve Keçeli ve Avşarlı ve Avcılar ve Dedeler ve Torunlar. Bunlar cümle Beğdili kabilesi add olunup Arabkîr ile Divriği mâbeyninde Sarıkeçili dağında yaylarlar.
EÇS III 62a
ballı gureharnûb
EÇS III 62a
kekremsişarâb
EÇS III 62a
dutukduvak
EÇS III 62a
halathil‘at
EÇS III 62a
Muhıdı geyen miFerâce giyermisin
EÇS III 62a
Bargım yavıncıdıKarnım ağrıdı
EÇS III 62a
ÇöngeldimKocadım.
EÇS III 62a–62b
Bu-gaz ancılayın düz neccârBu kerre şöyle yap dülger! 62b
EÇS III 62b
kırañda şarlı kekremsi hörpüldedir.Taşrada şehirli şarâb içerler.
EÇS III 62b
Irmağa çimen mi uşak?Suya girer misin oğlan?
EÇS III 62b
Naşı avatla heleşi mi eden hemi uşakBilmedigin âdemle söyleşir miydin oğlan?
EÇS III 62b
Eyne damının fakı mozallakıdır şu kişiCâmi‘in imâm-ı kebîridir o kişi.
EÇS III 62b
ham halatçerçi esvâbı
EÇS III 62b
şarıkdıŞehirli oldu.
EÇS III 62b
sındımakâs
EÇS III 62b
emcikmeme
EÇS III 62b
damdazlakçırçıplak
EÇS III 62b
Derimde bana uyan mı deyen be uşakDadırda bana benzeyeyim mi dersin bre oğlan?
EÇS III 62b
Gıllı gışlı şarlı gave hörpüldedirlerKinli kibirli şehirli kahve içerler.
EÇS III 62b
alat samattez fevrîce
EÇS III 62b
Öykünen mi kişiUyar mısın adam?
EÇS III 62b
Be niyden şu çepeliBre neylersin su murdârı?
EÇS III 62b
Belki dehleye gen yerden el bizi de danlayalar kişiBelki gözde uzak yerden halk bizi acebleye âdem!
EÇS III 62b
gözgüâyna
EÇS III 62b
tuşuma geldiFikrime geldi.
EÇS III 62b
gökçekgüzel
EÇS III 62b
Cıllıkdırın bağrımOynadır yüreğim.
EÇS III 62b
tahılbuğday