İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS IV 226b
İnşâallah Papa Monta Hey’eti kitâbı tahrîr etdiğimizde böyle tahrîr oluna. Allahümmü yessir bi'l-hayr ve'l-âfiye. (---) (---) (---) (---) (---) (---)
EÇS IV 226b
Der-beyân-ı lehce-i mahsûs-ı ıstılâhât-ı Ekrâd-ı kavm-i Ruzikiyân
EÇS IV 226b
Gerçi bunlar güzîde Ekrâd-ı atîklerdir ammâ bu kavmin mâbeynlerinde bir gûne fesâhat ü belâğat üzre nâzikâne tekellüm olunur ındiyyât elfâz-ı dürer-bârları vardır, anı gayrı diyâr Ekrâdları fehm idemez ammâ bunlar on iki lisân-ı Ekrâd'ı fasîh ü belîğ bilürler. Bitlîs hânı olan velîni‘metimiz Abdâl Hân, şu‘arâ-yı fusehâdan musannif ü mü’ellif ve her fünûnda Cemşîd-i hünerver bir server olmağile,
EÇS IV 226b
Ruzikî kavminin lehce-i mahsûsaları olan niçe elfâz-ı dürer-bârların cem‘ edüp bir gûne musanna‘ tahmîs etmişdir kim anı beyân eder
EÇS IV 226b
Tahmîs-i hân-ı âlîşân, be-lisân-ı Kürd-i Ruzikân, makâm-ı segâhda semâ‘î usûlde okunur.
EÇS IV 226b
Gönül şok-i rıhlet vejd ile şâr enbâr gelmişdir
EÇS IV 226b
Hobân kandîrden gökrûz olup bâzâra gelmişdir
EÇS IV 226b
Gamunla ten müşîr olmak dil-i bîmâra gelmişdir
EÇS IV 226b
Olup hâsâk bulan beş bây içün Timân'a gelmişdir
EÇS IV 226b
Hunâ nârıyla hârun olmadan bîzâra gelmişdir
EÇS IV 226b
Bu dil hânini lutfa eyleyüp cânun keremler yap
EÇS IV 226b
Eğer ihsân idersen bize hüsn-i harharın ber çap
EÇS IV 226b
Aceb mi haccahîr olsam ki zülfün itdi bir kullap
EÇS IV 226b
Meni beçkîr idüpdür cân ki hicrân sen çalarsın çap
EÇS IV 226b
Aceb batlu diyerse poh olup gülzâre gelmişdir
EÇS IV 226b
Başına müdde-i sardı bahruk döndü errâke
EÇS IV 226b
Göricek cehresin pâk etmek içün koydu hârâke
EÇS IV 226b
Cela gozlık ve çıh turluk ider bak imdi nâ-pâke
EÇS IV 226b
Rakib-i dil-vesîd cânâ olup lâkût-ı hem lâke
EÇS IV 226b
Anınla hâb iderdi dün bugün inkâra gelmişdir.
EÇS IV 226b
Gönîzik eyleyüp bâd ol rakîbe urdı bir şeyhhîk
EÇS IV 226b
Acâ’ib pürbetür olup misâl-i dîkdike hattîk
EÇS IV 226b
Bakup tıklîzına yüzün çevirdîri idüp pıhhık
EÇS IV 226b
Bî-hamdi'lleh çıkarmış sarîk ulu müddeî şıttîk
EÇS IV 226b
Celâz olsa aceb mi her belâ ağyâra gelmişdir.
EÇS IV 226b
Giyüp eğnine çındırla palâs pohunu ol sehhâr
EÇS IV 226b
Kinâf-ı kûgâ gör göt var gibi gelmiş kim ol deyyâr
EÇS IV 226b
Çîz u çızhûş s.kişli hılverik hey’etli ol murdâr
EÇS IV 226b
Bu şekkâl ile pâre sürünür horsik gibi ağyâr
EÇS IV 226b
Bu eşkâl-i aceblûs yine kim mekkâre gelmişdir.
EÇS IV 226b
Gönül tâ pak tene çayhîl bağla deşte-i zülfün
EÇS IV 226b
Koma şûr-ı tiyek-veş hângâlde deste-i zülfün
EÇS IV 226b
İdüp boynuma beşâret tanba lûzim beste-i zülfün
EÇS IV 226b
Bana lenbâk ile cimtız itme deste-i zülfün
EÇS IV 226b
Gönül güllâb-eser celmurdaki pâzâra gelmişdir
EÇS IV 226b
Nepük idüp yüzine silköven sürdi o bî-ârın
EÇS IV 226b
Lülü cürcân ne lâzımdır ola eğlende ol hârın
EÇS IV 226b
Başına gühîk,i şinbûri hırgû tolı murdârın
EÇS IV 226b
Meğer tığrık idüpdür gövgüsengi var mı ahbârın
EÇS IV 226b
Göçürgân sûretinde ya‘ni kim esrâra gelmişdir