İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS IV 347b
Demidir bir kasîde söylemek mir‘ât-ı yârâna
EÇS IV 347b
İderlerse bize himmet ola tevfîk-i Rabbânî
EÇS IV 347b
Gel imdi dinle vasf-ı hâlini gör ehl-i Bağdâd'ın
EÇS IV 347b
Denilir cümle evsâfı dükenmez hadd u pâyânı
EÇS IV 347b
İki kavm arasında ta‘neden âvâre kalmışlar
EÇS IV 347b
Biri ya‘nî Acem şâhı biri hem Rûm sultânı
EÇS IV 347b
Felek-i dest-i cefâ gösterdi oldu mün‘akis hâli
EÇS IV 347b
Yıkıldı Tâk-i Kisrâ'sı kesildi bâğ-ı bostânı
EÇS IV 347b
Dağıldı her diyâra halkının çoğu hazân oldu
EÇS IV 347b
Yanar sevdâ-yı gurbetde gezer hâl-i perîşânı
EÇS IV 347b
Cefâdan her bir a‘lâsı gulâm oldular ednâya
EÇS IV 347b
Müşerref eyler idi ger otursa sadr-ı eyvânı
EÇS IV 347b
İkilik vâdîsinde kaldılar hayrân [u] sergerdân
EÇS IV 347b
Dönerken devri el-hâsıl bozuldu çerh-i mîzânı
EÇS IV 347b
Acem geldikde Bağdâd'a eyidir mülhid u sünnî
EÇS IV 347b
Urum geldikde söyler Râfızî bîdîn-i nasrânî
EÇS IV 347b
Buna Dârusselâm ad oldu ya‘nî ma‘den-i İslâm
EÇS IV 347b
Kamû bundan gidipdir her yana ehl-i müselmânî
EÇS IV 347b
Bu burc-ı evliyâ Bağdâd'a her kim kec-nigâh etdi
EÇS IV 347b
Bu çarh-i tîre elbette yakup hâr eyledi anı
EÇS IV 347b
Buna zulm eyleyen maksûde ermez matlaba vâsıl
EÇS IV 347b
Murâdı olmadı hâsıl deminde döndü devrânı
EÇS IV 347b
Buna Bağdâd derler ey habersiz gel su’âl eyle
EÇS IV 347b
Nedir iklîm-i Fâris yâ Yemen'le sa‘d-ı San‘ânı
EÇS IV 347b
Bu şehre nisbet olmaz Mısr [u] yâhûd milk-i Hindistân
EÇS IV 347b
Velî arz-ı Hicâz'ı söyleyem Tûs u Horasân'ı
EÇS IV 347b
Eğer ta‘rîf edersem vasf olunmaz şehr-i Bağdâd'ı
EÇS IV 347b
Niçe bin evliyâlarla dolupdur bahr-i ummânı
EÇS IV 347b
Biri Âdem Safiyyullah biri Nûh-ı Neciyyullah
EÇS IV 347b
Biri Şâh-ı Necef ya‘nî Alî ol Tanrı arslanı
EÇS IV 347b
Biri Şâh-ı Şehîd-i Kerbelâ'dır vâris-i Ahmed
EÇS IV 347b
Cefâ-yı ta‘n-ı a‘dâdan revân olmuşdurur kanı
EÇS IV 347b
Nedir ol ma‘den-i lûtf u kerem ilm ü sehâ bahri
EÇS IV 347b
Nedir ol Kâzımeyn evvel imâmân-ı Semerrânî
EÇS IV 347b
Nedir ol sâhib-i mezheb ki meşhûr oldu âlemde
EÇS IV 347b
Nedir ol künbed-i hadrâ nedir ol şehr-i Nu‘mânî
EÇS IV 347b
Eğer şeyh [ü] meşâyihı söylesem bir bir hisâb olmaz
EÇS IV 347b
Velîkin cümleden ekber olupdur Şeyh Cîlânî
EÇS IV 347b
Nedir ol aşk-ıla berdâr olan Hallâc-ı Mansûr'ı
EÇS IV 347b
Diyem ehl-i dile serdâr olan Behlûl-i Dânâ'yı