İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS IV 348a–348b
Tevârîh-ı Hıtat-ı Mıkdısî kavli üzre mastûr u mezkûrdur kim Kûfe şehri kırk kerre ma‘mûr u âbâdân ve kırk kerre harâb u yebâb oldu. 348b Kırk birinci kerre Emîrü'l-mü’minîn Hazret-i Ömerü'l-Fârûk radıyallahu anh hilâfetleri zamânında fermân-ı şerîfleri ile ma‘mûr u âbâdân oldu ki hicret-i Nebeviyye'nin on yedi senesinde ve bir rivâyetde on altısında idi. Ba‘dehû yüz on beş sene ma‘mûr u müzeyyen durdu. Andan kavm-i Alkamî munkatı‘ olduğu ecilden harâb olmuşdur. Ammâ yine inşâallah bir dahi eyle ma‘mûr ola kim bir zirâ‘ yeri bin altuna bey‘-men-yezîd ola. Vallahi Ta‘âlâ a‘lem.
EÇS IV 348b
Ve Kûfe câmi‘inin binâsı içün müverrih-i âlem ve âlimler eyle tahrîr etmişlerdir kim Tûfân'dan evvel Nûh Necî binâsı veyâhûd Şîs Nebî binâsı olmak gerekdir. Zîrâ kıble dîvârı binâ-yı kadîm olup Tûfân görmüş alâmetleri var. Lâ-ya‘lemü'l-gaybe illallah.
EÇS IV 348b
Ve bu câmi‘in kıblesi doğar gün batısı tarafınadır. Lâkin bu câmi‘in evsâfın vâkıf-ı ahvâl olduğumuz üzre tahrîr eylesek bir müceled kitâb olur.
EÇS IV 348b
Andan yine hâk-i Necef'de deşt-i Kerbelâ'dır ve Bağdâd'ın karşu cânibinde üç menzilde vâki‘dir.
EÇS IV 348b
Evvelâ âsitâne-i Hazret-i İmâm Hüseyin Ebî Abdîllah-ı Seyyidü'ş-şühedâ radıyallahu Ta‘âlâ anh, bir kubbe-i âlîdir ve bir ziyâret-i pür-envârdır kim nûr-ı berk urur.
EÇS IV 348b
Andan ziyâret-i Alî Evsat ve Alî Asğar veledeyni'l-Hüseyin radıyallahu anhüm ecma‘în.
EÇS IV 348b
Andan ziyâret-i Hazret-i İmâm Abbâs şehîd-i reşîd Hazret-i İmâm Hüseyin karındaşıdır. Radıyallâhu Ta‘âlâ anhüm.
EÇS IV 348b
Andan ziyâret-i Hurr şehîd-i reşîd hazretleri, radî
EÇS IV 348b
Andan ziyâret-i Hazret-i Habîb b. Müzâhir, radî.
EÇS IV 348b
Andan Bağdâd-ı behişt-âbâdın enderûn u bîrûnunda medfûn olan şehîd-i reşîd yetmiş iki ziyâretleri beyân eder
EÇS IV 348b
Evvelâ Hazret-i Abdullah b. Seyyidinâ Alî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Osmân b. Seyyidinâ Alî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Muhammed b. Seyyidinâ Alî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Ebûbekir b. Seyyidinâ el-Hasanu'z-Zekî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Abdullah b. el-Hüseyin radî.
EÇS IV 348b
Andan Kâsım b. el-Hasan radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Avn b. Abdullah b. Ca‘fer-i Tayyâr radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Muhammed b. Abdullah b. Ca‘fer-i Tayyâr radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Ca‘fer b. Ukayl radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Abdullah b. Müslim b. Ukayl radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Ebî Abdîllah b. Müslim b. Ukayl radıyallahu anh.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Selmân, gulâm-ı İmâm Hüseyin radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Kârib, gulâm-ı İmâm Hüseyin radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Sencah, gulâm-ı İmâm Hüseyin radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Müslim b. Avsihati'l-esedî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Sa‘îd b. Abdullahu'l-Hanefî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Bişr b. Ömerü'l-Hadarî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Berîr b. Zeyd b. Hasîn b. el-Husayn b. el-Kâbinî el-Hemedânî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Umrânu'l-Ka‘bu'l-Ensârî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Naî‘m b. Aclânu'l-Ensârî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Züheyr b. Lakînu'n-Nahlî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Ömer b. Karsatu-l-Ensârî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Habîb b. Muzâhirü'l-Esedî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Hurr-i Şehîd b. Yezîdü'r-Riyâhî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Abdullah b. Ömerü'l-Kelbî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Hilâl b. Nâfi‘u'l-Cemelî el-Murâdî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Enes b. Kâhilü'l-Esedî radıyallah.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Kays b. Abdullah b. Mihrâsadâvî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Abdullah b. Abdurrahmân b. Urve b. Harrâku'l-Fenârî radî.
EÇS IV 348b
Andan Hazret-i Hun-ı Gulâm Ebî Zer-i Gıfârî radî.