Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 25/26b3

174 yandılar niʿmet birle taŋrıdın hem fazl birle hem tegmedi olarḳa yawuzluḳ…

Ku. T. 25/27a1

183 ... bitmese-miz yalavaçḳa keldürmeginçe bir ḳurban yėse anı ot ayġıl: çın-oḳ keldi sizke yalavaçlar mėnde burun nişanlar birle ol kim aydıŋız nelük öldürdüŋüz olarnı eger çın erse sizler

Ku. T. 25/27b3

184 eger yalġan tutsalar sėni çın-oḳ yalġan tutuldı yalavaçlar ..

Ku. T. 25/28a1

187 ançada tuttı taŋrı anlarnıŋ berk bıçıġını bėrildiler bitig belgürtür ök anı boḍunḳa kizlemezler ök anı attılar anı kirü arḳalarında satġın aldılar aŋa az bahanı nėme yawuz ol kim satġın alurlar

Ku. T. 25/28b3

188 Sėzinmegil ök anlarḳa kim sewündiler anıŋ birle kim ..

Ku. T. 25/29a1–3

200 ey anlar kim bittiler sabr ḳılıŋ meniŋ birle sabr ḳılıŋ mėnde aḍındın köŋül baġlaŋ ḳorḳuŋlar taŋrıda bolġay kim ḳurtulġay-sizler

Ku. T. 25/29b1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan ol.

Ku. T. 25/29b2

1 ey boḍun ḳorḳuŋlar iḍiŋizde ol kim ..

24 alıŋ azad tişiler uraġutlardın meger ol kim erklendi eligleriŋiz taŋrınıŋ bitigi siziŋ üze helal ḳıldı sizke ol kim anda aḍın ol kim tilese siz mallarıŋız birle parsalar zina ḳılmaġuçılar anı kim tusu inçlense siz anıŋ birle olardın bėriŋ olarḳa terlerini buyrulmış yazuḳ yoḳ siziŋ üze anıŋ içinde kim taplaşsa sizler anıŋ birle kesilmişde kiḍin ol taŋrı erür bilgen hakim

Ku. T. 26/4a1

25 kimnüŋ kim yaraġı bolmasa sizdin artuḳluḳḳa nikah ḳılmaḳḳa azad müʾmine uraġutlarnı yime andın kim erklendi eligleriŋiz yinçke ḳızlarıŋızdın müʾmineler ol taŋrı bilgen ol imanıŋıznı amarıŋız amarıdın nikah ḳılıŋ olarnı iḍileri desturı birle bėriŋler olarḳa terlerini eḍgülük birle küḍezgenler zina ḳılmaġanlar yime tutmaġlılar örtügli oynaş yana ḳaçan beglig bolsalar eger keldürseler bir yawuz iş anlar üze ol kim anıŋ yarımı azad tişiler üze ḳındın ol aŋar ol kim ḳorḳsa yazuḳdın sizdin eger serse sizler yaḫşı sizke ol taŋrı örtgen yarlıḳaġan ol

Ku. T. 26/6a3

26 tileyür taŋrı belgürtmek sizke hem köndrür sizni anlarnıŋ yolıŋa kim sizde öŋdin tevbe bėrse siziŋ üze ol taŋrı bilgen bütün işlig turur

Ku. T. 26/6b3

27 ol taŋrı tileyür kim tevbe bėrse siziŋ üze taḳı tileyür anlar kim uḍarlar şehvetlerḳa kim meyl ḳılsa [siz]ler uluġ meyl ḳılmaḳ

Ku. T. 26/7a3

28 tileyür taŋrı kim yüŋül ḳılsa sizdin yaratıldı ademi küçsüz

Ku. T. 26/7b1

29 ey anlar kim kirtgündiler yėmeŋler mallarıŋıznı siziŋ ara artuḳluḳ birle meger kim bolsa satıġçılıḳ ḫoşnudluḳın sizdin öldürmeŋ özleriŋizni ol taŋrı erür sizke rahim

Ku. T. 26/8a3

30 kim kim ḳılsa ol haddin keçmek küçün her-ayine munu kigrür-miz anı otḳa erür ol taŋrı üze asan

Ku. T. 26/8b3

31 eger sıŋardın tursa siz uluġ yazuḳlardın andın kim yıġlur siz biz örtgey-miz sizdin yawuzlarıŋızdın kigürgey-miz sizni tüzün kirgü yerke

Ku. T. 26/9a3

32 arzulamaŋ anı kim artuḳ ḳıldı taŋrı anıŋ birle amarıŋıznı amarı üze erenlerke ülüş andın kim ḳazġandılar uraġutlarḳa ülüş andın kim ḳazġandılar tileŋler taŋrıdın artuḳluḳındın ol taŋrı erür ḳamuġ neŋni bilgen

Ku. T. 26/10a2

33 ḳamuġḳa ḳıldımız miras oġlanlar andın kim ḳoḍtı ata ana hem yaġuḳlar anlar kim badı andlarıŋız bėriŋ olarḳa ülüşlerini ol taŋrı erür ḳamuġ neŋ üze tanuḳ

Ku. T. 26/11a1

34 erenler aḍaḳın turġanlar uraġutlar üze anıŋ birle kim artuk ḳıldı taŋrı amarılarını amarı üze anıŋ birle kim hezine ḳıldılar mallarındın eḍgü uraġutlar boyun suġanlar küḍezgenler ġaybḳa anıŋ birle kim küḍezdi taŋrı ol tişiler kim ḳorḳar sizler yaraşmamaḳlarındın pend bėriŋ olarḳa kesiliŋ olardın töşekler içinde uruŋ olarnı eger boyun bėrseler sizke tilemeŋ olar üze yol ol taŋrı erür yüksek uluġ

Ku. T. 26/12b2

35 eger ḳorḳsa siz ol ikiniŋ ara ḫilaf bolmaḳlıḳında ıḍıŋlar bir üstüvarnı anıŋ boḍnındın taḳı bir üstüvar erni uraġut boḍnındın eger tileseler oŋarmaḳ tevfiḳ bėrür taŋrı ol iki ara ol taŋrı erür bilgen ḫaberli

Ku. T. 26/13b1

36 bitiŋler taŋrıḳa artuḳ ḳılmaŋlar aŋa nerseni ata anaḳa eḍgülük ḳılıŋlar yaġuḳlarḳa yetimlerḳa çıġaylarḳa yaġuḳ ḳoŋşıḳa yat tam koŋşıḳa yandaḳı ėşke yol oġlıŋa ol kim erklendi eligleriŋiz ol taŋrı sewmez kim kim bolsa ḳıwanġan küwengen

Ku. T. 26/14b2

37 anlar kim baḫillık ḳılurlar fermanlayurlar boḍunḳa baḫillıḳın hem kizleyürler anı kim bėrdi olarḳa taŋrı öz artuḳluḳındın anuttumız kafirlerḳa ḳın ḫ˅arlaġlı

Ku. T. 26/15a3

38 anlar kim hezine ḳılurlar mallarını boḍunḳa körkitü kirtgünmezler hem soŋ künke kim kim bolsa yek aŋar ėş nėme yawuz ėş ol

Ku. T. 26/15b3

39 nė ol olar üze eger bitseler taŋrıḳa hem soŋ künke hezine ḳılsalar andın kim ruzi ḳıldı olarḳa taŋrı erür taŋrı olarnı bilgen

Ku. T. 26/16b1–3

40 ol taŋrı küç ḳılmaz zerre aġırınça eger bolsa eḍgülük iki ança üze üze ḳılur anı bėrür dergahında uluġ yanut

Ku. T. 26/17a1–3

41 neteg bolġay ḳaçan keldürse-miz ḳamuġ ümmetdin tanuḳluḳ keldürse-miz seni bu ögür üze tanuḳ

Ku. T. 26/17b1–3

42 ol kün arzu ḳılġaylar anlar kim tandı ḫilaf ḳıldılar yalavaçḳa eger teŋlesedi olar birle yer yime kizlemezler taŋrıḳa sözni

Ku. T. 26/18a1

43 ey anlar kim bittiler yaġumaŋlar namazḳa sizler esrükler ançaḳa tegi bilse sizler anı kim ayur sizler yoḳ cünübḳa meger yol keçigliler yunġınçaḳa tegi eger bolsa sizler igligler azu sefer üze azu kelse biregü sizdin aşaḳ yerdin azu yavuḳsa sizler uraġutlarḳa bulmasa sizler suw teyemmüm ḳılıŋlar arıġ topraḳḳa sürüŋler yüzüŋüzke iki elgiŋizke ol taŋrı erür keçürgen yarlıḳaġan

Ku. T. 26/19b3

44 baḳmaz mu sen anlarḳa kim berildiler ülüş bitig--din satġın alurlar yolsuzluḳnı hem tileyürler kim ḳışsa siz yoldın

Ku. T. 26/20b1–2

45 ol taŋrı bilgen ol düşmanlarıŋıznı taḳı tap turur taŋrı erklikke tap turur taŋrı yariçılıḳḳa

Ku. T. 26/20b3

46 anlardın kim cuhud boldılar aḍnaturlar sözlerni orunlarındın hem ayurlar: eşittimiz taḳı ḫilaf ḳıldımız eşitgil eşitmegüni taḳı küḍezgil bizni tolap tillerini taḳı taʿn ḳılu din içinde. eger kim anlar aysalar eşittimiz boyun sudumız eşitgil baḳġıl bizke bolġay yaḫşı olarḳa könirek ançası bar yırattı olarnı taŋrı küfrleri birle bitmez meger azḳına

Ku. T. 26/22a3

47 ey anlar kim bėrildiler bitig bitiŋ aŋar kim ıḍtımız çınġarıġlı bolup aŋa kim siziŋ birle anda öŋdin kim ḳınayu yoḍsa-miz ( yüzlerini taḳı yandursa-miz anı arḳa--larıŋa azu yıratsa-miz anlarnı neteg kim yırattımız şenbe boḍunlarını yaᶜni cuhudlarnı erür taŋrınıŋ fermanı ḳılınmış

Ku. T. 26/23a3

48 ol taŋrı yarlıḳamaz ol kim ortaḳḳatsa aŋa taḳı yarlıḳar anda aḍınnı ol kimni kim tilese kim kim artuḳ ḳatsa taŋrıḳa çın-oḳ yalġan ḳoştı uluġ yazuḳnı

Ku. T. 26/24a1–2

49 körmez mü sen anlarnı kim arıturlar özlerini kendü taŋrı arıtur kimni kim tilese taḳı küç ḳılınmazlar ḫurma yiplükinçe

Ku. T. 26/24a3

50 baḳġıl neteg ḳoşarlar taŋrı üze yalġannı tap aŋa belgülüg yazuḳ

Ku. T. 26/24b2

51 körmez mü sen anlarnı ḳim bėrildiler ülüş bitigdin biterler taŋrıda adın butlarḳa yekke hem ayurlar anlarḳa kim tandılar bu ögür köni yolluġraḳ anlardın kim bittiler yolun

Ku. T. 26/25b1–3

52 bu ögür anlar tururlar kim yırattı olarnı taŋrı kimni kim yıratsa taŋrı hergiz bulmaġay sen aŋa yariçi

Ku. T. 26/26a1

53 azu olarḳa ülüş mü mülkdin andaġ erse bėrmesler boḍunḳa hurma yaruḳınça

Ku. T. 26/26a2

54 azu hased müḳılurlar boḍunḳa anıŋ üze kim bėrdi olarḳa taŋrı öz artuḳluḳındın bütünlükin bėrdimiz ibrahim boḍnıḳa bitigni hikmetni hem bėrdimiz olarḳa mülkni uluġ

Ku. T. 26/27a1–2

55 olardın ol kim bitti aŋa olardın ol kim yüz ewürdi andın tap ol tamuġ yaḳılmış ot