Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 26/64a3

96 Dereceler andın yarlıḳamaḳ hem rahmet ü maġfiret ėrür taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 26/64b3

97 her ayine anlar kim canlar aldı olarnıŋ ferişteler özleriŋe küç ḳılġanlar ayġay: nė içinde erdiŋiz aydılar: erdimi zaʿif tutulmışlar yer içinde. aydılar: ermez mü erdi taŋrı--nıŋ yeri kėŋ kesilse sizler anıŋ içinde. bu ögür sıġınġuları tamuġ ol nėme yawuz yanġu yer ol

Ku. T. 26/65b3

98 meger küçsüz erenlerdin uraġutlardın oġlanlardın yaraġ bulmazlar hileḳa yime könülmezler yolḳa

Ku. T. 26/66a3

99 bu ögür bolġay kim taŋrı keçürse olardın erür taŋrı keçürgen örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 26/66b2

100 kim kim kesilse taŋrı yolı içinde bulur yer içinde turġu yer üküş hem kėŋlik kim kim çıḳsa öz ėwindin hicret ḳılġanın taŋrıḳa yalavaçıŋa yana yetse aŋa ölüm çın-oḳ tüşti anıŋ yanutı taŋrı üze erür taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 26/67b3

101 ḳaçan yorısa siz yer içinde yoḳ siziŋ üze irinçü kim ḳısḳa / ḳısa ḳılsa sizler namazdın eger ḳorḳsa sizler kim fitne ḳılsa sizke anlar kim tandılar bütünlükin kafirler erürler erür sizlerke düşman belgülüg

Ku. T. 26/68b2

102 ḳaçan bolsaŋ olar içinde aḍaḳın ḳılsa sen olarḳa namaznı tursun bir ögür olardın seniŋ birle alsunlar uruş sazlarını ḳaçan secde ḳılsalar bolsunlar siziŋ kiḍinleriŋizdin kelsün taḳı bir güruh taḳı bir güruh kim namaz ḳılmadılar taḳı namaz ḳılsunlar seniŋ birle alsunlar tolumlarını hem sazlarını arzu ḳılur anlar kim tandılar eger osansa sizler sazlarıŋızdın metaʿlarıŋız[dın] emitseler siziŋ üze bir emitmek irinçü yoḳ siziŋ üze eger bolsa sizke emgek yaġmurdın azu bolsa siz iglig kim ḳoḍsa sizler sazlarıŋıznı alıŋlar tolumlarıŋıznı bütünlükin taŋrı anuttı kafirlerḳa ḳın ḫ˅arlaġlı

Ku. T. 26/71a3

103 ḳaçan ḳılsa siz namaznı yad ḳılıŋlar taŋrını azu tururda hem oltururda hem yanıŋız üze ḳaçan amrulsa siz aḍaḳın ḳılıŋlar namaznı bütünlükin namaz erür müʾminler üze fariza vaḳtlıġ

Ku. T. 26/72a2

104 Süst bolmaŋ boḍunnuŋ tilemeki içinde eger bolsa sizler ig yėrgen olar aġrıyurlar neteg kim siz aġrıyur siz siz umar sizler taŋrıdın anı kim ummazlar erür taŋrı bilgen bütün işlig

Ku. T. 26/72b3

105 biz ıḍtımız saŋa bitigni könilik birle hükm ḳılmaḳ üçün boḍun ara anıŋ birle kim körkitti saŋa taŋrı bolmaġıl ḫıyanet ḳılġanlarḳa ḫasm

Ku. T. 26/73a3

106 yarlıḳatu ḳolġıl taŋrıda ol taŋrı erür örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 26/73b1–3

107 tartışmaġıl anlardın kim ḫıyanet ḳılurlar özleriŋe ol taŋrı sewmez kim kim bolsa ḫıyanet kılġan yazuḳluġ

Ku. T. 26/74a1

108 yaşrurlar boḍundın yaşrumaġaylar taŋrıdın ol olar birle ançada kim ḳoparurlar anı kim taplamaz aymaḳdın erür taŋrı anı kim ḳılur siz ḳapsayu bilgen

Ku. T. 26/74b2

109 ha sizler ha bular tartıştıŋız olardın yaḳın tiriglik içinde kim tartışur taŋrı birle olardın ḳopmaḳ küninde azu kim bolur olar üze erklig

Ku. T. 26/75a3

110 kim kim ḳılsa yawuzluḳ azu küç ḳılsa öziŋe yana yarlıḳatu ḳolsa taŋrıda bulur taŋrını örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 26/75b3

111 kim kim ḳazġansa yazuḳ bütünlükin ḳazġanur anı özi üze erür taŋrı bilgen bütün işlig

Ku. T. 26/76a2

112 kim kim ḳazġansa yazuḳnı ḫatanı azu yazuḳnı yana atsa anı bizarlıḳḳa çın-oḳ kötürdi uluġ yazuḳ yime belgülüg yazuḳ

Ku. T. 26/76b3

113 eger bolmasa taŋrınıŋ fazlı seniŋ üze hem anıŋ rahmeti oġraġatı bir ögür olardın kim ḳışurmaḳḳa seni ḳışurmazlar meger özlerini ziyan ḳılumazlar saŋa nersedin ıḍtı taŋrı seniŋ üze bitigni üstüvarlıḳnı ögretti saŋa anı kim bilmez erdiŋ erür taŋrı--nıŋ fazlı seniŋ üze uluġ

Ku. T. 26/78a1

114 ḫayr yoḳ üküş içinde şuwşamaḳlarında meger kim fermanlasa sadaḳanı azu eḍgülükni azu oŋarmaḳnı boḍun arasında kim kim ḳılsa anı ol taŋrınıŋ rızasın tileyü her-ayine bėrür-miz aŋa yanut uluġ

Ku. T. 26/79a1

115 kim kim ḫilaf ḳılsa yalavaçḳa belgürmişde kiḍin aŋar köni yol uḍsa müᵓminler yolında aḍın yolḳa ḳoḍu bėrgey-miz anı ol kim pezirledi kigürgey-miz tamuġḳa nėme yawuz yanġu yer

Ku. T. 26/79b2

116 ol taŋrı yarlıḳamaz kim ortaḳḳatsa aŋa yarlıḳayur anda aḍın kimni tilese kim kim ortaḳ ḳatsa taŋrıḳa çın-oḳ azdı azmaḳ ıraḳ

Ku. T. 26/80a2–3

117 ündemezler anda aḍın meger tişiler ündemezler meger yekni..

Ku. T. 26/80b1–2

118 yırattı anı taŋrı aydı: bütünlükin tutġay men ḳullarıŋdın ülüş teŋlenmiş

Ku. T. 26/80b3

119 ḳışurġay men oḳ olarnı küsetgey men olarnı fermanlaġay men oḳ olarḳa kesgeyler yılḳılarnıŋ ḳulaḳlarını fermanlaġay men oḳ olarḳa aḍnatġalar taŋrı törütmişini kim kim tutsa yekni dost taŋrıda aḍın çın-oḳ ziyan ḳıldı ziyan ḳılmaḳ belgülüg

Ku. T. 26/81b3

120 vaʿde bėrür olarḳa batıl sözletür olarḳa vaʿde bėrmez olarḳa yek meger armaḳ

Ku. T. 26/82a2

121 bu ögür ḳamuġ sıġınġuları tamuġ ol bulmazlar andın ḳorınçu yer

Ku. T. 26/82a3

122 anlar kim bittiler ḳıldılar eḍgülükler kigrürlermiz olarnı bustanlarḳa kim aḳar astınıda arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde ulaşu taŋrınıŋ vaʿdesi çın-oḳ kim ol könirek taŋrıdın aymaḳın

Ku. T. 26/83a2

123 ermez siziŋ arzularıŋız teg hem bitig iḍileri arzuları teg kim kim ḳılsa yawuzluḳ yanut bėrlür aŋa bulmaz ol taŋrıda aḍın dost ap yariçi

Ku. T. 26/83b3

124 kim kim ḳılsa eḍgülüklerdin erkekdin ya tişidin ol müʾmin bolsa bu ögür kigrürler uştmahḳa küç ḳılınmazlar ḫurma ḳapınça

Ku. T. 26/84a3

125 kim ol körklügrek dindin ya ol kişidin kim ısparlasa yüzini ol taŋrıḳa ol eḍgü işlig erür taḳı uḍar ibrahim diniḳa köni taḳı tuttı taŋrı ibrahimni dost

Ku. T. 26/85a1–2

126 ol taŋrıḳa turur ol kim kökler içinde ol kim taḳı yerler içinde erür taŋrı ḳamuġ neŋni ḳapsayu bilgen

Ku. T. 26/85a3

127 aça tileyürler sėnde uraġutlar içinde ayġıl: taŋrı aça bėrür sizke olar içinde ol kim oḳıyur siziŋüze bitig içinde atasız tişiler içinde ol uraġutlar kim bėrmez sizler olarḳa ol kim bitindi olarḳa tileyür sizler kim nikah ḳılsa siz olarnı zaʿifler oġlanlardın kim aḍaḳın turu bėrse siz yetimlerke könilik birle anı kim ḳılsa siz yaḫşıdın bütünlükin taŋrı erür anı bilgen

Ku. T. 26/86b3

128 eger uraġut ḳorḳsa cüftindin köŋül aġrıġıŋa azu yüz ewürmekke yime yazuḳ yoḳ ol iki üze kim yaraştursalar ol iki ara yaraşturmaḳ yaraşmaḳ eḍgü erür hazır ḳılındı et-özler baḫillıḳnı eger eḍgülük ḳılsa siz saḳınsa sizler bütünlükin taŋrı erür nė ḳılsa siz bilgen

Ku. T. 26/88a1

129 hergiz yaraġlarıŋız bolmaz kim dad bėrseŋiz uraġutlar arasında neçeme harislık ḳılsa siz emitmeŋ munça emitmek ḳoḍur sizler anı asılmış teg eger salah ḳılsa sizler ḳorḳsa siz ol taŋrı erür örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 26/88b3

130 eger aḍrılsa muŋsuz ḳılur taŋrı ḳamuġnı kėŋlikdin erür taŋrı keŋ rahmetlig hakim

Ku. T. 26/89a2

131 ol taŋrıḳa ol kim kökler içinde ol kim yerler içinde çın-oḳ tuturdumız anlarḳa kim bėrildiler bitig sizde öŋdin hem sizke kim ḳorḳuŋlar tėp taŋrıdın eger tansa sizler bütünlükin ol taŋrı ol [kim] kökler içinde ol kim yerler içinde erür taŋrı muŋsuz ögdülmiş

Ku. T. 26/90a2

132 ol taŋrıḳa ol kim kökler içinde ol kim yerler içinde tap taŋrı erklig

Ku. T. 26/90a3

133 eger tilese kitergeti sizni ey boḍun keldürgeti öŋinlerni erür taŋrı anıŋ üze ol uġan

Ku. T. 26/90b3

134 kim kim tileyür erse dünya yanutı taŋrı üskinde dünya yanutı hem aḫiret yanutı erür taŋrı eşitgen körgen

Ku. T. 26/91a3

135 ey anlar kim bittiler boluŋlar aḍaḳın ḳılıġlılar könilik birle tanuḳlar taŋrı üçün neçeme kim özleriŋiz üze bolsa azu ata ana üze bolsa yaġuḳlarḳa eger bolsa bay azu derviş taŋrı seza turur ol ikike yime uḍmaŋ ten tilekiŋe kim ʿadl ḳılsa siz eger ḳıştursa siz azu yüz ewürse siz ol taŋrı erür anı kim ḳılur siz bilgen