Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 26/92b1

136 ey anlar kim bittiler sabit turuŋlar bitüp taŋrıḳa yalavaçlarıŋa ol bitig kim ıḍtı indürdi yalavaçı üze ol bitig kim ıḍtı anda aşnu kim kim tansa taŋrıḳa hem ferişteleriŋe kitablarıŋa yalavaçlarıŋa soŋ künke çın-oḳ azdı azmaḳ ıraḳ

Ku. T. 26/93b2

137 bütünlükin anlar kim bittiler yana tandılar yana bittiler yana tandılar yana arturdılar küfrni ermez taŋrı kim yarlıḳasa olarnı hem köndrür ermes yolḳa

Ku. T. 26/94a3

138 müjde bėrgil iki yüzlüglerke anlarḳa ḳın açıtıġlı

Ku. T. 26/94b1

139 anlar kim tutarlar kafirlerni dostlar müʾminlerde aḍın tileyürler mü olar üskinde ʿizzetni bütünlükin ʿizzet ol taŋrıḳa ḳamuġ

Ku. T. 26/95a2

140 çın-oḳ indürdi siziŋ üze bitig içinde ḳaçan kim eşitse siz taŋrınıŋ ayetlerini tanlur aŋa füsus tutlur anı olturmaŋlar olar birle kirmeginçe söz içinde anda aḍın sizler ol vaḳtda olar meŋizlig ol taŋrı tėrigli iki yüzlüglerni hem kafirlerni tamuġ içinde ḳamuġnı

Ku. T. 26/96a2

141 anlar kim köz tutup tururlar siziŋ birle eger bolsa sizke açuḳluḳ taŋrıdın ayurlar: ermedimiz mü siziŋ birle eger bolsa kafirlerḳa [ülüş] ayurlar: egirtmedimiz mü siziŋ üze yıġmadımız mu sizni müʾminlerdin taŋrı hükm ḳılur siziŋ ara ḳopmaḳ küninde hem ḳılmaz taŋrı kafirlerḳa müʾminler üze yol

Ku. T. 26/97a1

142 bütünlükin iki yüzlügler ḫilaf ḳılurlar taŋrıḳa ol taŋrı aldaġlı olarḳa ḳaçan ḳopsalar namazḳa ḳoparlar kahillıḳın körkitürler boḍunḳa yad ḳılmazlar taŋrını meger azḳına

Ku. T. 26/97b3

143 abruġlar anıŋ arasında bular birle yoḳ olar birle ma yoḳ kimni kim ḳışursa taŋrı bulmaġay sen anı aŋa yol

Ku. T. 26/98a2

144 ey anlar kim bittiler tutmaŋlar kafirlerni dostlar müᵓminlerde aḍın — tileyür mü siz kim ḳılsa sizler taŋrıḳa siziŋüze hüccet belgülüg

Ku. T. 26/98b3

145 bütünlükin iki yüzlügler astınraḳ derecelerde otdın bulmaġay sen oḳ olarḳa yariçi

Ku. T. 26/99a2

146 meger anlar kim yandılar oŋardılar yapuştılar taŋrıḳa ḳatıḳsız ḳıldılar dinlerini taŋrıḳa bu ögür müʾminler birle her-ayine bėrür taŋrı müʾminlerḳa yanut uluġ

Ku. T. 26/100a1–3

147 nė ḳılur taŋrı sizni ḳınap eger şükr ḳılsa siz bitse siz erür taŋrı az ʿamelḳa üküş ceza bėrgen bilgen

148 sewmez taŋrı aşkara ḳılmaḳnı yawuzluḳı ..

Ku. T. 27/2a1

155 ... bitmezler meger azḳına

Ku. T. 27/2a2–3

156 tanmaḳları birle aymaḳları birle meryem üze yoḳ söz uluġ

Ku. T. 27/2b1

157 aymaḳları birle biz öldürdümiz mesih meryem oġlı ᶜİsini taŋrınıŋ yalavaçı öldürmediler anı asmadılar anı ançası bar oḫşatıldı olarḳa bütünlükin anlar kim tartışıḳ boldılar anıŋ içinde şek içinde andın yoḳ olarḳa anı bilmekdin meger sėzinçke uḍmaḳ öldürmediler anı yaḳinlıḳın

Ku. T. 27/3b1–2

158 kendü kötürdi taŋrı anı erür taŋrı ʿaziz işlig

Ku. T. 27/3b3

159 Yoḳ bitig boḍnı--dın meger bitgey ök aŋar ölmişinde burun ḳıyamet kün bolur olar üze tanuḳ

Ku. T. 27/47a3

160 Zulm birle anlardın kim cuhud boldılar haram ḳıldımız olar üze arıġlar helal ḳılındı olarḳa yüz ewürmekleri birle taŋrı yolındın üküşni

Ku. T. 27/5a1–3

161 almakları birle ribanı asıġ çın-oḳ yıġıldılar andın yėmekleri birle boḍun mallarını batıl birle anuttımız kafirlerḳa olardın ḳın açıtıġlı

Ku. T. 27/5b19

162 ançası bar üstüvar bolġanlar ʿilm içinde olardın müʾminler kirtgünürler anıŋ birle ıḍıldı saŋa ol kim ıḍıldı sėnde öŋdin aḍaḳın ḳılıġlılar namaznı bėrgenler zekatnı hem bitgenler taŋrıḳa hem soŋ künke bu ögür bėrür-miz olarḳa yanut uluġ

Ku. T. 27/6b1

163 biz yarlıġ ıḍtımız saŋa neteg kim yarlıġ ıḍtımız nuhḳa peyġamberlarḳa anda kiḍin yarlıġ ıḍtımız ibrahimḳa ve ismaʿilḳa ve ishaḳḳa ve yaʿḳubḳa yėgenleriŋe ʿİsiḳa eyyubḳa yunusḳa harunḳa Süleymanḳa bėrdimiz Davudḳa zeburnı

Ku. T. 27/7b1

164 yalavaçlarnı çın-oḳ ḳıssa ḳıldımız olarnı seniŋ üze anda öŋdin yalavaçlar ḳıssa ḳılmaz-miz olarnı seniŋ üze sözledi taŋrı musaḳa sözlemek

Ku. T. 27/8a2

165 yalavaçlar müjde bėrgüçiler hem ḳorḳutġuçılar bolmasun tėp boḍunḳa taŋrı üze hüccet yalavaçlarda kiḍin erür taŋrı misl yoḳ bütün işlig

Ku. T. 27/8b2

166 ançası bar taŋrı tanuḳluḳ bėrür aŋar kim indürdi saŋa indürdi anı bilmek birle hem ferişteler tanuḳluḳ bėrürler ma tap taŋrı tanuḳ

Ku. T. 27/9a3

167 bütünlükin anlar kim tandılar hem yüz ewürdiler taŋrınıŋ yolındın çın-oḳ azdılar azmaḳ ıraḳ

Ku. T. 27/9b2–3

168 bütünlükin anlar kim tandılar hem küç ėttiler ermez taŋrı yarlıḳasa olarnı hem ..

Ku. T. 27/10a1–2

170 ... ol kim kökler içinde hem yerler içinde turur, erür taŋrı bilgen bütün işlig

Ku. T. 27/10a3

171 ey bitig boḍnı haddin keçmeŋ diniŋiz içinde aymaŋlar taŋrı üze meger sezanı bütünlükin mesih meryem oġlı ʿisa taŋrınıŋ yalavaçı anıŋ sözi kemişti anı meryemḳa hem ruh andın bitiŋler taŋrıḳa hem yalavaçlarıŋa aymaŋlar üç tėp yıġlıŋ yaḫşı sizke bütünlükin taŋrı bir taŋrı arıġ ol bolmaḳdın aŋar ʿayal aŋar ol kim kökler içinde aŋa ol kim yer içinde tap ol taŋrı erklig

Ku. T. 27/12a2

172 hiç ʿar tutmaz ʿisa kim bolsa ḳul taŋrıḳa hem ferişteler yaḳınlar kim kim ʿarlansa anıŋ ḳulluḳındın hem boynaġuluḳ ḳılsa her-ayine tėrer olarnı aŋa ḳamuġ

Ku. T. 27/13a1

173 amma anlar kim bittiler hem ḳıldılar eḍgülükler tükel ḳılur olarḳa yanutlarını hem arturur olarḳa fazlındın emdi anlar kim ʿarlandılar boynaġuluḳ ḳıldılar ḳınayur olarnı açıtġan ḳının hem bulmazlar olarḳa taŋrıda aḍın dost ap yariçi

Ku. T. 27/14a1–3

174 ey boḍun çın-oḳ keldi sizke hüccet iḍiŋizdin taḳı ıḍtımız sizke nurnı belgülüg

Ku. T. 27/14b1–3

175 emdi anlar kim bittiler taŋrıḳa taḳı yapuştılar aŋar her-ayine kigrür olarnı rahmeti içinde andın hem fazl içinde köndrür olarnı aŋar köni yolḳa

Ku. T. 27/15a1

176 aça tileyürler sėnde ayġıl: taŋrı aça bėrür sizke kelale içinde eger bir er helak bolsa yoḳ aŋar ʿayal hem aŋar ḳız ḳadaş aŋar ol kim yarusını ḳoḍsa ol miras alur anda eger bolmasa aŋar ʿayal eger bolsalar ikegü ol ikike iki iki çehar-daŋ andın kim ḳoḍtı. eger bolsalar ḳadaşlar erenler tişiler erkekke iki tişi iki meŋizlig. belgürtür taŋrı sizke kim ḳışmaŋ tėp. ol taŋrı ḳamuġ neŋni bilgen

Ku. T. 27/15a1

Başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 27/16a1

3 ... boġuzlansa taŋrı atıda aḍınḳı birle hem boġulmış hem tögülmiş hem uşanmış hem süsülmiş hem ol kim yėse keyik meger ol kim boġuzlasa siz, ol kim boġuzlansa burhanlar üze kim üleşse sizler oḳlar birle ol yarlıġsız iş bu kün nevmid boldı / umunçsuz boldı anlar kim tandılar diniŋizdin ḳorḳmaŋlar olardın ḳorḳuŋlar mėnde bu kün tükel ḳıldım sizke diniŋizni hem tükel ḳıldım siziŋ üze niᶜmetimni tapladım sizke islamnı dinḳa kim kim muŋuḳsa açlıḳ içinde emitmemekin oġramadaçı yazuḳḳa ol taŋrı örtgen yarlıḳaġan

Ku. T. 27/18a1

4 sorarlar saŋa: nė neŋ helal ḳılındı olarḳa ayġıl: helal ḳılındı sizke arıġlar ol kim ögrettiŋiz awlaġlı it ḳuşlardın üterçiler ögretür siz olarḳa andın kim ögretti sizke taŋrı yėŋ andın kim tutsalar siziŋ üze yad ḳılıŋlar taŋrı atını anıŋ üze ḳorḳuŋlar taŋrıda ol taŋrı terk hisab ḳılġan

Ku. T. 27/19a2

5 bu kün helal sizke arıġlar anlarnıŋ taʿamı kim bėrildiler bitig helal sizke siziŋ taʿamuŋuz helal olarḳa parsa uraġutlar müʾminlerdin parsa uraġutlar anlardın kim bėrildiler bitig sizde öŋdin ḳaçan bėrse siz olarḳa terlerini küḍezigliler zina ḳılmaġlılar hem tutmaġlılar örtügli düşmanlar kim kim tansa imanḳa çın-oḳ yoḳaldı anıŋ ʿameli ol aḫiret içinde ziyanlıġlardın

Ku. T. 27/20b3

6 ey anlar kim bittiler ḳaçan ḳopsa siz namazḳa yuŋ yüzleriŋizni hem eligleriŋizni tirseklerke tegi hem sürüŋler başlarıŋızḳa aḍaḳlarıŋıznı iki aşuḳuŋuzḳa tegi eger bolsa sizler cünüb arınıŋlar eger bolsa sizler igligler azu sefer üze azu kelse biregü sizdin aşaḳ yerdin azu yavuḳsa siz uraġutlarḳa hergiz bulmasa suw teyemmüm ḳılıŋlar topraḳ birle arıġ sürüŋler yüzüŋüzke eligleriŋizni andın tilemez taŋrı ḳılsa siziŋ üze emgek tarlıḳ ançası bar tileyür kim arıtsa sizlerni tükel ḳılsa niʿmetini siziŋ üze bolġay siz şükr ḳılġay sizler tėp

Ku. T. 27/23a2

7 yad ḳılıŋlar taŋrınıŋ niʿmetini siziŋ üze taḳı berk bıçıġnı ol kim üstüvar ḳıldı sizke anıŋ birle ançada kim aydıŋız ėşittimiz hem boyun sudumız ḳorḳuŋlar taŋrıdın ol taŋrı bilgen köŋüller içindekini