Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 27/23b3

8 ey anlar kim bittiler boluŋlar aḍaḳın ḳılıġlılar taŋrıḳa tanuḳlar könilik birle eltmesün sizni boḍunnuŋ düşmanlıḳı anıŋ üze kim dad ḳılmadıŋız dad ḳılıŋlar ol yaḳınraḳ saḳınmaḳḳa ḳorḳuŋlar taŋrıdın ol taŋrı bilgen ol anı kim ḳılur sizler

Ku. T. 27/24b3

9 vaʿde ḳıldı taŋrı anlarḳa kim bittiler ḳıldılar eḍgülüklerni olarḳa yarlıḳamaḳ hem yanut uluġ

Ku. T. 27/25a2–3

10 anlar kim tandılar hem yalġanḳa tuttılar biziŋ belgülerimizni bu ögür tamuġ ėşleri ol

Ku. T. 27/25b1

11 ey anlar kim bittiler yad ḳılıŋlar taŋrınıŋ niʿmetini siziŋ üze ançada oġradı boḍun kim sunsalar sizlerke eliglerini yıġdı eliglerini sizdin ḳorḳuŋlar taŋrıdın taŋrı üze köŋül ursun müʾminler

Ku. T. 27/26a2

12 çın-oḳ taŋrı tuttı yaʿḳub oġlanlarınıŋ bıçıġını ıḍtımız olardın on iki ḫayl başı aydı taŋrı: men siziŋ birle men eger aḍaḳın ḳılsa sizler namaznı bėrse sizler zekatnı bitse sizler meniŋḳa aġırlasa siz olarnı ötünç bėrse siz taŋrıḳa körklüg ötünç bėrmek örtgey men ök sizdin yawuzlarıŋıznı kigürgey men sizni bustanlarḳa kim aḳar astınıda arıḳlar kim kim tansa anda kiḍin sizdin çın-oḳ azdı köni tüz yolda

Ku. T. 27/27b2

13 yime sındurdılar bıçıġlarını yırattımız olarnı taḳı ḳıldımız köŋüllerini katıġ aḍnaturlar kelimeni orunlarındın unıttılar ülüşni andın kim pend bėrildiler anıŋ birle hemişe köz tutar sen ḫiyanetleri üze meger azḳına olardın keçürgil olardın yüz ewürgil ol taŋrı sewer eḍgü işliglerni

Ku. T. 27/28b3

14 anlardın kim aydılar: biz tersalar-miz .

Ku. T. 27/29a1

15 ... üküşni andın kim yaşrur erdiŋizler bitigdin keçrürler üküşdin çın-oḳ keldi sizke taŋrıdın yaruḳluḳ hem belgülüg bitig

Ku. T. 27/29b2

16 köndrür anıŋ birle taŋrı kim kim uḍsa anıŋ ḫoşnudluḳıŋa selametlıḳ yollarıŋa hem çıḳarur olarnı ḳaraŋḳuluḳlardın nurḳa anıŋ buyruḳı birle köndrür olarnı köni yol tapa

Ku. T. 27/30a3

17 çın-oḳ tandı anlar kim aydılar: bütünlükin taŋrı ol mesih meryem oġlı ʿisa. ayġıl: kim erklig bolur taŋrıdın nerse eger tilese helak ḳılmaḳ meryem oġlı mesihni taḳı anasını taḳı ol kim yer içinde turur ḳamuġ. ol taŋrḳa köklerniŋ hem yerlerniŋ mülki ol hem iki ara törütür nėni kim tilese ol taŋrı ḳamuġ neŋ üze uġan ol

Ku. T. 27/31b1

18 aydı cuhudlar hem tersalar: biz taŋrınıŋ oġlanları-miz hem dostları-miz. ayġıl: nelük ḳınar sizni yazuḳlarıŋız birle kendü sizler ademi siz andın kim törütti yarlıḳayur kimni tilese hem ḳınayur kimni tilese ol taŋrıḳa köklerniŋ hem yerlerniŋ mülki hem ol iki araḳı aŋar ol yanış

Ku. T. 27/32b2

19 ey bitig boḍnı keldi ök sizke biziŋ yalavaçımız belgürtür sizke sustluḳ üze yalavaç--lardın kim aysa siz: kelmedi bizke müjdeçidin hem ḳorḳutġuçıdın çın-oḳ keldi sizke müjdeçi hem ḳorḳutġuçı ol taŋrı ḳamuġ neŋ üze uġan ol

Ku. T. 27/33b1

20 ançada aydı musa boḍnıḳa: ey boḍnum yad ḳılıŋlar taŋrı niʿmetini siziŋ üze ançada ḳıldı siziŋ içiŋizde peyġamberler sizke melikler hem bėrdi sizke anı kim bėrmedi kimerseke ʿalemluġlardın

Ku. T. 27/34a3

21 ey boḍnum kiriŋler yerke arıġ yerke ol kim bitidi taŋrı sizke yanmaŋlar kiḍinleriŋizke yaŋa sizler ziyanlıġ bolup sizler

Ku. T. 27/34b3

22 aydılar: ey musa bütünlükin anıŋ içinde boḍun küçlügler biz hiç kirmez-miz aŋa çıḳmaġınça olar andın eger çıḳsalar andın biz kirgenler-miz

Ku. T. 27/35b1

23 aydı iki er anlardın kim ḳorḳarlar niᶜmet bėrdi taŋrı ol iki üze: kiriŋler olar üze ḳapuġḳa ḳaçan kirse sizler yeŋigliler siz taŋrı üze köŋül uruŋlar eger müʾmin erse sizler

Ku. T. 27/36a2

24 aydılar: ey musa biz hiç kirmez-miz aŋa ulaşu ol kim andalar erken anıŋ içinde barġıl sen sėni igitken toḳuşuŋlar ikegü biz munda oldruġlılar-miz

Ku. T. 27/36b3

25 aydı: idim men erklig bolmaz men meger özümke ḳadaşımḳa aḍırġıl biziŋ ara fasıḳ boḍunlar ara

Ku. T. 27/37a2

26 aydı: taŋrı haram ḳılınmış erür olar üze ḳırḳ yılnı ḫire bolurlar yer içinde ökünmegil fasıḳ boḍunlar üze

Ku. T. 27/37b3

27 Oḳıġıl olar üze ademnüŋ iki oġlı ḫaberini sezaça ançada ḳurban ḳıldılar ḳurban ḳılmaḳ pezirlendiler ikide birindin yime pezirlenmedi taḳı birindin aydı: öldürmek üçün sėni. aydı: bütünlükin pezirleyür taŋrı saḳnuḳlardın

Ku. T. 27/38b1–3

28 eger yazsa sen maŋa elgiŋni öldürmek mėni ermez men yazıġlı elgimni saŋa öldürmek üçün sėni men ḳorḳar men taŋrıda ᶜalemluġlar iḍisidin

Ku. T. 27/39a1–3

29 men tilemez men kim yansa sen meniŋ yazuḳum birle taḳı seniŋ yazuḳuŋ birle bolsa sen ot ėşlerindin ol zalimlerniŋ cezasını

Ku. T. 27/39b1

30 boyun sudı aŋar anıŋ özi ḳadaşın öldürmekiŋe öldürdi anı boldı ziyanlıġlardın

Ku. T. 27/39b3

31 Iḍtı taŋrı bir ḳarġanı üşeyür yer içinde körkitmek üçün aŋar neteg örter ḳadaşınıŋ ʿavretini aydı: ey ḳatıġlıḳ maŋa ᶜaciz boldum kim bolsa men bu ḳarġa meŋizlig örtse men ḳadaşımnıŋ ʿavretini boldı öküngenlerdin

Ku. T. 27/40b2

32 anıŋ üçün ol bitidimiz yaʿḳub oġlanları üze ol kim öldürse et-özni et-özsüz azu fesad ḳıl[ma]sa yer içinde ançaḳlı öldürdi boḍunnı ḳamuġ kim tirgüzse ançaḳlı tirgüzse anı çın-oḳ keldi olarḳa biziŋ yalavaçlarımız belgülüg belgüler birle yana üküş olardın anda kidin yer içinde haddin keçgenler

Ku. T. 27/42a1

33 anıŋ üçün anlarnıŋ yanutı toḳuşurlar taŋrı birle yalavaçı birle yorıyur ḳatıġlanurlar yer içinde artatur; bütünlükin öldürülgeler azu asılġalar azu kesilgeler eligleri hem aḍaḳları ḫilafınça azu yoḳḳılınġalar yerdin ol olarḳa ḫorluḳ dünya içre yana olarḳa aḫiret içre ḳın uluġ

Ku. T. 27/43a3

34 meger anlar kim yandılar munda burun yaraġlarıŋızda olar üze ol taŋrı örtgen yarlıḳaġan ol

Ku. T. 27/43b2

35 ey anlar kim bittiler ḳorḳuŋlar taŋrı dın tileŋler anıŋ birle ulanmaḳnı ḳatlanıŋ anıŋ yolı içinde bolġay kim ḳurtulġay sizler

Ku. T. 27/44a2

36 bütünlükin anlar kim tandılar eger bolsa olarḳa ol kim yer içinde ḳamuġ yana anıŋ meŋizlig anıŋ birle yuluġ bėrmek üçün anıŋ birle ḳındın ḳopmaḳ küninde ol kim pezirlenmes olardın olarḳa ḳın açıtıġlı

Ku. T. 27/44b3

37 tileyürler kim çıḳsalar otdın ermez olar çıḳġanlar andın olarḳa ḳın ulaşu

Ku. T. 27/45a3

38 Oġrı er oġrı uraġut kesiŋler eliglerini yanut ol kim ḳazġandılar ḳın taŋrıdın ol taŋrı ʿaziz bütün işlig

Ku. T. 27/45b3

39 kim kim yansa zulminde kiḍin oŋarsa ol taŋrı tevbe bėrür anıŋ üze ol taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 27/46a2

40 bilmez mü sen ol taŋrı aŋar kökler hem yerler mülki yarlıḳayur kimni tilese ḳınayur kimni tilese ol taŋrı ḳamuġ neŋ üze küçlüg uġan

Ku. T. 27/46b2

41 ey yalavaç ḳaḍġurtmasun sėni anlar kim ėwişürler küfr içinde anlar kim ayurlar: büttümiz. aġızları birle yime bitmez köŋülleri anlardın kim cuhud boldılar üküş eşitgenler yalġannı üküş eşitgenler aḍın boḍunlarḳa kelmezler saŋa aḍnaturlar kelimelerni kiḍin orunlarındın ayurlar eger bėrilse munı tutuŋlar eger bėrilmese siz saḳınıŋlar kimni tilese taŋrı anıŋ sınamaḳını yime erklig bolmaz sen aŋar taŋrıdın nerse bu ögür anlar kim tilemez taŋrı kim arıtsa köŋüllerini olarḳa dünya içre ḫᵛarluḳ olarḳa aḫiret içinde ḳın uluġ

Ku. T. 27/49a2

42 üküş eşitgenler yalġanni üküş yėgenler haramnı eger kelseler saŋa hükm ḳılġıl … olar ara könilik birle ol taŋrı sewer könilik ḳılġanlarnı

Ku. T. 27/49b3

43 neteg ham hükm ḳıldururlar olar üskinde tevrit anıŋ içinde taŋrınıŋ hükmi yana yüz ewrerler anda kiḍin ol ermez olar müᵓminler

Ku. T. 27/50a3

44 biz ıḍtımız tevritni anıŋ içinde köni yol hem nur hükm ḳılur anıŋ birle yalavaçlar anlar kim boyun sudılar anlarḳa kim tevbe ḳıldılar taŋrını bilgenler hem bilgeler anıŋ birle küḍezü tilendiler taŋrı kitabındın boldılar anıŋ üze tanuḳlar ḳorḳmaŋlar boḍundın ḳorḳuŋlar mėndin satġın almaŋlar meniŋ ayetlerimḳa az bahanı kim hükm ḳılmasa anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı bu ögür olar kafirler

Ku. T. 27/51b3

45 bitidimiz olar üze anıŋ içinde bütünlükin et-özke et-öz közke köz ..

Ku. T. 27/52a1

46 ... bėrdimiz aŋa incilni anıŋ içinde köni yol hem nur çınġarıglı ol kim anıŋ utrusında turur yaʿni anda öŋdin tevritdin hem köni yol hem pend saḳnuḳlarḳa

Ku. T. 27/52b2–3

47 Hükm ḳılsun incil boḍnı anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı anıŋ içinde kim hükm ḳılmasa anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı bu ögür olar fasıḳlar