Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 28/49a3

174 andaġuḳ aḍrar seçer-miz belgülerni bolġay kim olar yanġaylar

Ku. T. 28/49b2

175 oḳıġıl anlarnıŋ üze ol er ḫaberini kim bėrdimiz aŋa belgülerimizni soylup çıḳtı anlardın uḍu bardı anı yek boldı yolsuzlardın.176 eger tilese-miz kötürgetimiz anı anıŋ birle likin ol emitti yerke uḍtı hevasıḳa / hevasıŋa anıŋ meŋzeki it meŋzeki teg eger kötü[r]se sen anı til çıḳarur azu ḳoḍsa sen anı til çıḳarur ol boḍunnuŋ meŋzeki anlar kim yalġan tuttılar biziŋ ayatlarımıznı sözlegil anlarnın saḳnıp sözlemek bolġay kim olar saḳınġaylar

Ku. T. 28/51a3

177 ėsiz boldı ol boḍunnuŋ meŋzeki kim yalġan tuttılar biziŋ ayatlarımızḳa hem özleriŋe erdiler küç ḳılıġlılar

Ku. T. 28/51b2

178 kimni kim köndürse taŋrı ol könügli taḳı kimni kim ḳışursa bu ögür ḳamuġ ziyanlıġlar

Ku. T. 28/52a2

179 çın-oḳ törüttimiz tamuġḳa üküşni perilerdin ademilerdin olarḳa köngüller uḳmazlar anıŋ olarḳa közler körmezler anıŋ birle olarḳa ḳulaḳlar eşitmezler anıŋ birle bu ögür yılḳılar teg kendü olar yolsuzraḳ bu ögür olar gafiller

Ku. T. 28/53a2

180 ol taŋrıḳa körklüg atlar ündeŋler anıŋ birle ḳoḍuŋlar anlarnı kim ḳışarlar anıŋ atları içinde munu yanut bėrlürler anı kim ḳılur erdiler

Ku. T. 28/53b3

181 andın kim törüttimiz bir ögür könerler könilikin anıŋ birle dad ḳılurlar

Ku. T. 28/54a1–3

182 anlar kim yalġan tuttılar nişanlarımıznı azın azın yaġutġay-miz olarnı andın kim bilmezler

Ku. T. 28/54b1

183 Zaman bėrür men olarḳa bütünlükin meniŋ hilem ḳatıġ ḳawi turur

Ku. T. 28/54b2–3

184 azu saḳınmazlar mu yoḳ ėşleri birle telwelikdin ermez ol meger ḳorḳutġuçı belgülüg

Ku. T. 28/55a1

185 baḳmazlar mu kökler yerler erkliki içinde anı kim yarattı taŋrı nersedin bolġay kim bolsa çın-oḳ yaġumış oḳ bolġay atanmış öḍleri ḳayu sözke anda kiḍin kirtgünürler

Ku. T. 28/55b3

186 kimni kim ḳışursa taŋrı köndürgen yoḳ anı ḳoḍar olarnı yolsuz-– luḳ içinde başları tezginip turuḳarlar ḳaraġular

Ku. T. 28/56a2

187 sorarlar saŋa ḳıyametdin ḳaçan ol anıŋ oġruḳı ap ḳopurmaḳı ayġıl: bütünlükin anıŋ bilmeki iḍim üskinde ol açmaz anı vaktiŋe tegi meger aġır boldı kökler hem yerler içinde ap kelmez sizke meger nagah. sorarlar saŋa ançaḳlı sen bilgen teg andın ayġıl: bütünlükin anıŋ bilmeki taŋrı üskinde ol ançası bar boḍun--nuŋ üküşi bilmezler

Ku. T. 28/57b1

188 ayġıl: erklig bolmaz men özümke asıġḳa ap ziyanḳa meger anı kim tilese taŋrı eger bilür bolsa men örtüglügni üküş ḫayrnı ḳılġatım tegmegeti maŋa yawuzluḳ ermez men men meger ḳorḳutġuçı müjdeçi / sewünçi bitgen boḍunḳa

Ku. T. 28/58a3

189 ol taŋrı kim törütti sizni bir et-özdin ḳıldı andın cüftini tayanmaḳ üçün aŋar ḳaçan örtti erse anı kötürdi yük anıŋ yükini yüngül keçti ap berküdi anıŋ birle ḳaçan aġır boldı erse ündediler taŋrını iḍilerini: eger bėrseŋ bizke eḍgü ʿayal bolur-miz şükr ḳılıġlılardın

Ku. T. 28/59a3

190 ḳaçan bėrdi erse ol ikike eḍgü ʿayal ḳıldılar aŋar ülüş ortaḳ anıŋ içinde bėrdi ikegü uluġ taŋrı andın ortaḳ ḳatarlar

Ku. T. 28/59b3

191 ortaḳ mu ḳatarlar anı kim törütmez nerseni olar törütülürler

Ku. T. 28/60a1–2

192 yaraġları bolmaz olarḳa yari bėrmekke ap özleriŋe yari bėrürler

Ku. T. 28/60a3–4

193 eger ündese sen olarnı köni yolḳa uḍmazlar sizke beraber erür siziŋ üze ündese sizler anı azu sizler tek turuġlılar siz

Ku. T. 28/60a5

194 bütünlükin anlar kim ündeyürler taŋrıda aḍındın ḳullar mu erür sizler teg ündeŋ olarnı icabet ḳılsunlar sizke eger çın erse sizler

Ku. T. 28/60a6

195 olarḳa aḍaḳlar mu yorıyurla[r] anıŋ birle azu olarḳa eligler mü tutarlar anıŋ birle azu olarḳa eligler mü tutarlar anıŋ birle azu olarḳa közler mü kim körerler anıŋ birle azu olarḳa ḳulaḳlar mu kim eşitürler anıŋ birle ayġıl: ündeŋler ortaḳlarıŋıznı yana al ḳılıŋ maŋa küḍmeŋler maŋa

Ku. T. 28/60a7

196 bütünlükin meniŋ erkligim dostum taŋrı ol kim ıḍtı bitigni ol dost tutar eḍgülerni

Ku. T. 28/60a8

197 anlar kim ündeyür sizler anda aḍın umaġaylar sizke yari bėrmekke ap özleriŋe yari bėrürler

Ku. T. 28/60b1–2

198 ve eger ündese sen olarnı köni yolḳa eşitmezler körseŋ olarnı baḳarlar saŋa olar körmezler

Ku. T. 28/60b3

199 Tutġıl keçürmekni fermanlaġıl eḍgülükin yüz ewürġil cahillerdin / biligsizlerdin

Ku. T. 28/61a1–2

200 eger artatmaḳ tilese yekdin artatmaḳ sıġınġıl taŋrıḳa ol eşitgen bilgen ol

Ku. T. 28/61b1–2

201 bütünlükin anlar kim saḳındılar ḳaçan tegse olarḳa kezigli yekdin pend alnurlar ançada olar körügliler

Ku. T. 28/61b3

202 olarnıŋ ḳadaşları uzatu tutarlar olarnı yolsuzluḳ içre yana taḳsir ḳılmazlar

Ku. T. 28/62a1

203 ḳaçan kelmese olarḳa bir ayetḳa ayurlar: nelük üḍürmediŋ anı ayġıl: bütünlükin uḍar men ol kim yarlıġ tegrür maŋa iḍimdin bu körgüler yaruḳ iḍiŋizdin hem köni yol hem yarlıḳamaḳ kirtgüngen boḍunka

Ku. T. 28/62b3

204 ḳaçan oḳınsa ḳurʾan ḳulaḳ tutuŋlar aŋar hem tek turuŋlar bolġa kim yarlıḳaŋa sizler

Ku. T. 28/63a2

205 yad ḳılġıl iḍiŋni özüŋ içinde zarilıḳın hem ḳorḳa ünün yügerü oḳımaḳda ḳoḍıraḳ ertelerde hem keçelerde bolmaġıl gafillerdin

Ku. T. 28/63b2–3

206 bütünlükin anlar kim iḍiŋ üskinde uluġsıġlıḳ ḳılmazlar anıŋ tapuġıdın tesbih ayturlar aŋa aŋar secde ḳılurlar

Ku. T. 28/64a1

başlarım taŋrı atı birle rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 28/64a2

1 sorarlar saŋa ya muhammed ġanimetlerdin ayġıl: ġanimetler taŋrıḳa hem yalavaçḳa ḳorḳuŋ taŋrıdın oŋarıŋ eḍgü ḳılıŋ ol kim siziŋ ara turur boyun bėriŋler taŋrıḳa hem yalavaçıḳa eger müʾmin erse sizler

Ku. T. 28/65a1

2 bütünlükin müʾminler anlar kim ḳaçan yad ḳılınsa taŋrı ḳorḳar köŋülleri ḳaçan oḳınsa olar üze [ayatları] arturur olarḳa bitmek iḍileri üze köŋül ururlar

Ku. T. 28/65b2

3 anlar kim aḍaḳın ḳılurlar namaznı andın kim ruzi ḳıldımız olarḳa hezine ḳılurlar

Ku. T. 28/65b3

4 bu ögür ḳamuġ kirtgünügliler ol rast olarḳa dereceler iḍileri üskinde yarlıḳamaḳlıḳ hem ruzi tüzün

Ku. T. 28/66a3

neteg kim çıḳardı seniŋ iḍiŋ ewüŋdin könilikin bütünlükin bir ögür müʾminlerdin taplamazlar

Ku. T. 28/66b3

6 tartışurlar seniŋ birle köni--lik içre belgürmişde kiḍin ançaḳlı sürlürler teg ölümke olar baḳarlar

Ku. T. 28/67a2

7 ançada vaʿde bėrür sizke taŋrı iki ögürde birini ol kim sizke arzular siz / sewdüŋüz bütünlükin tolımsıznı emgeksizin bolsa sizke tileyür taŋrı kim yaraġlıġnı belgürtse sözleri birle kesmek tanıġlılarnıŋ soŋını