Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 28/68a1–2

8 belgürtse yaraġlıġnı yoḳ yoḍun ḳılsa yaraġsıznı neçeme taplamasa yazuḳluġlar yaʿni kafirler

Ku. T. 28/68a3

9 ançada feryad tilediŋiz iḍiŋizdin müstecab ḳıldı duʿanı sizke men meded bėrür men sizke miŋ feriştelerdin biri soŋınça biri kelgenler

Ku. T. 28/68b3

10 ḳılmadı anı taŋrı meger müjde sizke amrulsun anıŋ birle köŋülleriŋiz yoḳ yari bėrmek meger taŋrı üskinde ol taŋrı küsüş bütün işlig turur

Ku. T. 28/69a3

11 ançada örtti sizni uḍḳu birle umuzmaḳın iminlik andın indrür siziŋ üze kökdin suw arıtmaḳ üçün sizni anıŋ birle kitermeki üçün sizdin yek riczini bamaḳ üçün köŋülleriŋiz üze üstüvar ḳılmaḳ üçün anıŋ birle aḍaḳlarıŋıznı

Ku. T. 28/70a2

12 ançada yarlıġ ıḍtı seniŋ iḍiŋ feriştelerke kim: men siziŋ birle men üstüvar / berk ḳılıŋ anlarnı kim bittiler munu kemşür men anlarnıŋ köŋülleriŋe kim tandılar ḳorḳunçnı uruŋlar boyunları üstün uruŋ olardın tegme ernek uçlarını

Ku. T. 28/71a1–3

13 ol anlar kim ḫilaf ėttiler taŋrıḳa yalavaçıŋa kim kim ḫilaf ḳılsa taŋrıḳa hem yalavaçıŋa ol taŋrı ḳatıġ ḳınlıġ ol

Ku. T. 28/71b1–2

14 ol tatıŋlar anı bütünlükin kafirlerḳa ot ḳını

Ku. T. 28/71b3

15 ey anlar kim bittiler ḳaçan körse siz anlarnı kim tandılar ḳawurtluḳ ewrülmeŋ olarḳa kirü yaʿni arḳa bėrmeŋ

Ku. T. 28/72a2

16 kim kim ewürse olarnı ol kün soŋını meger ewrülüp toḳuşḳa azu tėrlür yer ögürḳa bütünlükin yandı öwke birle taŋrıdın anıŋ sıġınġusı tamuġ ol nėme yawuz yanġu yer

Ku. T. 28/72b3

17 öldürmediŋiz olarnı ançası bar taŋrı öldürdi olarnı sen atmadıŋ ançada attıŋ sen ançası bar taŋrı attı sınayur üçün müʾminlerni andın sınaġ körklüg ol taŋrı eşitgen bilgen

Ku. T. 28/73b1–2

18 ol bütünlükin taŋrı kewdeçi ol kafirlerniŋ alını

Ku. T. 28/73b3

19 eger aça tilese sizler bütünlükin keldi sizke [açmaḳ] eger yıġılsa siz ol yaḫşıraḳ sizke eger yansa siz yanġay-miz hiç asıġ ḳılmaz sizdin ögürüŋüz nerse neçeme üküş bolsa ol taŋrı müʾminler birle

Ku. T. 28/74b1–3

20 ey anlar kim bittiler boyun suŋ taŋrıḳa hem yalavaçıḳa ewrülmeŋler andın sizler eşitür sizler

Ku. T. 28/75a1–2

21 bolmaŋlar anlar teg kim aydılar: eşittimiz olar eşitmezler

Ku. T. 28/75a3

22 bütünlükin teprenigliler ėsizi taŋrı üskinde saġırlar aġınlar anlar kim ögün uḳmazlar

Ku. T. 28/75b2–3

23 eger bilse taŋrı olar içinde eḍgülük eşittürgeti olarḳa eger eşittürse olarḳa yüz ewürgey olar anlar yüz ewrügliler ol

Ku. T. 28/76a1

24 ey anlar kim bittiler icabet ḳılıŋ taŋrıḳa hem yalavaçḳa ḳaçan ündese sizni ol neŋge tirgüzür sizni bilingler ol taŋrı ewrer erli köŋülli ara ol aŋar tėrlür sizler

Ku. T. 28/76b3

25 ḳorḳuŋlar bir bulġaḳdın tegmesün anlarḳa kim küç ḳıldılar sizdin aŋa oḳ biliŋler kim ol taŋrı ḳatıġ ḳınlıġ ol

Ku. T. 28/77b1

26 yad ḳılıŋlar ançada sizler az erdiŋiz zaʿif tutulmışlar yer içinde ḳorḳar erdiŋiz kim ḳapġay sizlerni boḍun sıġındurdı sizni ḳavi ḳıldı sizni yarisi birle ruzi ḳıldı / bėrdi sizke arıġlardın bolġay kim sizler şükr ötegey sizler

Ku. T. 28/78b1–3

27 ey anlar kim bittiler ḫıyanet ḳılmaŋ taŋrıḳa hem yalavaçḳa ḫıyanet ḳılmaŋ emanetleriŋizke sizler bilür sizler

Ku. T. 28/79a1–2

28 biliŋler kim bütünlükin mallarıŋız hem ʿayallarıŋız sınaġ ol ol taŋrı anıŋ üskinde yanut uluġ

Ku. T. 28/79a3

29 ey anlar kim bittiler eger ḳorḳsa sizler taŋrıdın ḳılur sizke aḍırmaḳ örter sizlerdin yawuzluḳlarıŋıznı yarlıḳaġay sizlerni taŋrı uluġ artuḳluḳ bėrmek iḍisi ol

Ku. T. 28/80a2

30 ançada al ḳılur saŋa anlar kim tandılar yıġsalar sėni azu öldürseler sėni azu çıḳarsalar sėni al ḳılurlar al yanutı bėrür taŋrı taŋrı yanut bėriglilerde yėgrek ol

Ku. T. 28/80b3

31 ḳaçan oḳınsa olar üze nişanlarımız ayurlar çın-oḳ eşittimiz ök eger tilese-miz ayġatımız munuŋ meŋizlig ermez bu meger evvelḳılarnıŋ sörçekleri

Ku. T. 28/81a3

32 ançada aydılar: ey bar ḫudaya / taŋrı eger erse bu ol rast seniŋ üsküŋdin yaġturġıl biziŋ üze taşlar kökdin azu keldürgil bizke açıtġan ḳınnı

Ku. T. 28/82a1–2

33 ap ermez taŋrı olarnı ḳınaġlı olar içinde ermez taŋrı ḳınaġlı olarnı anlar yarlıḳatu ḳolarlar

Ku. T. 28/82a3

34 nė ol olarḳa meger ḳınamız olarnı olar yüz ewrerler / yıġarlar aġırlıġ mezgitdin ermezler anıŋ dostları ermez anıŋ dostları meger saḳnuḳlar ançası bar üküşleri bilmezler

Ku. T. 28/83a1–3

35 bolmadı olarnıŋ namazları ėw üskinde meger sıġırmaḳ aya urmaḳ tatıŋlar ḳınnı anıŋ birle kim tanar erdiŋizler

Ku. T. 28/83b1

36 bütünlükin anlar kim tandılar hezine ḳılurlar mallarını yıġḳuları üçün taŋrı yolındın munu hezine ḳılurlar aŋa yana bolur olar üze ökünç yana ġalebe ḳılnurlar anlar kim tandılar tamuġḳa tėrlürler

Ku. T. 28/84a3

37 aḍırmaḳ üçün taŋrı arıġsıznı arıġdın ḳılmaḳ üçün arıġsıznı amarısını amarı üze üze üze ḳılsa anı ḳamuġ ḳılsa anı tamuġ içinde bu ögür olar ziyanlıġlar ol

Ku. T. 28/85a2

38 ayġıl anlarḳa kim tandılar eger yıġılsalar küfrdin yarlıḳatur olar anlarnı nė kim çın-oḳ öŋdin keçti eger yansalar çın-oḳ keçti evvelḳılarnıŋ sünneti

Ku. T. 28/85b2

39 toḳuşuŋ olar birle ançaḳa tegi bolmasun bulġaḳ / sınaġ bolsun ḍin ḳamuġı ol taŋrıḳa eger yıġılsalar ol taŋrı anı kim ḳılurlar körgen ol

Ku. T. 28/86a2–3

40 eger yüz ewürseler biliŋ ol taŋrı mevlaŋız nėme körklüg mevla nėme körklüg yariçi

41 ... taŋrıḳa ol bėşde biri hem yalavaçḳa hem yaġuḳluḳ iḍisiŋe yetimlerke çıġaylarḳa hem yol oġlıḳa eger biter erse siz taŋrıḳa ol kim ıḍtımız ḳulumız üze fürḳan küninde iki cemʿ ḳarışmışı künde taŋrı ḳamuġ neŋ üze uġan ol

Ku. T. 29/2a3

42 ançada siz yaḳın sıŋar erdiŋiz olar ıraḳ sıŋar erdiler arḳış astınraḳ sizdin eger vaᶜde bėriştiŋizler erse ḫilaf ḳılıştıŋız vaʿde içinde ançası bar hükm ḳılur taŋrı bir işni kim erür ḳılġuluḳ / ḳılınmış yoḳ bolsun tėyü ol kim helak boldı belgülügün tirig ḳalsa ol kim tirig ḳaldı belgülügün ol taŋrı eşitgen bilgen ol

Ku. T. 29/3b2

43 ançada körkitür saŋa olarnı taŋrı tüşüŋ içinde azḳına eger körkitse olarnı üküş yüreksizlik ḳılur erdiŋiz tartışur erdiŋiz iş içinde ançası bar taŋrı asanlıḳ urdı ol bilgen köŋüllerdekini

Ku. T. 29/4a3

44 ançada körkitür sizke olarnı ḳaçan ḳarışsa sizler öz közleriŋiz içinde azḳına az körkitür sizlerni olar közleri içinde keçürmek üçün taŋrı işni erür ḳılġuluḳ taŋrıḳa yandurlur işler

Ku. T. 29/5a2

45 ey anlar kim bittiler ḳaçan körse sizler bir ögürni berk turuŋlar / üstüvar turuŋlar yad ḳılıŋlar taŋrını üküş bolġay kim ḳurtulġa sizler

Ku. T. 29/5b2

46 boyun suŋlar taŋrıḳa hem yalavaçıŋa tartışmaŋ yüreksiz bolur sizler kitse yeliŋiz seriŋler ol taŋrı sergenler birle turur

Ku. T. 29/6a2

47 bolmaŋlar anlar teg kim çıḳtılar saraylarındın küvezlikin boḍunḳa körkitü yanarlar taŋrı yolındın ol taŋrı nė ḳılsalar ḳapsayu bilgen ol