Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 29/6b3

48 ançada bezedi olarḳa yek ..

Ku. T. 29/7a1–3

75 ... toḳıştılar siziŋ birle yime bu ögü[r] sizdin yaġuḳluḳ iḍileri amarıları sezaraḳ amarıda taŋrınıŋ bitigi içinde ol taŋrı ḳamuġ neŋni bilgen ol

Ku. T. 29/7b1–2

1 bizarlıḳ taŋrıdın hem yalavaçındın anlarḳa kim ʿahd ḳıldımız olar birle müşriklerdin

Ku. T. 29/7b1–2

2 Yorıdı ..

Ku. T. 29/8a1–2

9 ... anıŋ yolındın olar nėme yawuz ol kim ḳılur erdiler

Ku. T. 29/8a3

10 küdezmez müʾmin içinde ḳadaşlıḳnı ap bıçıġnı bu ögür olar teŋde keçgenler

Ku. T. 29/8b2

11 eger yansalar taŋrıḳa aḍaḳın ḳılsalar namaznı bėrseler zekatnı ḳadaşlarıŋız erür din içinde aḍrar-miz belgülerni bilür boḍunḳa

Ku. T. 29/9a3

12 eger sısalar andlarını ʿahdlarında kiḍin olar taᶜn ḳılsalar diniŋiz içinde toḳuşuŋlar küfr başlarını olar and yoḳ olarḳa bolġay kim yanġalar

Ku. T. 29/9b3

13 toḳuşmaz mu sizler boḍun birle kim yardılar / sıdılar andlarını oġradılar yalavaçnı çıḳarmaḳḳa olar oġradılar evvel yolı ḳorḳar mu siz olardın yime taŋrı sezaraḳ ol kim ḳorḳa siz andın eger erse sizler müʾminler

Ku. T. 29/10b2

14 toḳuşuŋ olar birle ḳınaġay olarnı taŋrı eligleriŋiz birle ḫ˅var ḳılġay olarnı yari bėrgen sizke olar üze şifa bėrgey müʾmin boḍunlar köŋülleriŋe

Ku. T. 29/11a2

kitersün köŋüllerinde öwkeni tevbe bėrür taŋrı kimke kim tilese taŋrı bilgen bütün işlig turur

Ku. T. 29/11b2

16 azu sėznür mü siz kim ḳoḍulsa sizler ḳaçan bildükini aşkare ḳılmaġınça anlar kim ḳatlandılar sizdin tutmadılar taŋrıda aḍın resuli yaʿni yalavaçıda aḍın müʾminlerde aḍın iç dost ol taŋrı bilgen ol anı kim ḳılsa sizler

Ku. T. 29/12b1

17 kerekmez ortaḳ ḳatġanlarḳa kim abadan ḳılsalar taŋrınıŋ mezgitlerini tanuḳluḳ bėrgenler özleri üze küfr birle bu ögür yoḳaldı olarnıŋ ʿamelleri ot içinde olar cavidaneler

Ku. T. 29/13a2

18 bütünlükin abadan ḳılur taŋrınıŋ mezgitlerini kim kim bitse taŋrıḳa hem soŋ künke aḍaḳın ḳılsa namaznı bėrse zekatnı eger ḳorḳmasa meger taŋrıdın bolġay kim bu ögür bolġalar köni yolḳa könmişlerdin

Ku. T. 29/14a1

19 ḳıldıŋız mu hacilarḳa suw içürmekni mezgit-i haramnı abadan ḳılmaḳnı ol kişi teg mü bitse taŋrıḳa hem soŋ künke toḳuşsa taŋrı yolı içinde beraber bolmazlar taŋrı üskinde ol taŋrı köndürmes zalim boḍunlarnı

Ku. T. 29/15a1

20 anlar kim bittiler hem ėw barḳdın kesildiler toḳuştılar taŋrı yolı içinde malları birle özleri birle uluġraḳ derece taŋrı üskinde bu ögür olar ḳurtuluġlılar

Ku. T. 29/15b3

21 müjde bėrür olarḳa iḍileri yarlıḳamaḳlıġın andın ḫoşnudluḳ birle uştmahlar birle olarḳa anıŋ içinde niʿmetler tutaşı

Ku. T. 29/16a3

22 Cavidaneler anıŋ içinde ulaşu ol taŋrı anıŋ üskinde yanut uluġ

Ku. T. 29/16b1

23 ey anlar kim bittiler tutmaŋ atalarıŋıznı ḳarındaşlarıŋıznı dostlar eger sewseler küfrni iman üze kim kim dost tutsa olarnı sizdin bu ögür olar zalimler

Ku. T. 29/17a3

24 ayġıl:eger bolsa atalarıŋız oġlanlarıŋız ḳadaşlarıŋız cüftleriŋiz uġuşlarıŋız mallar kim ḳazġandıŋız anı satıġçılıḳ kim ḳorḳar sizler anıŋ kasidlikiŋe turġu ėwler tileyür sizler anı sewügre[k] sizke taŋrıdın hem yalavaçındın toḳuş ḳılmaḳ anıŋ yolı içinde köz tutuŋlar ançaḳa tegi keldürginçe taŋrı öz buyruḳını taŋrı köndürmes fasıḳ ögür / ḳavmlerni

Ku. T. 29/18b2

25 çın-oḳ yari bėrdi sizke taŋrı üküş orunlar içinde huneyn kün bu ne-erse ançada ḫoş keldi sizke üküşlüküŋüz asıġ ḳılmadı sizdin nerse tarudı siziŋ üze yer ol kim kėŋüdi erdi yana evüldüŋüz arḳa bėrigliler kizleyü

Ku. T. 29/19b1

26 yana ıḍtı taŋrı amrulmaḳnı yalavaç üze hem müʾminler üze ıḍtı süler körmez sizler anı ḳınadı anlarnı kim tandılar ol kafirlerniŋ yanutı

Ku. T. 29/20a2–3

27 yana tevbe bėrür taŋrı anda kiḍin kimüŋ üze kim tilese ol taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan ol

Ku. T. 29/20b1

28 ey anlar kim bittiler bütünlükin ortaḳ ḳatġanlar arıġsız yaġumasunlar mezgit-i haramḳa bu yıllarında kiḍin ve eger ḳorḳsa siz, çıġaylıḳdın munu kėŋütür sizni taŋrı öz fazlındın eger tilese ol taŋrı bilgen bütün işlig turur

Ku. T. 29/21b1

29 toḳuşuŋlar anlar birle kim bitmezler taŋrıḳa hem soŋ / aḫir künke haram ḳılmazlar anı kim haram ḳıldı taŋrı hem yalavaçı din tutmazlar haḳ dinni anlardın kim bėrildiler bitigni ançaḳa tegi bėrseler gezid öz eligdin olar ḫor bolup olar

Ku. T. 29/22b1

30 aydılar cuhudlar: ʿUzeyr taŋrınıŋ oġlı aydılar tersalar: ʿisa taŋrınıŋ oġlı ol olarnıŋ aytıḳını aġızları birle meŋzetürler anlarnıŋ aytıḳıŋa tandılar munda burun öldürdi olarnı taŋrı ḳaydın bulġanur sizler

Ku. T. 29/23a3

31 Tuttılar bilgelerini hem zahid / rahiblerini iḍileri taŋrıda aḍın hem ʿisanı meryem oġlı fermanlanmadılar meger kim tapsalar bir taŋrıḳa taŋrı yoḳ meger ol arıġ ol andın kim ortaḳ ḳatarlar

Ku. T. 29/24a2–3

32 tileyürler kim öçürseler taŋrınıŋ nurını aġızları birle unamaz taŋrı meger kim tükel ḳılsa öz nurını neçeme unamasa kafirler

Ku. T. 29/24b1–3

33 ol taŋrı kim ıḍtı yalavaçını köni yol birle haḳ din birle belgürtmek üçün ḳamuġ din üze neçeme unamasa ortaḳ ḳatıġlılar

Ku. T. 29/25a1

34 ey anlar kim bittiler üküş bilgelerdin taġda yatġanlardın yėyürler boḍunnuŋ mallarını batıl birle hem yıġarlar taŋrı yolındın anlar kim kömerler altunnı kümişni hezine ėtmezler anı taŋrınıŋ iç yolı içinde müjde bėrgil olarḳa açıtġan ḳın birle

Ku. T. 29/26a3

35 ol kün kim ıstılur anıŋ üze tamuġ otı içre daġ baslur anıŋ birle alınları hem yanları hem arḳaları ol kim kömdüŋüz özleriŋizke tatıŋlar anıŋ yanutın kim kömdüŋüz

Ku. T. 29/27a1

36 bütünlükin aylar sanı taŋrı üskinde on iki ay taŋrınıŋ kitabı içinde ol kün kim törütti kökler yerlerni andın tört ay haram ol ol din köni ol küç ḳılmaŋlar olar içinde özleriŋizke öldrüŋler ortaḳ ḳatġanlar ḳamuġnı neteg kim toḳşurlar siziŋ birle ḳamuġ biliŋler ol taŋrı muttaḳiler / saḳnuḳlar birle

Ku. T. 29/28a2

37 bütünlükin kiḍinke ḳoḍmaḳ [artuḳluḳ ol] küfr içinde ḳışar anıŋ birle anlar kim tandılar helal ḳılurlar anı bir yıl haram ḳılurlar anı bir yıl teŋeştürseler anıŋ sanını kim haram ḳıldı taŋrı helal ḳılurlar anı kim [haram] ḳıldı taŋrı bezendi olarḳa ʿamelleriniŋ yawuzı taŋrı köndürmez kafir boḍnını

Ku. T. 29/29a2

38 ey anlar kim bittiler nė ol sizke ḳaçan ayılsa sizke: çıḳıŋlar taŋrı yolı içinde aġır ḳılsaŋız yerke tapladıŋız yaḳın tiriglikni soŋ saraydın ermez yaḳın tiriglikniŋ irinçi aḫiret içinde meger azḳına

Ku. T. 29/30a2

39 eger çıḳmasa sizler ḳınayur sizni açıtġan ḳın boḍunnı sizde aḍın ziyan ḳılmaz siz aŋar nerse taŋrı ḳamuġ neŋ üze uġan ol

Ku. T. 29/30b3

40 eger yėri bėrmese siz aŋar çın-oḳ yari bėrdi aŋa taŋrı ançada çıḳardı anı anlar kim tandılar ikiniŋ ikinçi ançada ol iki ġar içinde ançada aytur ėşiŋe: ḳaḍġurmaġıl ol taŋrı biziŋ birle. Iḍtı taŋrı amrulmaḳnı anıŋ üze ḳawi ḳıldı süler birle körmez sizler anı ḳıldı anlarnıŋ sözini [kim] tandılar astın taŋrınıŋ kelimesi ol üstün ol ol taŋrı küsüş bütün işlig turur

Ku. T. 29/32a2

41 çıḳıŋlar yüŋüllükin hem aġırlıḳın ḳatlanıŋ mallarıŋız birle hem özleriŋiz birle taŋrı yolı içinde ol yaḫşı sizke eger bilür erse sizler

Ku. T. 29/32b3

42 eger bolsa nerse yaḳın yaḳın yol oġrayu asan yawuḳ uḍġatılar saŋa ançası bar ıraḳ boldı olar üze ıraḳ barmaḳ munu andıḳarlar taŋrı tuta eger unamasa-miz çıḳḳatımız siziŋ birle helak ḳılurlar özlerini ol taŋrı bilür olar yalġanlar

Ku. T. 29/33b2

43 keçürdi taŋrı sėndin nelük destür bėrdiŋ olarḳa belgürginçeke tegi saŋar anlar kim rast aydılar bilginçe yalġançılar

Ku. T. 29/34a2

44 Destür tilemez sėnde anlar kim biterler taŋrıḳa hem soŋ künke toḳuşsalar malları birle hem tenleri birle ol taŋrı bilgen ol saḳnuḳlarnı