Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 29/34b2

45 bütünlükin destur tileyür sėndin anlar kim bitmezler taŋrıḳa hem soŋ künke şek boldı köŋülleri ol şekleri içinde tezginürler

Ku. T. 29/35a2

46 eger tileseler çıḳmaḳnı anutġatılar aŋar ėtig ançası bar taplamaz taŋrı olarnıŋ ḳopup çıḳmaḳlarını dereŋ ḳıldı olarḳa ayıldı: oldruŋlar oldurġan--lar birle

Ku. T. 29/35b3

47 eger çıḳsalar siziŋ içiŋizde arturmazlar sizke meger artuḳluḳ ėwitgeyler erdi sizler ara tileyürler sizke bulġaḳlıḳnı siziŋ içiŋizde tıŋlaġlılar ol olarḳa taŋrı bilgen zalimlerni

Ku. T. 29/36b1

48 çın-oḳ tilediler ök fitneni anda burun aḫtardılar saŋa işlerni ançaḳa tegi keldi haḳiḳat belgürdi taŋrınıŋ fermanı olar unamaġlılar.49 olardın ol kim aytur: destur bėrgil maŋa bulġaḳ ḳılmaġıl maŋa. bilgil bulġaḳ içinde tüştiler bütünlükin tamuġ ḳapsaġlı erür küfirler birle

Ku. T. 29/37a3

50 eger tegse saŋa bir eḍgülük ḳadġuluḳ ḳılur olarnı / yawuz kelür olarḳa eger tegse saŋa bir açıġ ayurlar: çın-oḳ aldımız işimizni anda aşnu. Ewrülürler olar şad bolurlar

Ku. T. 29/38a1–2

51 ayġıl: hiç tegmes bizke meger anı kim bitise taŋrı bizke ol mevlamız taŋrı üze köŋül ursun müʾminler

Ku. T. 29/38a3

52 ayġıl: nek köz tutmaz sizler bizke meger iki eḍgülükde birisi biz köz tutar-miz sizke kim tegse / tegürse sizke taŋrı ʿazabnı üskindin azu biziŋ eliglerimiz birle köz tutuŋlar biz siziŋ birle köz tutuġlılar-miz

Ku. T. 29/39a1–2

53 ayġıl: hezine ḳılıŋ köŋ[l]in azu küçün hiç pezirlenmez sizdin siz erür siz boḍun fasıḳlar

Ku. T. 29/39a3

54 yıġmadı olarnı kim pezirlense olardın hezineleri meger kim olar tandılar taŋrı hem yalavaçıḳa kelmezler namazḳa meger olar kahiller ol hezine ḳılmazlar meger unamaġlılar ol

Ku. T. 29/40a2

55 taŋ kelmesün saŋa olarnıŋ malları hem ʿayalları bütünlükin tileyür taŋrı ḳınasalar olarnı anıŋ birle yaḳın tiriglik içinde çıḳsa canları olar kafirler

Ku. T. 29/40b2–3

56 andıḳarlar taŋrı tuta olar sizdin ermez olar sizdin ançası bar olar boḍunlar kim ḳorḳarlar

Ku. T. 29/41a1–3

57 eger bulsalar sıġınġu yer azu inler azu kirgü yer yanġatılar aŋar olar ėwer erdiler

Ku. T. 29/41b1–3

58 olardın ol kim füsus tutar sėni sadaḳalar içinde eger bėrilseler andın taplasalar eger bėrilmeseler andın ançada olar buşarlar

Ku. T. 29/42a1

59 eger kim anlar taplasalar ol kim bėrdi olarḳa taŋrı hem yalavaçı aysalar: tap ol bizke munu bėrür bizke taŋrı öz artuḳluḳındın hem yalavaçı biz taŋrıḳa tilegliler-miz

Ku. T. 29/42b2

60 bütünlükin sadaḳalar çıġaylarḳa yoḳsuzlarḳa işlegenlerke anıŋ üze köŋüllerini islamḳa amıtı ḳılġularḳa boyun içindekilerke borçluġlar[ḳa] taŋrı yolı içinde yol oġlıḳa buyruḳ taŋrıdın taŋrı bilgen bütün işlig turur

Ku. T. 29/43b1

61 olardın anlar kim emgetürler yalavaçnı ayurlar: ol ḳulaḳ. ayġıl: hayr ḳulaḳı sizke biter taŋrıḳa hem biter müʾminlerḳa sizke rahmet anlarḳa kim bittiler sizdin anlar kim emgetürler taŋrınıŋ yalavaçını olarḳa ḳın açıtġan

Ku. T. 29/44b1–3

62 andıḳarlar taŋrı tuta sizke ḫoşnud ḳılurlar sizni ol taŋrı hem yalavaçı sezaraḳ ḫoşnud ḳılsalar eger bolsa-miz muʾminler

Ku. T. 29/45a1–2

63 bilmezler mü ol kim ḳılsa ḫilaf taŋrıḳa hem yalavaçıŋa bütün aŋar tamuġ otı cavidane anıŋ içinde ol ḫorluḳ uluġ ol

Ku. T. 29/45a3

64 ḳorḳarlar iki yüzlügler kim indürülse olar üze bir sure ḫaber bėrür olarḳa anı kim köŋülleri içinde turur ayġıl: füsus tutuŋlar ol taŋrı çıḳarıġlı ol kim ḳorḳarlar

Ku. T. 29/46a1–3

65 eger sorsaŋ olarḳa ayurlar: bütünlükin kirür erür-miz oynayur-miz. ayġıl: taŋrını mu hem belgülerini mü yalavaçını mu füsus tutuġlı erür siz

Ku. T. 29/46b1–3

66 ᶜÖzr aymaŋ çın-oḳ tandıŋız imanıŋızda kiḍin eger keçürsem bir ögürdin sizdin ḳınayur-miz bir ögürni olar erdiler yazuḳluġlar

Ku. T. 29/47a1

67 iki yüzlügler iki yüzlüg uraġutlar amarıları amarıdın fermanlayurlar ėsizlikdin yıġarlar eḍgülükdin hem ḳısarlar eliglerini unıttılar taŋrını ḳoḍtı olarnı iki yüzlügler olar fasıḳlar

Ku. T. 29/48a1–3

68 vaʿde ḳıldı taŋrı iki yüzlüglerke iki yüzlüg uraġutlarḳa kafirlerḳa tamuġ otını cavidaneler anıŋ içinde ol tap olarḳa taŋrı olarḳa ḳın tutaşı

Ku. T. 29/48b1

69 anlar teg kim sizde öŋdin erdiler keḍrek sizdin ḳuvvetin hem üküşrek malları hem ʿayalları irinçlendiŋiz oŋları birle inçründüŋüzler ülügleriŋiz birle neteg kim inçründiler erse anlar kim sizde öŋdin erdiler oŋları birle kirdiŋiz anıŋ teg kim kirdiler bu ögür yoḳaldı ʿamelleri dünya içre hem aḫiret içre bu ögür olar ziyanlıġlar ol

Ku. T. 29/49b3

70 kelmez mü olarḳa anlarnıŋ ḫaberi olarda burun nuh boḍnı ve ᶜad boḍnı semud boḍnı ibrahim boḍnı medyen ėşleri zir ü zeber bolmışlar keldi olarḳa yalavaçları belgülüg belgüler birle ermez taŋrı küç ḳılıġlı olarḳa ançası bar erdiler özleriŋe küç ḳılıġlılar

Ku. T. 29/51a1

71 müʾminler müʾmin uraġutlar amarıları amarınıŋ dostları fermanlayurlar eḍgülükni yıġarlar yawuz işdin aḍaḳın ḳılurlar namaznı bėrürler zekatnı boyun sunurlar taŋrı hem yalavaçıḳa bu ögür olarnı yarlıḳayur taŋrı ol taŋrı küşüş bütün işlig turur

Ku. T. 29/52a1

72 vaʿde ḳıldı taŋrı müʾminlerḳa müʾmin uraġutlarḳa bustanlar kim aḳar astınıda arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde turġu arıġ ėwler turġu bustanları içinde hem ḫoşnudluḳ taŋrıdın uluġ ol ol ḳurtulmaḳ uluġ

Ku. T. 29/52b3

73 ey yalavaç ḳatlanġıl kafirler birle hem iki yüzlügler birle irig turġıl olar üze olarnıŋ sıġınġusı tamuġ neme yawuz yanġu yer

Ku. T. 29/53a3

74 andıḳarlar taŋrı tuta aymadılar çın-oḳ aydılar küfr kelimesini tandılar boyun sumışlarında kiḍin oġradılar ol neŋke kim bulmazlar öç almadılar meger kim bayuttı olarnı taŋrı yalavaçı öz fazlındın eger yansalar bolur yaḫşı olarḳa eger yüz ewürseler ḳınayur olarnı taŋrı açıtġan ḳın dünya içre hem aḫiret içre yoḳ olarḳa yer içinde dostdın ap yariçi

Ku. T. 29/54b3

75 olardın ol kim ʿahd ḳıldı taŋrı birle: eger bėrse bizke öz fazlındın sadaḳa bėrgey-miz ök bolur men oḳ eḍgülerdin

Ku. T. 29/55a2–3

76 ḳaçan bėrdi erse olarḳa öz artuḳluḳındın baḫillıḳ ḳıldılar anıŋ birle yüz ewürdiler olar ewürgenler

Ku. T. 29/55b1–3

77 soŋlattı olarḳa iki yüzlükni köŋülleri içinde ol künke tegi kim körerler anı anın kim ḫilaf ḳıldılar taŋrıḳa anı kim vaʿde ḳıldılar anı anı kim yalġanlıḳ ḳılur erdiler

Ku. T. 29/56a1–3

78 bilmezler mü kim ol taŋrı bilür sırlarını şuwşamışlarını ol taŋrı bilgen ol örtüglilerni

Ku. T. 29/56b1

79 anlar kim füsuslanurlar boyun suġanlarnı müʾminlerdin sadaḳalar içinde anlar kim bulmazlar meger azraḳları füsuslanurlar olardın ceza yandrur taŋrı füsuzlarıŋa olardın olarḳa ḳın açıtıġlı

Ku. T. 29/57a2

80 yarlıḳatu ḳolġıl olarḳa azu yarlıḳatu ḳolmaġıl olarnı eger yarlıḳatu ḳolsaŋ olarḳa yėtmiş yolı hiç yarlıḳamaz taŋrı olarḳa ol olar tandılar taŋrıḳa hem yalavaçıŋa ol taŋrı köndürmez fasıḳ boḍunlarnı

Ku. T. 29/58a1

81 sewündi soŋra kalġanlar oldurġu yerlerinde taŋrı yalavaçıŋa ḫilaf ḳılu unamadılar kim ḳatlansalar malları birle hem et-özleri birle taŋrı yolı içinde aydılar: çıḳmaŋlar isig içinde. ayġıl: tamuġ otı keḍ isig eger uḳar erseler

Ku. T. 29/59a1–2

82 kelmesünler azḳına ıġlasunlar üküş yanut anı kim ḳazġanur erdiler

Ku. T. 29/59a3

83 eger yandursa sėni taŋrı bir ögürḳa olardın destur ḳolsalar sėnde çıḳmaḳḳa ayġıl: hiç çıḳmaz sizler meniŋ birle ulaşu hiç toḳuşmaz sizler meniŋ birle düşmanlarnı sizler tapladıŋız oldurmaḳnı evvel yolı olduruŋlar ḫilaf ḳılıġlılar birle

Ku. T. 29/60a2

84 Namaz ḳılmaġıl kimerseke olardın öldi ulaşu aḍaḳın turmaġıl anıŋ gurı üze olar tandılar taŋrıḳa hem yalavaçıŋa öldiler olar fasıḳlar

Ku. T. 29/60b3

85 taŋ kelmesün saŋa olarnıŋ malları ʿayalları bütünlükin tileyür taŋrı kim ḳınasa olarnı anıŋ birle dünya içre taḳı çıḳsa özleri olar kafirler