Eserler · Karahanlı Türkçesi
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
Karahanlı 11. yy.
Düzyazı
kısaltma: KuT metin aranabilir
Kaynak yayın
- ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
2.150
cümle
38.093
sözcük
6.525
ayrı biçim
3.827
tek geçişli
%58,7 (hapax)
0,488
STTR
standart tür/sözcük
17,7
sözcük / cümle
5,58
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)
En sık içerik sözcükleri
- taŋrı858
- içinde510
- hem500
- anlar369
- olarḳa351
- sizler321
- eger293
- bütünlükin270
- meger224
- sizke223
- olarnı196
- taŋrıḳa159
- ḳıldı136
- siziŋ118
- aydılar113
- kün113
- olardın112
- ögür112
- iki108
- yer106
- taŋrınıŋ102
- ayġıl101
- mü101
- ançada100
- bilgen100
- içre99
- mu95
- biziŋ93
- köni92
- kiḍin90
- anlarḳa88
- erdiler87
- tilese87
- tandılar86
- ḳılsa86
- ḳıldılar85
- belgülüg80
- nė79
- uluġ78
- yarlıḳaġan77
En sık ikili öbekler
anlar kim 287ol taŋrı 200anıŋ içinde 133kim tandılar 71bu ögür 70yer içinde 60anlarḳa kim 58ey anlar 54ol kün 54kim bittiler 53ulaşu yarlıḳaġan 53ançası bar 51kim taptılar 45siziŋ üze 44taŋrıḳa hem 41anlarnı kim 37bütün işlig 37meger ol 37içinde ol 36rastlıḳ üze 35seniŋ iḍiŋ 35erür taŋrı 33köni yol 32taŋrı bilgen 32
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
Ku. T. 30/19b2–3
3 ḳoḍġıl olarnı yėsünler…
Ku. T. 30/20a1
23 ... miras alıġlılar-miz
Ku. T. 30/20a2–3
24 bütünlükin bildimiz aşnuġlılarnı sizdin çın-oḳ bildimiz kiḍin keliglilerni
Ku. T. 30/20b1–2
25 bütünlükin seniŋ iḍiŋ ol kim yumdarur olarnı bütünlükin kim bütün işlig bilgen ol
Ku. T. 30/20b3
26 bütünlükin törüttümiz kişini ḳuruġ balçıḳdın kök tınçımış livadın
Ku. T. 30/21a2–3
27 Periler atası[n] törüttimiz munda öŋdin tütünsüz otdın
Ku. T. 30/21b1–3
28 ançada kim aydı seniŋ iḍiŋ feriştelerke: men törütteçi men bir yaŋluḳ ademini ḳuruġ balçıḳdın kök tınçımış livadın
Ku. T. 30/22a1–2
29 ḳaçan kim tüp tüz ḳılsa-miz anı ürse men anıŋ içinde men yaratmış candın tüşüŋler aŋar yüknügliler
Ku. T. 30/22a3
30 yükündiler ferişteler ḳamuġları yumḳılar
Ku. T. 30/22b2
31 meger umunçsuz rahmetdin umandı kim bolsa yüknügliler birle
Ku. T. 30/22b3
32 aydı: ey iblis ne ol saŋa kim bolsa sen yüknügliler birle
Ku. T. 30/23a2
33 aydı: bolmas men yükünse men bir ademiḳa / bir yaŋluḳḳa törüttüŋ anı ḳuruġ balçıḳdın kök tınçımış livadın
Ku. T. 30/23b2
34 aydı: çıḳġıl andın kim sen sürülmiş sen
Ku. T. 30/23b3
35 bütünlükin seniŋ üze ol ḳarġış saḳış küniŋe tegi
Ku. T. 30/24a2
36 aydı: ey iḍim küḍgil maŋa ol künge tegi kim ḳoparlurlar
Ku. T. 30/24a3
37 aydı: sen küḍülmişlerdin sen
Ku. T. 30/24b1
38 saḳış künke belgülüg künke tegi
Ku. T. 30/24b2–3
39 aydı: ey iḍim anıŋ birle kim yolsuz ḳıldıŋız mėni bezegey men olarḳa yer içinde yolsuz ḳılġay oḳ men olarnı yumḳıların
Ku. T. 30/25a1
40 meger seniŋ ḳullarıŋ anlardın ḳatıḳsız ḳılıġlılar
Ku. T. 30/25a2–3
41 aydı: bu yol ol meniŋ üze köni yol
Ku. T. 30/25b1–2
42 bütünlükin kim meniŋ ḳullarım yoḳ saŋa olarnıŋ üze erk ḳural meger ol kim saŋa uḍsa yolsuzlardın
Ku. T. 30/25b3
43 bütünlükin kim tamuġ olarnıŋ üḍrülmiş öḍleri ol yumḳılarınıŋ
Ku. T. 30/26a1–3
52 ançada kim kirdiler anıŋ üze aydılar: esenlik tėp. aydı: biz sizlerdin ḳorkuġlılar-miz
Ku. T. 30/26b1
53 aydılar: ḳorḳmaġıl biz sewünçi bėrür-miz saŋa bir biliglig oġul birle
Ku. T. 30/26b2–3
54 aydı: sewünçi mü bėrür siz maŋa anıŋ üze kim tegdi maŋa uluġluḳ negü birle sewünçi bėrür siz maŋa
Ku. T. 30/27a1–2
55 aydılar: sewünçi bėrdimiz saŋa könilikin bolmaġıl umunçsuzlardın
Ku. T. 30/27a3
56 aydı: kim umunçsuz bolur iḍi yarlıḳamaḳındın meger yolsuzlar
Ku. T. 30/27b2
57 aydı: ne ol işiŋiz ey ıḍılmışlar
Ku. T. 30/27b3
58 aydılar: biz ıḍıldımız…
Ku. T. 30/28a1–3
66 seçtimiz aŋar ol işni kim bularnıŋ ḳuḍruḳları kesilmiş ol taŋ başında kirgenler
Ku. T. 30/28b1
67 keldiler kend boḍnı sewnürler
Ku. T. 30/28b2
68 aydı kim bular ḳonuḳlarım ol körksüz ḳılmaŋlar meni
Ku. T. 30/28b3
69 ḳorḳuŋlar taŋrıdın rüsva uvutluġ ḳılmaŋlar mėni
Ku. T. 30/29a1–2
70 aydılar: yıġmadımız mu sėni ajun--luġlardın
Ku. T. 30/29a3
71 aydı: bular ḳızlarım ol eger erse sizler ḳıldaçılar
Ku. T. 30/29b1
72 seniŋ esenlikiŋ kim savab iş tuta and olar esrüklük içinde tururlar tezginip yorıyurlar
Ku. T. 30/29b2
73 Tuttı olarnı ḳatıġ ün kün tuġardın
Ku. T. 30/29b3
74 ḳıldımız üstünini altınını yaġdurdumız olar üze taşlar bışmış kerpiç bitigdin
Ku. T. 30/30a3
75 bütünlükin kim anıŋ içinde belgülügler ol saḳınıġlılarḳa
Ku. T. 30/30b1
76 kim ol tutaşı yol ol