Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 30/49a2

39 kim belgürtse olarḳa ol kim aḍırtlaşurlar anıŋ içinde nėme bilseler anlar kim tandılar kim olar erdiler yalġançılar

Ku. T. 30/49b2–3

40 bütünlükin kim aymaḳımız nerse ḳaçan tilese-miz anı kim ayur-miz aŋar bolġıl tėp bolur

Ku. T. 30/50a1

41 anlar kim ėw barḳdın aḍrıldılar teŋrilik anda kiḍin kim küç ḳıl[ın]dılar ornatġay-miz anlarnı yaḳın-–raḳ içinde eḍgülük kiḍinkiniŋ yanutı uluġraḳ eger bilür erseler

Ku. T. 30/50b2–3

42 anlar kim serindiler iḍileri üze köŋül urdılar

Ku. T. 30/51al

43 Iḍmadımız sėnde öŋdin meger erenler kim yarlıġ ıḍıldı anlarnıŋ tapa aytıŋ / soruŋlar bitig boḍnıŋa eger bilmes erse sizler

Ku. T. 30/51b1

44 belgülüglerni bitilmişlerni indürdümiz seniŋ tapa yad ḳılġu belgürtse sen kişilerke anı kim indürdi erse olarḳa bolġay kim olar saḳınġaylar

Ku. T. 30/52a2

45 ḳorḳunçsuz boldı anlar kim al ḳıldılar ėsizlikler birle kim ḳoḍı ėtse taŋrı olarnı yerde azu kelse olarḳa ḳın andın kim bilmesler

Ku. T. 30/52b2–3

46 azu tutsa olarnı tezginmekleri içinde ermes olar unmas ḳılıġlılar

Ku. T. 30/53a1

47 azu tutsa olarnı eksütmeklikleri üze bütünlükin iḍiŋiz baġırsaḳ ulaşu yarlıḳaġan ol

Ku. T. 30/53a2

48 azu körmesler mü anı kim törütti taŋrı nersedin ewrülür anıŋ kölikeleri oŋdın soldın teŋrike yüknügliler olar uçuzlar ol

Ku. T. 30/54a1–2

49 teŋrike yüknür nė kim kökler içinde turur ol kim yer içinde turur tepreniglidin ferişteler olar uluġsıġlıḳ ḳılmazlar

Ku. T. 30/54a3

50 ḳorḳarlar iḍilerindin üstünlerindin ḳılurlar anı kim yarlıġ bėrürler

Ku. T. 30/54b2

51 aydı taŋrı: tutmaŋlar iki taŋrı bütünlükin kim ol bir taŋrı maŋa ḳorḳuŋlar

Ku. T. 30/55a2

52 aŋar ol ne kim kökler içindekini yerler içindekini aŋar ol din tutaşı taŋrıda aḍınḳı mu ḳorḳar sizler

Ku. T. 30/55b2–3

53 nė kim sizlerdeki bir irinç erse taŋrıdın yana ḳaçan tegse sizlerke yas anıŋ birle yalwarur sizler

Ku. T. 30/56a1–2

54 yana ḳaçan açsa aça bėrse yasnı sizlerdin tekin bir ögür sizlerdin iḍileriŋe ortaḳ ḳatarlar

Ku. T. 30/56a3

55 tansalar anı kim bėrdimiz olarḳa inçrünüŋler munu bilgey ök sizler

Ku. T. 30/56b2

56 ḳılurlar aŋar kim bilmezler bir ülüş andın kim ruzi ḳıldımız olarḳa taŋrı tuta and sorlur sizler andın kim yalġan yaratur sizler

Ku. T. 30/57a2–3

57 ayurlar teŋrike ḳızlar anıŋ arıġlıḳı olarḳa ol ne kim küser erse sizler

Ku. T. 30/57b1–2

58 ḳaçan sewünçi bėrilse biregüke tişi birle bolur anıŋ yüzi ḳap ḳara ol öwke birle

Ku. T. 30/57b3

59 yaşar boḍundın yawuz-–luḳındın sewünçi bėrilmes aŋar nek mü tutarlar anı uçuzluḳ üze azu kizler anı topraḳ içinde bilgil yawuz turur ol kim hükm ḳılurlar

Ku. T. 30/58b1–3

60 anlar kim kirtgünmesler kiḍinki künke yawuz mesel ol taŋrınıŋ yüksekrek meseli ol küsüş ol bütün işlig ol

Ku. T. 30/59a1

61 eger tutsa taŋrı kişilerni küç ḳılmaḳları birle ḳoḍmadı anıŋ üze tek teprenigli yoḳ kim kiḍin salar olarnı atanmış öḍke tegi ḳaçan kim kelse öḍleri kiterü ḳalmaslar bir öḍ ap yime aşnurlar

Ku. T. 30/60a1

62 ayurlar teŋrike anı kim taplamaslar özleriŋe sıfat ḳılur tilleri yalġannı kim anlarḳa ol eḍgülük her-ayine bütünlükin kim anlarḳa ol ot kim anlar teŋlep yġılmışlar ol

Ku. T. 30/60b2

63 taŋrı tuta çın-oḳ ıḍtımız ögürler tapa sėnde öŋdin bezedi olarḳa yek işlerini ol olarnıŋ dostı ol bu kün anlarḳa ol aġrıtġan ḳın

Ku. T. 30/61a3

64 indürmedimiz seniŋ üze bitigni meger belgürtse olarḳa ol kim aḍnaştılar anıŋ içinde köni yol yarlıḳamaḳlıḳ: ol boḍunḳa kim kirtgündiler

Ku. T. 30/62a1–3

65 taŋrı indürdi bulıt--dın suw tirgüzdi anıŋ birle yerni ölmişinde kiḍin bütünlükin kim anıŋ içinde belgüler ol boḍunḳa eştürler

Ku. T. 30/62b1

66 bütünlükin sizke yılḳılar içinde bėkiştürmek ol içrür-miz sizlerke andın kim ḳarınları içinde turur tezekli ḳanlı ara ḳatıġsız süt siŋgen içiglilerke

Ku. T. 30/63a3

67 ḫurma tüpleriniŋ yimişlerindin üzümlerdin tutar sizler andın esrütgü körklüg ruzi bütünlükin kim anıŋ içinde belgü ol ol boḍunḳa kim uḳarlar

Ku. T. 30/64a1–3

68 körkitü bėrdi iḍiŋ arıḳa kim ėtġil / tutġıl taġlar--dın ėwlerni yıġaçda andın kim ḳılurlar

Ku. T. 30/64b1

69 yana yėgil tegme yimişlerdin yana kirġil iḍiŋ yollarıŋa yumşanmış çıḳar ḳarınlarındın yėr içgü türlüg türlüg boḍuġları anıŋ içinde em ol kişilerke bütünlükin anıŋ içinde belgü ol ol boḍunḳa kim saḳnurlar

Ku. T. 30/65a3

70 taŋrı törütti sizlerni yana öldrür sizlerni sizlerde kimi yandurlur aşaġaraḳ tiriglikke ançaḳ bilmese bilmekde kiḍin nerse her-ayine taŋrı bilgen uġan ol

Ku. T. 30/66a1

71 taŋrı artuḳluḳ urdı amarıŋızlerke amarı üze ruzi içinde ermesler anlar kim artuḳluḳ bėrildiler yandruġlılar ruzilerini anıŋ üze kim erklig boldı oŋ eligleri olar anıŋ içinde tüp tüz ol taŋrı bėrmiş irinçke mü tanar sizler

Ku. T. 30/67a1

72 taŋrı ḳıldı sizlerke özleriŋizdin ök cüftler yana ḳıldı sizlerke cüftleriŋizdin oġlanlar yėgençükler azu tapuġçılar ruzi bėrdi sizlerke arıġlardın yaraġsızḳa mu kirtgünürler taŋrı ir[inç]iŋe anlar tanarlar

Ku. T. 30/67b3

73 tapnur siz taŋrıda aḍınḳa ol kim ewürmesler olarḳa ruzi bėrü köklerdin yerlerdin nerse umaslar

Ku. T. 30/68a3

74 toḳımaŋlar taŋrıḳa meŋzekler yaʿni meseller bütünlükin taŋrı bilür sizler bilmes sizler

Ku. T. 30/68b2

75 Urdı taŋrı bir mesel bir ḳul alınmış erkedmes umas nerse üze kimke kim ruzi ḳılsa-miz aŋar bizdin körklüg ruzi ol hezine ḳılur andın örtügli yaşru aşḳara nek tüz bolurlar mu ögdi teŋrike yoḳ kim üküşrekleri bilmesler

Ku. T. 30/69b2

76 toḳıdı taŋrı bir mesel iki er birle ikide biri aġın ol umas nerse üze ol ḳaçan kim ıḍsa anı keldürmes bir eḍgülük nek tüz bolur mu ol o1 kim fermanlasa könilik ol köni yol üze ol

Ku. T. 30/70b2

77 taŋrıḳa ol kök--ler yerler örtüglüki ermes ḳıyamet işi meger köz yumup açmaḳ teg azu ol yaḳınraḳ bütünlükin taŋrı tegme nerse üze uġan ol

Ku. T. 30/71a3

78 taŋrı çıḳardı sizlerni analarıŋız ḳarınlarındın bilmes erdiŋizler nerse ḳıldı sizlerke ḳulaḳlar közler köŋüller bolġay kim sizler şükr ötegey sizler