İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS V 147b
Kamo ideş?
EÇS V 147b
Nereye gidersin?
EÇS V 147b
İdi donesi kurba zop.
EÇS V 147b
Var getir kahbe arpa.
EÇS V 147b
Neme tako mi boğa.
EÇS V 147b
Yokdur vallâhi.
EÇS V 147b
Donesi ubyemti kurva.
EÇS V 147b
Getir yoksa öldürürüm kahbe.
EÇS V 147b
Day mni.
EÇS V 147b
Bana ver.
EÇS V 147b
yedno put
EÇS V 147b
bir kerre
EÇS V 147b
erdile
EÇS V 147b
pıyâzdan(?)
EÇS V 147b
davidim
EÇS V 147b
göreyim
EÇS V 147b
Yli makahna?
EÇS V 147b
Yumuşak mıdır?
EÇS V 147b
Mlyum tye.
EÇS V 147b
Seni severim.
EÇS V 147b
Tako ti boga
EÇS V 147b
Allâh içün.
EÇS V 147b
Day mni.
EÇS V 147b
Bana ver.
EÇS V 147b
yedno picka
EÇS V 147b
bir am
EÇS V 147b
Dahi niçe bin gûne lugatleri var, ammâ bu kadarla iktifâ etdik, hemân kesret-i kitâbet olmaya.
EÇS V 147b
Ba‘dehû şehr-i harâb Dirniş'den kalkup bir gece karavullar ile,
EÇS V 147b
Menzil-i Zop deresi, ya‘nî Arpa deresi: Andan yine cânib-i kıbleye gidüp,
EÇS V 147b
Menzil-i nehr-i kenâr-ı Çetine: Andan nehr-i Çetine kenârıyla yine cânib-i kıbleye gidüp 3 sâ‘atde,
EÇS V 147b
Menzil-i kulle-i Baba Ahmed: Cümle guzât-ı müslimîn hissesinden Baba Ahmed'e bir esîr verilüp, ale's-sabâh Porolok dağın aşarken Hilevne sahrâsında paşaya müjde haberleri gidüp, andan aşağı Hilevne sahrâsına nüzûl olundukda cümle paşa askeri ve ahâlî-yi vilâyet istikbâle çıkup bir alay-ı azîm ile âheste âheste,
EÇS V 147b
Menzil-i sahrâ-yı Hilevne: Cümle üsârâ ve mâl-ı ganâ’imleri ve cemî‘i (---) aded kelleleri sırıklar üzre paşanın otağı önünde zeyn kılup dîvân-ı Âsaf-dilîrde cemî‘i mîr-i mîrânlar ve ümerâlar ve mîr-i livâlar ve cemî‘i iş erleri ihtiyârlar cümle yüz yetmiş aded zer-ender-zer hil‘at-i fâhireler geyüp dörd yüz aded gâzîlerin serlerine gümüş çelenkler takılup sâ’ir gâzîlerin cümlesine üç kîse guruş ihsân olunup kal‘adan bir yaylım top u tüfengler atılup şâdumânlar oldu.
EÇS V 147b–148a
Andan cümle mîrîye müte‘allık cebehâne makûlesi eşyâları paşa-yı âdil Hilevne kal‘ası cebehânesine gönderüp cümle guzât mâbeyninde cemî‘i mâl-ı ganâ’im fürûht olup cümle tahsîl olan mâlın cemî‘i guzât-ı müslimîn bayrak ve bayrak karındaş payı berâber edüp öşr-i sultânîsin kanûnları üzre Melek Ahmed Paşa'ya hisse verdiler. şundan ma‘lûm ola kim ne kadar mâl Melek Paşa'ya öşr-i pençik verildi denirse cümle sağîr ü kebîr üsârâlardan paşaya hemân (---) (---) (---) aded pençe-i âfitâb ve mehtâb gulâm ve bintân ve nisvân 148a ve yedi aded kapudan kefereleri penc-i yek düşdü ve âlet-i silâh ve akmişe-i fâhire ve harîr-i nâdire ve sîm ve nühâs âvânî mâllarından paşaya öşr-i Hazret-i Ömer dokuz kîse vâsıl oldu. Ve (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)
EÇS V 148a
Ba‘dehû yedi gün Hilevne sahrâsında meks edüp cümle (---) (---) aded kelleleri tuzlayup harârlar içre doldurup yedi aded kapudanların torompete boruları ve sancak ve haçlı peykerleriyle İlmî Ağa nâm be-nâm hakkâ ki ilim sâhibi bir nâm [u] kâm sâhibi ağaya üç kîse harc-ı râh verüp cümle kelle ve kapudanları ve cebehâne tüfengleri arz edüp Der-i devlete revâne oldular.
EÇS V 148a
Paşa-yı âdil ertesi gün Hilevne sahrâsından kalkup,
EÇS V 148a
Menzil-i sahrâ-yı çemenzâr [u] lâle-izâr Köprez: Bunda paşa efendimiz kendü tevâbi‘lerine ve bölükbaşılarına dahi hil‘at-i fâhireler geydirüp başlarına çelenkler takup gûnâ-gûn ihsân [u] in‘âmlar edüp hakîre dahi üç esîr ve üç at ve yüz sikke-i hasene altun ihsân etdi. Andan cümle atlar çayıra bağlanup yedinci gün,
EÇS V 148a
İşbu 1071 senesinin mâh-ı (---) sında sahrâ-yı Köprez'den Bosna eyâletine devre çıkup Banaluka şehrine gitdiğimizi beyân eder
EÇS V 148a
Evvelâ Köprez'den kasaba-i şuviçse, andan 3 sâ‘at gidüp,
EÇS V 148a
Kasaba-i Duna: Bu rabtaya hakîr aslâ uğramamışdım. Meğer bir bâğ-ı İrem-misâl bir ma‘mûr kasabacık imiş. Kilis sancağı hâkinde dörd yüz aded taş ve kayagan örtülü kârgîr binâ hâneleri ve bir mükellef câmi‘i ve mesâcidleri ve bir hânı ve bir müfîd u muhtasar hammâmı ve on aded dükkânları. Andan 5 sâ‘atde,
EÇS V 148a
Menzil-i karye-i Moşkoblad: Bu dahi Kilis hâkinde ma‘mûr u müzeyyen karyedir. Âb-ı hayât suları ve çemenzâr yerleri çokdur. Andan 3 sâ‘atde yine,