Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 30/72a1–3

79 körmesler mü ḳuş--larnı ferman tutuġlılar köknüŋ ḳalıḳıda küdezmes olarnı meger taŋrı bütünlükin kim anıŋ içinde belgüler ol boḍunḳa kim kirtgündiler

Ku. T. 30/72b1

80 taŋrı ḳıldı sizke ėwleriŋizdin amrulġu ḳıldı sizlerke yılḳılar terilerindin ėwler yüŋül tutar siz anlarnı köçgü künleriŋizde turġuluḳ künleriŋizde ḳoy yüŋlerindin tewe yüŋlerindin çübürlerindin orun töşekler irinçlenmek öḍke tegi

Ku. T. 30/73b3

81 taŋrı ḳıldı sizlerke andın kim yarattı kölikeler,ḳıldı sizke taġlardın örtükler sıġınçular ḳıldı sizke köŋlekler kim küḍezür sizlerni isigdin köŋlekler kim küḍezür sizlerni yaġılıḳıŋız[dın] andaġuḳ tükel ḳılur irinçini sizlerniŋ üze bolġay kim sizler boyun bėrgey sizler

Ku. T. 30/74b3

82 eger ewrülseler bütünlükin kim seniŋ üze tegürmek belgülüg

Ku. T. 30/75a2

83 bilürler taŋrınıŋ irinçini yana tanarlar üküşrekleri tanıġlılar ol

Ku. T. 30/75a3

84 ol kün kim ḳoparur-miz tegme ögürdin tanuḳluḳ yana destur bėrilmes anlarḳa kim tandılar yime anlar ḫoşnud bolıġlılar

Ku. T. 30/75b3

85 ḳaçan kim körseler anlar kim küç ḳıldılar ḳınnı yüŋlümes olardın ḳın ap yime anlar küḍerler

Ku. T. 30/76a3

86 ḳaçan kim körseler anlar kim ortaḳḳattılar ortaḳlarını aydılar: ey iḍimiz-a bu ögür ortaḳlarımız anlar kim oḳır erdimiz sėnde öŋdin kemişgil olar tapa aytıḳnı bütünlükin kim siler yalġançılar-siz

Ku. T. 30/77a1–3

87 kemiştiler / bėrdiler taŋrıḳa ol kün boyun yaʿni boyun sudılar yiter anlardın ne kim yalġan yarattılar erse

Ku. T. 30/77b1–3

88 anlar kim tandılar yandılar taŋrı yolındın arturdumız olarḳa ḳın ḳın üze anın kim yarlıġdın çıḳar erdiler

Ku. T. 30/78a1

89 ol kün kim ḳoparur-miz tegme ögür içinde tanuḳ olar üze özlerindin keldrür-miz sėni tanuḳ bular--nıŋ üze indürdümiz seniŋ üze bitigni belgürtü tegme nerseni köni yolḳa köndürmek yarlıḳamaḳ sewünçi boyun bėriglilerke

Ku. T. 30/79a1

90 her-ayine taŋrı buyrur dad bėrmek eḍgülükin bėrmek yaġuḳluḳ iḍisiŋe yıġar çalpaḳ işdin yawuz işdin artuḳluḳ ḳılmaḳ[dın] pend bėrür sizlerke bolġay kim sizler pend alınġay sizler

Ku. T. 30/79b3

91 Tükel ḳılıŋ taŋrı bıçıġını ḳaçan kim bıçıġ ḳılsa sizler sımaŋlar andlarıŋıznı anı bekütmişde kiḍin bütünlükin ḳıldıŋız taŋrı sizler üze uġḳa aldaçı her-ayine taŋrı bilür nė kim ḳılur sizler

Ku. T. 30/80b2

92 bolmaŋlar ol eşler teg kim buzdı egirmiş yipini küçde kiḍin egirik yeşilmeki teg tutar sizler andlarıŋıznı köŋül kiri sizler ara bolsa bir ögür ol artuḳraḳ bir ögürdin sınar sizlerni taŋrı anıŋ birle belgürtür ol sizlerke ḳopmaḳ küni ol [kim] anıŋ içinde arturulduŋuz

Ku. T. 30/81b2

93 eger tilese taŋrı ḳılġay erdi sizlerni bir ögür yoḳ kim yolsuz ḳılur anı kim tilese yolḳa köndrür kimni tilese sorulġay oḳ sizler andın kim ḳılur erdiŋizler

Ku. T. 30/82a3

94 ap yime tutmaŋlar andlarıŋıznı köŋül kiri siziŋ ara tayar bir aḍaḳ anıŋ bekümişinde kiḍin tatar sizler ėsizlikni anın kim yandıŋız taŋrı yolındın sizke uluġḳın

Ku. T. 30/83a2

95 satġın almaŋlar taŋrınıŋ baçıġlarını az bahaḳa bütünlükin kim taŋrı üskinde ol ol yėgrek ol sizke eger bilür erse sizler

Ku. T. 30/83b2

96 nė kim sizlerniŋ üsküŋüzde ol tüker alḳınur nė kim taŋrı üskinde turur ḳaldaçı ol yanut bėrgey ök men anlarḳa kim serindiler terleri körklügrek andın anı kim ḳılur erdiler

Ku. T. 30/84a3

97 kim ḳılsa eḍgülük erkekdin azu tişidin ol kirtgünügli erür tiriglik bėrgey men aŋar tatlıġ tiriglik yanut bėrgey men ök olarḳa yanutları anda körklügrek kim ḳılur erdiŋizler

Ku. T. 30/85a1–2

98 ḳaçan kim oḳısa sen oḳıġunı sıġınġıl taŋrıḳa sökmiş sürülmiş yekdin

Ku. T. 30/85a3

99 kim ol yoḳ aŋar erkliġlik anlar üze kim kirtgündiler yana iḍileri üze köŋül ururlar

Ku. T. 30/85b2–3

100 bütünlükin kim anıŋ erkligliki anlar üze kim dostlaşurlar anıŋ birle anlar kim olar anıŋ birle ortaḳ ḳatıġlılar ol

Ku. T. 30/86a1

101 ḳaçan kim tegşürse-miz bir belgü bir belgü ornında taŋrı bilgenrek anıŋ birle kim indrür aydılar: bütünlükin kim sen yalġan yaratıġlı sen yoḳ kim üküşrekleri bilmesler

Ku. T. 30/86b2

102 ayġıl: indürdi anı arıġ Can yaʿni Cibril iḍiŋdin könilikin bekütmek üçün anlarnı kim kirtgündiler yolḳa köndürmek sewünçi boyun bėriglilerke

Ku. T. 30/87a2

103 bütünlükin bilür-miz olar ayurlar kim: ögretür aŋar bir yaŋluḳ [til] ol kim ḳışarlar anıŋ birle tazi ermes bu tazi tili ol belgülüg.104 bütünlükin anlar kim kirtgünmesler taŋrı belgü--leriŋe köndürmes olarnı taŋrı olarḳa ol aġrıtġan ḳın

Ku. T. 30/88a2–3

105 her-ayine yaratur yalġannı anlar kim kirtgünmesler taŋrı belgüleriŋe bular olar yalġan sözledeçiler ol yaʿni yalġançılar

Ku. T. 30/88b1

106 kim tansa taŋrıḳa kirtgünmişde kiḍin meger ol kim küçeldi yana anıŋ köŋli amrulmış kirtgünmek birle yoḳ kim kim kim açılsa tanmaḳlıḳ birle köküz anlarnıŋ üze ol öwke taŋrıdın anlarḳa ol uluġḳın

Ku. T. 30/89b1–3

107 ol kim anlar üḍürdiler yaḳın tiriglikni kiḍinki üze her-ayine taŋrı köndürmes tanıġlı boḍunlardın

Ku. T. 30/90a1–3

108 bu ögür anlar kim tamġa urdı taŋrı köŋülleri üze hem ḳulaḳları üze körgüleri üze bu ögür olar osanuḳlar ol

Ku. T. 30/90b1

109 Sėzigsiz anlar kim kiḍinki içinde olar ḳor ḳıldaçılar ol

Ku. T. 30/90b2

110 yana bütünlükin seniŋ iḍiŋ anlarḳa kim ėw barḳlarıdın kesildiler anda kiḍin sınandılar yana ḳatıġlandılar serindiler her-ayine seniŋ iḍiŋ anda kiḍin örtgen ulaşu yarlıḳaġan ol

Ku. T. 30/91a3

111 ol kün kelür tegme et-öz tartışur / uruşur özindin tükel bėrlür tegme et-öze anı kim ḳazġandı olar küç ḳılınmaslar

Ku. T. 30/91b3

112 toḳıdı taŋrı bir mesel bir uluşnı erdiler ḳorḳunçsuz amrulmış kelür ėrdi anıŋ ruzisi kėŋ tegme ajundın tandı taŋrınıŋ irinçleriŋe taturtı aŋar taŋrı açlıḳ örtügi ḳorḳunç anın kim ḳılur erdiler

Ku. T. 30/92b3

113 çın-oḳ keldi olarḳa bir yalavaç olardın yalġan tuttılar anı tuttı anlarnı ḳın olar küç ḳılıġlılar

Ku. T. 30/93a3

114 yėŋler andın kim ruzi bėrdi sizlerke taŋrı açuḳluġ arıġ şükr öteŋler taŋrı irinçiŋe eger kim aŋar tapnur erse sizler

Ku. T. 30/93b3

115 her-ayine haram ḳıldı sizlerniŋ üze murdarnı ḳannı toŋuz etini anı kim taŋrı atında aḍın[nı] anıŋ birle atasalar kim muŋadsa artuḳluḳ tilemegüçi ap yime teŋde keçürdeçi bütünlükin taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan ol

Ku. T. 30/94b1

116 aymaŋlar anı kim sıfat ḳılur tilleriŋiz yalġannı; bu helal ol bu haram tėp. yaratsa sizler taŋrı üze yalġannı bütünlükin anlar kim yalġan yaraturlar taŋrı üze yalġannı ḳurtulmaslar

Ku. T. 30/95a3

117 inçrütmek az anlarḳa ol aġrıtġan ḳın

Ku. T. 30/95b2

118 yime anlar üze kim cuhud boldılar haram ḳıldımız ol kim keçmişni aydımız erdi seniŋ üze munda öŋdin ḳılmadımız olarḳa yoḳ kim öz özleriŋe küç ḳılur erdiler

Ku. T. 30/96a3

119 yana bütünlükin seniŋ iḍiŋ anlarḳa kim ḳıldılar ėsizlik biligsizlikin yana öknüp yandılar anda kiḍin ol eḍgülük ḳıldılar. bütünlükin seniŋ iḍiŋ anda kiḍin örtgen yarlıḳaġan ol