Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› ﬂ ﬁ € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002

cümle

2.448.046

sözcük

149.437

ayrı biçim

79.216

tek geçişli

%53,0 (hapax)

0,596

STTR

standart tür/sözcük

38,2

sözcük / cümle

5,65

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

ve147.844
edüp23.957
ile23.734
cümle21.193
u17.390
olup17.269
ammâ15.229
dahi13.186
bin12.266
yüz11.993
üzre11.889
ü11.280
paşa9.477
aded9.046
andan8.920
iki8.812
vardır8.568
kal‘ai7.733
var7.576
yine7.308
niçe7.024
olan6.744
üç6.716
sene6.238
deyü6.007
olur5.949
hazreti5.945
her5.944
şehri5.677
cânibi5.646
hân5.401
on5.336
içre5.195
gelüp5.020
nehri4.985
yedi4.853
yokdur4.645
câmi‘i4.637
gibi4.581
ederler4.565

En sık ikili öbekler

Metin

Neşrin işaretleri

[u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
(ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
{üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
(---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS V 155a

Evsâf-ı serhadd-i tehlike, ya‘nî dâr-ı gâzîyân kal‘a-i Bihke

EÇS V 155a

Lisân-ı Latin'de (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi Ungurus kralları i‘ânetiyle Koca Zirin Hersek binâsıdır, ammâ fâtihi sene 1000 târîhinde Sultân Murâd Hân-ı Sâlis mîr-i mîrânlarından Bosna Vâlîsi Düş Hasan Paşa Bosna eyâleti askeriyle Bihke kal‘asın yedi gün top-ı kûplar ile döğüp sekizince günde küffâr-ı Hırvat amân ile kal‘ayı verüp cümle kefere dâr-ı menhûslarına gitdiler. Ba‘dehû kal‘ayı meremmât edüp içine müstevfâ cebehâne [ve] mühimmât ü levâzımâtlar konulup ilâ hâze'l-ân fetihden berü Süleymân Hân tahrîri üzre Bosna eyâletinde (---) sancağı hükmünde kapudanlıkdır, ammâ sipâh kethüdâyeri ve yeniçeri serdârı yokdur, lâkin Egre ve Budin yeniçerileri serdârı vardır, zîrâ bu serhadlerde Budin ve Egre yeniçerileri çokdur, ammâ kapukulları yokdur.

EÇS V 155a

Müftî ve nakîbüleşrâfı dahi yokdur. Banyaluka şehrinden fetvâ alırlar ve yüz elli akçe şerîf kazâdır. Ba‘zı nevâhî kurâları isyân üzredirler, ammâ şehir ahâlîleri şer‘-i şerîfe mutî‘dirler, ammâ hâkim-i örf kanûndan ziyâde tecâvüz etse hâkim üzre gulû-yı âm edüp haddin bildirirler. Gâyet şecî‘ ve şedîd ve cerî gâzîleri vardır ve hâkim-i örfleri (---) (---) dir.

EÇS V 155a

Der-beyân-ı eşkâl-i zemîn-i kal‘a-i Bihke: Nehr-i Ona yalısında

EÇS V 155a

Bu kal‘ada Bihke kapudanı sarâyında üç gün mihmân olup zahîre-bahâları cümle tahsîl edüp kal‘a neferâtları ve bizim âdemlerimizle cümle mâlı Banyaluka'da Melek Ahmed Paşa efendimize gönderüp hakîr yine Kırka sancağında olan kılâ‘lardan zahîre-bahâ tahsîline giderken gâh şimâle ve gâh cenûba ve garba serseri gezdiğimiz kılâ‘-ı metîneleri beyân eder, ammâ sebük-bâr kalmak içün esîr olan Bihke kapudanı halâsıyçün on aded Sirem arabası mâlı ma‘rifet-i şer‘ile Bihke kal‘asına emânet koyup bu hakîr Zirinoğlu'na giderken cümle mâlı Zirinoğlu tahtı olan kal‘a-i Ligradçığ'a getirmeğe Bihke a‘yânları ve kal‘a neferâtları der-uhde edüp, bizler,

EÇS V 155a

Kırka sancağına gitdiğimiz kılâ‘ları beyân eder

EÇS V 155a

Evvelâ Bihke kal‘asından yine baş yukaru nehr-i Ona yalısıyla gidüp,

EÇS V 155a

Evsâf-ı sûr-ı bî-bekâ, ya‘nî kal‘a-i dâr-ı mâh-ı Lika

EÇS V 155a

Lisân-ı Latin'de Lika (---) (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi Hırvat banları ve kâfir Hıristiyânlarıdır, ammâ fâtihi Ferhâd Paşa'nın Delibaşılığından Kırka Beği olan Rüstem Beğ {sene 1000} feth edüp derûn-ı hisâra kifâyet mikdârı asker ve cebehâne ve mühimmât [u] levâzımâtlar konulup tahrîr-i Süleymân Hân üzre hâlâ Kırka sancağı hükmünde nehr-i Ona kenârında şekl-i murabba‘dan tûlânîce bir kal‘a-i şîrîndir. Kapudanı ve üç yüz aded neferâtları ve derûn-ı hisârda üç yüz aded hâneleri serâpâ tahta şindire örtülüdür ve bir câmi‘i ve anbârları ve kârgîr binâ-yı şeddadî metîn kulleler ile ârâste ve etrâfı fecc-i amîk handaklar ile pîrâste olmuş kal‘a-i mahbûb Lika'dır. Hakkâ ki âb [u] havâsının letâfetinden kal‘a-i Lika'nın mahbûbu ve mahbûbe hûr-ı likaları vardır, ammâ bu kal‘a nehr-i Ona'nın karşu tarafındadır. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

EÇS V 155a

Andan yine baş yukar[u] cânib-i garba Ona kenârıyla

EÇS V 155a

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i metîn Odvina

EÇS V 155a

Lisân-ı Latin'de Odvina (---) (---) (---) derler. Bânîsi kral-ı dâll-ı bed-fi‘âl-i Ungurus'dür, ammâ fâtihi sene 1000'de yine Murâd Hân-ı Sâlis ümerâlarından Gâzî Rüstem Beğ'dir. Niçe kerre küffâr yine istîlâ edüp hâlâ dest-i Âl-i Osmân'da olup Kırka sancağı hâkinde Kırka beği hâssıdır. Kal‘a kapudanı ve iki yüz pür-silâh güzîde kal‘a neferâtları ve derûn-ı hisârda câmi‘i ve anbârları,

EÇS V 155a–155b

Eşkâl-i kal‘ası: Nehr-i Ona'nın karşu cânibindedir (---) (---) (---) (---) 155b

EÇS V 155b

Evsâf-ı sûr-ı üstüvâr, ya‘nî kal‘a-i metîn Yenihisâr

EÇS V 155b

Sene 1000 târîhinde Sultân Murâd Hân-ı Sâlis mîr-i mîrânlarından Düş Hasan Paşa müceddeden binâ etdi ve sancakbeği tahtı edüp Bosna eyâletinde nev-peydâ bir sancağ-ı kebîr olup ibtidâ mîr-i livâsı serhaddîn-i İslâm'ın mümtâz ümerâsı Rüstem Beğ idi. Bu kal‘ayı dürr-i beyz-âsâ münevver edüp hadden efzûn cebehâne ve mühimmât [u] levâzımâtlar ve müstahfızân asker konulup guzât-ı müslimîn bu kal‘adan şahin yuvasından şikâra sunar gibi etrâf-ı kâfiristâna ve cemî‘i Hırvadistân'a kol kol asâkir-i İslâm gidüp bî-hadd ü bî-kıyâs şikârlar alup küffâr-ı dûzah-karâr-ı bed-tebâra göz açdırmadıklarından küffâra hoş gelmeyüp Erdelik banı olan bî-dîn ve Hırvat cenerali olan la‘în var kuvvetlerin bâzûlarına getirmişler ve taht-ı yedlerinde olan kılâ‘-ı menhûselerin erbâbın ve gayrı diyâr-ı cuhûd ve mu‘ânidîn ve umûmen re‘âyâların sürmüşler ve Nemse imparatorunun karındaşı Makşimelyan dahi kırk bin cünûd-ı cünüb-ı müşrikîn ile cümle gelüp Yenihisâr kurbunda nehr-i Kübe üzre bir metîn ve müstahkem bir vâsi‘ haşeb cisr-i azîm yapup beri tarafda Hasan Paşa üzre yürümede.

EÇS V 155b

Hemân paşa-yı müşârün-ileyh cümle Bosna serhaddi gâzîleriyle yek-dil yek-cihet olup bir kerre bir ağızdan sadâ-yı Allâh Allâh'a rehâ buldurup dal sâtûr-ı Muhammedî olup ol ân Erdelik ban ve Hırvat cenerali nâm bî-îmân ve Nemse çâsârı karındaşı nâm kaltaban cümle sâvaş-ı perhâş içinde mürd olduklarında cümle küffâr bu hâl-i pür-melâli görüp çil yavrusu gibi târumâr olup asâkir-i İslâm bu kâfirleri cümle mûr bisyâr erzeni değşirir gibi dağlarda ve bellerde ve yollarda değşirüp bi-avnillâhi Te‘âlâ asâkir-i İslâm mansûr u muzaffer ve a‘dâ-yı dîn-i bî-dîn makhûr u müdemmer oldu.

EÇS V 155b

Bu feth-i nusret sene 1000 olup cümle küffâr taburu iğtinâm olup zeheb-i hâlis-misâl toplar ve cebehâne-i bî-nihâyeler ve bî-kıyâs emvâl-i kesîr ve hadden efzûn ve kıyâsdan bîrûn esîrler alınup "Hamd-i Hudâ cümle asâkir-i İslâma nasîb oldu" deyü serhad gâzîlerinin ihtiyârları bu cengi ve bu ganîmeti nakl edüp "Kanı ol demler" deyü bu demlerine dem-be-dem şükr ederler.

EÇS V 155b

Ammâ sene-i âtîde Düş Hasan Paşa'nın inhizâmı ve gark-ı âb olduğu yine bu serhadlerin pîr-i fânîlerinin nakilleri üzre mukaddemâ Hasan Paşa'nın yüz aklıkları etdiğinden gâyet mağrûr ve müddemi‘ olmuş idi. Hemân Bosna askeriyle Yenikal‘a altından kalkup Yenihisâr kurbunda nehr-i Kübe üzre cisirden karşu geçüp kâfirin Siska kal‘asın mahsûr etdikde yedi gün sekiz gece döğdükde Hasan Paşa üzre yetmiş bin güzîde kâfirler yürüdüler. Hasan Paşa'ya amân vermediler. Âhirü'l-emr-i Hudâ asâkir-i İslâm münhezim oldular ve dağlara deşt-i kûhlere firâr ederek nehr-i Küpe üzre binâ etdikler[i] cisre gelüp asâkir-i bî-pâyânın izdihâmından cisr başına varmak muhâl. Küffâr-ı dûzah-karâr dahi asker-i İslâm'ın ardları sıra top u tüfenglerin atarak ve erganon ve torompete boruların çalarak geldiklerinde cümle asker cisre sığışmayup hemân bi'z-zarûrî nehr-i Küpe'ye urup der-ceng-i evvel Hersek Sancağı Beği Sultânzâde kim Vezîria‘zam Ahmed Paşa'nın oğlu ve Rüstem Paşa'nın kızı oğlu idi kim ibtidâ ol gark-ı âb oldu. anın akîbince Düş Hasan Paşa cümle askeriyle gark oldu ve niçe bin guzât-ı müslimînler dahi gark-ı âb olup yerleri dâr-ı lliyyîn olduğu sene 1001 târîhi idi.

EÇS V 155b

Küffâr-ı murdâr asâkir-i İslâma bu hezîmeti görüp cümle küffâr domuz topu olup ol sene 1001 mâh-ı Muharrem'inde Yenikal‘ayı muhâsara edüp cidd [u] ihtimâm ile döğerken on yedinci gün Rûmeli Beğlerbeğisi Mustafâ Paşa eyâleti askeriyle erişüp Yenihisâr altında cümle küffârları meterislerinde iken basup dendân-ı tîğdan geçirirler. Bakıyyetü's-seyf olan küffârlar firâr ederlerken hikmet-i Bârî yârî kılmayup cümlesi Hasan Paşa askeri gark olduğu nehr-i Küpe urup cümle anlar dahi gark-ı âb-ı gazab oldular.

EÇS V 155b

Bu hikâyeleri niçe amel-mânde ihtiyârlardan istimâ‘ edüp, andan yine cânib-i garba (---) gidüp,

EÇS V 155b

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i Siska

EÇS V 155b–156a

Lisân-ı Latin'de (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi Engür krallarından Makşimelyan binâsıdır. Fâtihi sene 1001'de mukaddemâ küffâr Yenihisâr'ı bırağup firâr ederek gark-ı âb olduklarının ardları sıra Rûmeli Vezîri Mustafâ Paşa ve Yenihisâr Beği Rüstem Paşa ve umûmen Bosna askeriyle bu kal‘a-i Siska on gün döğüp 156a on birinci gün kal‘adan amân ile feth olup derûn-ı hisâra müstevfâ cebehâneler ve kifâyet mikdârı asker-i İslâm koyup Kırka sancağına ilhâk olup amâr olundukda bir şîrîn kal‘a olup derûn-ı hisâra kapudan ve neferâtlarına câmi‘ binâ olunup, andan,

EÇS V 156a

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i Zagrab

EÇS V 156a

Lisân-ı Hırvat'da (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi yine Hırvat hersek seglerindendir. Fâtihi yine Rûmeli Vezîri Mustafâ Paşa sene 1001'de feth etmişdir. Kırka sancağı hükmündedir. Kapudanı ve neferâtları ve câmi‘ ve bâzârı vardır ve Zagrab sahrâsı nâm fezâda bâğı ve bâğçeleri ve gûnâ-gûn binâ-yı azîm düyûr [u] manastırları çokdur, zîrâ Hırvadistân'ın kefere re‘âyâları gâyet çok olduğundan kenîselerinde papas ve bıtrîkleri çokdur. Ve bu Zagrab kal‘ası nevâhîleri küffârı Âl-i Osmân'a ve Zirinoğlu'na harâc ve öşür verirler, zîrâ iki kılıç altında kalmış re‘âyâlardır, zîrâ her bâr bu kal‘aları gâh kâfir istîlâ eder, gâh İslâm askeri mutasarrıf olurlar.

EÇS V 156a

Hattâ sene 1002 târîhinde küffâr-ı bed-tebâr ve niçe bin cünûd-ı cünüb-ı bî-i‘tibâr ile Turvin-i bed-âyîn edüp kırk altı bin melâ‘în ü bî-dîn ve müşrikîn ü pür-kîn ile Yenihisâr'ı muhâsara edüp kâmil üç ay döğer. Âkıbet derûn-ı hisârda mahsûr olan guzât-ı müslimîn, Âl-i Osmân tarafından imdâd gelmeyeceğinden me’yûs olup bir gece kal‘ayı âteşe urup kal‘a hâricinde meterisde olan küffâra bir sâtûr-ı Muhammedî urup ceng [u] cidâl ederek Kostaniçse kal‘asına ve Zirin kal‘asına varup karâr ederler. Küffâr kal‘anın yakmayan yerlerin dahi yakup bir dahi amâr etmemek üzre bırağup gider.

EÇS V 156a

Andan Siska kal‘asında olan ümmet-i Muhammed Yenihisâr'ın hâlin görüp anlar dahi Siska kal‘asın âteşe urup selâmetle İslâm diyârına giderken mezkûr Zagrab kal‘asın dahi ıhrâk bi'n-nâr edüp kimi kal‘a-i Kinin'e ve kimi Odvina kal‘asına ve ba‘zılar Lika kal‘asına varırlar. Küffâr bu hâli istimâ‘ edüp Zagrab papasları yine mülk-i mevrûsumuzdur deyü Siska kal‘asın amâr etmeğe Ungurus kralı Makşimelyan yine papaslara ihsân edüp amâr edüp kemâkân cebehâne ve mühimmât [u] levâzımât ma‘ûnâtlarıyla müheyyâ oldukda (---) (---)

EÇS V 156a

Der-beyân-ı ta‘mîr ü termîm-i Yenihisâr ve feth-i kal‘a-i Siska

EÇS V 156a

Sene 1003 târîhinde Sultân Murâd Hân-ı Sâlis mîr-i mîrânlarından Rüstem Paşa Yenihisâr'ı amâr ve niçe kılâ‘ları feth [ü] fütûh etmek şartıyla taraf-ı şehriyârîden bir tuğ ile Bosna eyâleti ihsân olunup asker-i deryâ-misâl ile gelüp Yenihisâr'ı evvelkiden metîn ve müstahkem binâ edüp gereği gibi cebehâne ve mühimmât [u] levâzımâtın görüp andan yine kal‘a-i Siska'ya kal‘a-i Zagrab'a asâkir-i bî-pâyân döküp amân u zamân vermeyüp iki kal‘ayı dahi bir hafta içre feth etdi.

EÇS V 156a

Ve mukaddemâ bu kal‘aları kendisi âteşe vuru[p] kâfire vermeyüp gitdi ve kal‘aları yine kâfire yapdırup yine Gâzî Rüstem Paşa aldı ve Turovası'n ve Zagrab sahrâsın nehb u gâret ve âlân u tâlân etdi kim bir vech ile ta‘bîri mümkün değil idi. Hikmet-i Hudâ, beyt:

EÇS V 156a

Edemez def‘ sakınmakla kazâyı kimseBin sakınsan yine ön son olacak olsa gerek

EÇS V 156a

mazmûnu üzre bu Rüstem Paşa'nın bu Hırvat ve Islovin ve Zagrab ve Turova vilâyetlerin harâb [u] yebâb ve halkını kebâb etdiğinden cümle küffâr müte’ellim olup Nemse çâsârından ve Hersek beğlerinden ve Islovin seglerinden ve Mekemorya banlarından yüz elli bin küffâr-ı bî-dîn domuz topu olup Arapça kelâmı üzre cümle küffâr asâkir-i İslâma bir yerden hücûm edüp hikmet-i Hudâ, esnâ-yı savaş-ı perhâşda Rüstem Paşa'ya bir tüfeng âlet-i Fireng kurşumu isâbet edüp esnâ-yı cerâhatde yine at üzre, "Bire koma gâzîlerim" deyü guzât-ı müslimîni cenge terğîb edüp mecrûh olduğun bir ferd-i âferîdeye keşf-i râz etmeyüp yigirmi binden ziyâde küffâr-ı hâksâr dendân-ı kılıçdan geçüp âhir kendisi de bî-tâb ü bî-mecâl sehel batıyyü'l-hareke olup vakt-i gurûb dahi oldukda küffâr bir tarafa asâkir-i kerrâr dahi bir tarafa olunca nısfu'l-leylde Rüstem Paşa cam-ı şehâdeti nûş etdikde cümle guzât ol gece kal‘a-i Kinin'e selâmetle dahil olunca küffâr yine Yenihisâr'a ve kal‘a-i Siska'ya ve kal‘a-i Zagrab'a istîlâ edüp ol takrîb ile mezkûr kal‘alar yine dest-i küffârda kaldı. Hikmet-i bâliğe-i Rabbü'l-âlemînindir kim bu zemîni kullarına eğlenmek içün yevm-be-yevm kırat-be-kırat verir, lâ-yüs’elü ammâ yef‘aldir.

EÇS V 156a–156b

Ez-în-cânib yine sadede rücû‘ edelim. Siska ve Zagrab kal‘alarından 156b cânib-i şimâl ile semt-i garba meyyâl iki kılıç mâbeyninde ma‘mûr u âbâ[dâ]n kavm-i Hırvadistân diyâr-ı duyûrların ormanistânlar içre ubûr edüp,

EÇS V 156b

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i kadîm Korpa: Lisân-ı Latin'de (---) (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi Zirin nâm nâ-bekâr-ı bî-kâr kâfir-i füccârdır, ammâ fâtihi sene 972 târîhinde Süleymân Hân vüzerâlarından Bosna Vezîri Mustafâ Paşa Zirin Hırvadı elinden feth edüp tahrîr-i Süleymân Hân üzre (---) sancağı hükmünde kapudanlıkdır. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

EÇS V 156b

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i Oburça: Hırvad lisânınca (---) (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi Çarsar karındaşı Makşimelyan'ın binâsıdır. Fâtihi (---) senede Ferhâd Paşa'dır ve iki kal‘adır; birine Oburça-i zîr birine Oburça-i bâlâ budur.(---) (---) (---)

EÇS V 156b

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i Pudak: Lisân-ı Latin'de (---) (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi Hersek banıdır. Fâtihi sene 944 târîhinde Pojega kal‘ası fâtihi Yahyâ Paşazâde Mehemmed Beğ'dir. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

EÇS V 156b

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i Dereslak: Lisân-ı Hırvat'da (---) (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi Hırvat'dır. Fâtihi sene 944'de yine Yahyâ Paşazâde Mehemmed Beğ'dir. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

EÇS V 156b

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i Zirin: Lisân-ı Latin'de (---) (---) (---) (---) demekdir, ammâ bânîsi Koca Zirin olmak ile ol ismiyle müsemmâ bir kal‘a-i ra‘nâdır. Fâtihi sene 943 târîhinde Gâzî Mehemmed Beğ'dir. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

EÇS V 156b

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i Kırım: Lisân-ı Hırvadca (---) (---) (---) (---) demekdir, ammâ bânîsi Yahyâ Paşazâde Mehemmed Beğ'dir, zîrâ bu kal‘ayı küffâr ıhrâk bi'n-nâr edüp yine küffârı kahr etmek içün bu kal‘a amâr olup ismine kal‘a-i Kırım dediler. Hakkâ ki gâzîleri hâlâ küffâra hasm-ı karımdırlar. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

EÇS V 156b

Evsâf-ı dâr-ı elîm, ya‘nî kal‘a-i Velim: Lisân-ı Latince (---) (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi Hırvad beğleridir. Fâtihi (---) senede Hısım Hüsrev Paşa'dır kim Sultân Bâyezîd-i Velî'nin duhter-i pâkîze-ahterinden müştak olmağile Hısım Hüsrev Paşa derler. (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)

EÇS V 156b

Evsâf-ı (---), ya‘nî kal‘a-i Rakpinçe: Lisân-ı Latince (---) (---) (---) (---) demekdir. Bânîsi (---) fâtihi 928 senede Süleymân Hân gâzîlerinden Bektaş Voyvada'dır. (---) (---) (---) (---) (---) (---)