Eserler · Karahanlı Türkçesi
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
Karahanlı 11. yy.
Düzyazı
kısaltma: KuT metin aranabilir
Kaynak yayın
- ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
2.150
cümle
38.093
sözcük
6.525
ayrı biçim
3.827
tek geçişli
%58,7 (hapax)
0,488
STTR
standart tür/sözcük
17,7
sözcük / cümle
5,58
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)
En sık içerik sözcükleri
- taŋrı858
- içinde510
- hem500
- anlar369
- olarḳa351
- sizler321
- eger293
- bütünlükin270
- meger224
- sizke223
- olarnı196
- taŋrıḳa159
- ḳıldı136
- siziŋ118
- aydılar113
- kün113
- olardın112
- ögür112
- iki108
- yer106
- taŋrınıŋ102
- ayġıl101
- mü101
- ançada100
- bilgen100
- içre99
- mu95
- biziŋ93
- köni92
- kiḍin90
- anlarḳa88
- erdiler87
- tilese87
- tandılar86
- ḳılsa86
- ḳıldılar85
- belgülüg80
- nė79
- uluġ78
- yarlıḳaġan77
En sık ikili öbekler
anlar kim 287ol taŋrı 200anıŋ içinde 133kim tandılar 71bu ögür 70yer içinde 60anlarḳa kim 58ey anlar 54ol kün 54kim bittiler 53ulaşu yarlıḳaġan 53ançası bar 51kim taptılar 45siziŋ üze 44taŋrıḳa hem 41anlarnı kim 37bütün işlig 37meger ol 37içinde ol 36rastlıḳ üze 35seniŋ iḍiŋ 35erür taŋrı 33köni yol 32taŋrı bilgen 32
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
Ku. T. 31/27b3
71 kimerse yoḳ sizdin meger kirigli aŋar erür seniŋ iḍiŋ üze vacib hükm ḳılınmış
Ku. T. 31/28a2–3
72 yana ḳutġarur-miz anlarnı kim saḳındılar ḳoḍar-miz zalimlerni anıŋ içinde tizin yüknüp
Ku. T. 31/28b1–3
73 ḳaçan oḳınsa olar üze nişanlarımız belgülüg aydılar anlar kim tandılar anlarḳa kim bittiler iki ögürde ḳayusı eḍgürek aḍaḳın turmaḳ taḳı körklügrek orunluġ
Ku. T. 31/29a1–2
74 neçeni yoḳattımız olarda aşnu körklügrek boḍundın ėw tonındın egin tonındın
Ku. T. 31/29a3
75 ayġıl kim kim bolsa yolsuzluḳ içinde ḳoḍu bėrgey anı yarlıḳaġan taŋrı yolsuzluḳ ançaḳa tegi ḳaçan körseler ol kim vaʿde ḳılnurlar azu ḳın azu ḳıyamet her-ayine bilürler anı kim ol yawuzraḳ orunluġ zaʿifraḳ sülüg
Ku. T. 31/30a2
76 arturur taŋrı anlarḳa kim köni yolḳa köndiler köni yolnı körklüg baḳiler yaʿni bėş namaz eḍgürek iḍiŋ üskinde yanutın hem eḍgürek asıġdın
Ku. T. 31/30b2–3
77 ne körer sen anı kim tandı biziŋ belgülerimizke hem aydı: bėrlür-miz mal hem oġul ḳız
Ku. T. 31/31a1
78 kördi mü ol ġaybnı azu tuttı mu yarlıḳaġan taŋrı üskinde ʿahd
Ku. T. 31/31a2–3
79 andaḳ ermez her-ayine bitir-miz anı kim aytur ve meded bėrür-miz aŋar ḳındın meded bėrmek
Ku. T. 31/31b1
80 alur-miz andın anı kim aytur taḳı kelür bizke yaŋluz
Ku. T. 31/31b2
81 hem tuttılar taŋrıda aḍın taŋrılar bolsun üçün anlarḳa ʿizzet
Ku. T. 31/31b3
82 andaġ ermez her-ayine tanarlar anlarnıŋ tapunmaḳları hem bolurlar olar üze oḫşamaġan
Ku. T. 31/32a2–3
83 körmediŋ mü biz ıḍtımız yeklerni kafirler üze tepretür anlarnı tepretmek
Ku. T. 31/32b1
84 yime ėwmegil olar üze bütünlükin sayur-miz olarnı
Ku. T. 31/32b2
85 ol kün tėrer-miz saḳnuḳların yarlıḳaġan iḍi tapa atlandurup
Ku. T. 31/32b3
86 hem sürer-miz yazuḳluġlarnı tamuġ tapa suwsamışlar
Ku. T. 31/33a2–3
87 erklig bolmazlar şefaʿatḳa meger ol kim tuttı erse taŋrı üskinde bıçıġ
Ku. T. 31/33b1
88 ayurlar: tuttı üküş rahmetlig oġul ḳız
Ku. T. 31/33b2
89 bütünlükin keldiŋiz nėerse taŋ iş
Ku. T. 31/33b3
90 tileyür kökler kim yarılsa andın hem yarlur yer tüşer taġlar sınıp
Ku. T. 31/34a2
91 anıŋ üçün kim oḳıdılar taŋrını oġul ḳız
Ku. T. 31/34a3
92 kerekmez taŋrıḳa kim tutsa oġul ḳız
Ku. T. 31/34b1–2
93 Yoḳ ol ḳamuġ kim kökler içindeki hem yerler içindeki meger kelgü taŋrıḳa ḳul bolup
Ku. T. 31/34b3
94 bütünlükin bildi oların hem sadı oların samaḳ
Ku. T. 31/35a1
95 ḳamuġları keligli aŋar ḳıyamet küninde yaŋluz
Ku. T. 31/35a2–3
96 anlar kim bittiler ḳıldılar eḍgü işler ḳılur her-ayine olarḳa taŋrı dostluḳ
Ku. T. 31/35b1–2
97 bütünlükin asan ḳıldımız anı seniŋ tiliŋ birle müjde bėrmek üçün aŋar saḳnuḳlarḳa ḳorḳutġay sen tėp anı boḍunlarnı ḳatıġ daʿviçi boḍunlar
Ku. T. 31/35b3
98 neçe yoḳattımız anlarda burun boḍundın hiç körer mü sen olardın kimerseni azu eştür mü sen olarda ün
Ku. T. 31/36b1
başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan
Ku. T. 31/36b2
1 bu süre haḳḳı kim
Ku. T. 31/36b3
2 indürmedimiz seniŋ üze ḳurʾannı emgek üçün saŋa
Ku. T. 31/36b3
3 meger pend bėrmek aŋar kim ḳorḳsa
Ku. T. 31/37a1–2
4 indürmek andın kim törütti yerni yüksek köklerni
Ku. T. 31/37a3
5 taŋrı taḫt üze erklig erür
Ku. T. 31/37b1–2
6 aŋar turur ol kim kökler içinde ol kim yer içinde turur hem ol iki arasında hem ol kim yer astınıda turur
Ku. T. 31/37b3
7 eger aşkare ḳılsaŋ aymaḳnı ol bilür sırnı hem örtüglügrekni
Ku. T. 31/38a1
8 taŋrı taŋrı yoḳ meger ol aŋar turur körklüg atlar
Ku. T. 31/38a2
9 hiç keldi mü saŋa musa yalawaç sözi
Ku. T. 31/38a3
10 ançada kim kördi otnı aydı boḍnıḳa: dereŋ ḳılıŋlar men kördüm ot bolġay kim keldürgem sizke andın bir pare ot azu bulġay men ot üze köni yol
Ku. T. 31/39a1
11 ḳaçan keldi erse aŋar ündenildi: ey musa