Eserler · Karahanlı Türkçesi
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
Karahanlı 11. yy.
Düzyazı
kısaltma: KuT metin aranabilir
Kaynak yayın
- ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
2.150
cümle
38.093
sözcük
6.525
ayrı biçim
3.827
tek geçişli
%58,7 (hapax)
0,488
STTR
standart tür/sözcük
17,7
sözcük / cümle
5,58
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)
En sık içerik sözcükleri
- taŋrı858
- içinde510
- hem500
- anlar369
- olarḳa351
- sizler321
- eger293
- bütünlükin270
- meger224
- sizke223
- olarnı196
- taŋrıḳa159
- ḳıldı136
- siziŋ118
- aydılar113
- kün113
- olardın112
- ögür112
- iki108
- yer106
- taŋrınıŋ102
- ayġıl101
- mü101
- ançada100
- bilgen100
- içre99
- mu95
- biziŋ93
- köni92
- kiḍin90
- anlarḳa88
- erdiler87
- tilese87
- tandılar86
- ḳılsa86
- ḳıldılar85
- belgülüg80
- nė79
- uluġ78
- yarlıḳaġan77
En sık ikili öbekler
anlar kim 287ol taŋrı 200anıŋ içinde 133kim tandılar 71bu ögür 70yer içinde 60anlarḳa kim 58ey anlar 54ol kün 54kim bittiler 53ulaşu yarlıḳaġan 53ançası bar 51kim taptılar 45siziŋ üze 44taŋrıḳa hem 41anlarnı kim 37bütün işlig 37meger ol 37içinde ol 36rastlıḳ üze 35seniŋ iḍiŋ 35erür taŋrı 33köni yol 32taŋrı bilgen 32
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
Ku. T. 31/39a2–3
12 men men seniŋ iḍiŋ suçulġıl iki naʿleynniŋni sen özde arıġ Tuva atlıġ
Ku. T. 31/39b1
13 men üdürdüm sėni eşitgil ol kim yarlıġ ıḍlur
Ku. T. 31/39b2–3
14 her-ayine men men taŋrı taŋrı yoḳ meger men tapınġıl maŋa hem aḍaḳın ḳılġıl namaznı meniŋ yadım üçün
Ku. T. 31/40a1–2
15 bütünlükin ḳıyamet kelgü ėrür tiledim kim yaşurayın yanut bėrilgü üçün ḳamuġ et-öz ol kim ʿamel ḳılur
Ku. T. 31/40a3
16 yıġmasun sėni andın ol kim bitmez aŋar uḍtı ten tilekiŋe helak bolsa sen
Ku. T. 31/40b2
17 nė ol ol anıŋ saġ elginde ey musa
Ku. T. 31/40b3
18 aydı: ol menim tayaḳım turur tayanur men anıŋ üze hem yapurġaḳ çalar men anıŋ birle ḳoy--larım üze hem maŋa anıŋ içinde hacetler öŋin turur
Ku. T. 31/41a2
19 aydı: atġıl anı ey musa
Ku. T. 31/41a3
20 attı anı ançada ol yılan boldı yügrügli
Ku. T. 31/41b1–2
21 aydı: tutġıl anı ḳorḳmaġıl ewrer-miz anı evvelḳı suretiŋe
Ku. T. 31/41b3
22 yaġuḳ ėletgil elgiŋni ḳoltıḳıŋ tapa çıḳsun üçün ürüŋ yawuzsuz yaʿni ayetsiz aḍın
Ku. T. 31/42a2
23 körkite hem saŋa nişanlarımızdın uluġraḳ
Ku. T. 31/42a3
24 barġıl firʿavn tapa ol boynaġuluḳ ḳıldı
Ku. T. 31/42b1
25 aydı: ey iḍim aça bėrgil meniŋ kögsümni yaʿni köŋülümni
Ku. T. 31/42b2
26 hem asan ḳılġıl maŋa işimni
Ku. T. 31/42b3
27 yeşe bėrgil baġnı tilimdin
Ku. T. 31/43a1
28 uḳsunlar üçün sözümni
Ku. T. 31/43a2
29 ḳılġıl maŋar yariçi boḍnumdın
Ku. T. 31/43a2
30 harunnı ḳarındaşım
Ku. T. 31/43a3
31 ḳawi ḳılġıl anıŋ birle arḳamnı
Ku. T. 31/43a3
32 ortaḳ ḳılġıl anı işim içinde
Ku. T. 31/43b1
33 tesbih ḳılalıŋ tėp sėni üküş
Ku. T. 31/43b2
34 yad ḳılalıŋ tėp sėni üküş
Ku. T. 31/43b2
35 her-ayine kim sen erür sen bizni körgen
Ku. T. 31/43b3
36 aydı: bütünlükin bėrildiŋ sen tilekiŋni ey musa
Ku. T. 31/44a1
37 bütünlükin minnet ḳıldımız seniŋ üze bir yolı taḳı
Ku. T. 31/44a2
38 ançada işaret ḳıldımız seniŋ anaŋḳa ol kim işaret ḳılnur
Ku. T. 31/44a3
39 kim atġıl anı tabut içiŋe taḳı atġıl anı derya içiŋe atsun anı derya ḳıraġıŋa alsun anı meniŋ yaġım hem anıŋ yaġısı kemiştim seniŋ üze sewüglük mėndin ḳılmaḳ üçün meniŋ barım üze
Ku. T. 31/45a2
40 ançada yorıyur ḳız ḳarındaşıŋ aytur: hiç yolçılayın mu sizni ol kimerse üze kim pezirleyür anı yandurdumız sėni anaŋḳa yarusın tėp anıŋ közi ḳaḍġurmasun tėp öldürdüŋ bir et-özni taḳı ḳutġardımız sėni ḳaḍġu yėmekdin sınadımız sėni sınamaḳ dereŋ ḳıldıŋ yıllar medine boḍnı içinde yana keldiŋ hükm üze ey yalawaç
Ku. T. 31/46a3
41 üḍürdimiz sėni özüm üçün
Ku. T. 31/46b1
42 barġıl sen hem ḳarındaşıŋ meniŋ nişanlarım birle süstluḳ ḳılmaŋlar meniŋ yadım içinde
Ku. T. 31/46b2
43 barıŋlar ikegü firʿavn tapa ol yolsuzluḳ ḳıldı hem boynaġuluḳ ḳıldı
Ku. T. 31/46b3
44 aytıŋlar ikegü aŋar yaḫşı aytıḳ söz yumşaḳ bolġay kim ol pend alınġay ya ḳorḳġay
Ku. T. 31/47a2–3
45 aydılar: iḍimiz biz ḳorḳar-miz haddin keçse biziŋ üze azu boynaġuluḳ ḳılsa
Ku. T. 31/47b1
46 aydı: ḳorḳmaŋlar her-ayine men siziŋ birle men eştür men hem körer men
Ku. T. 31/47b2
47 keliŋler aŋar aytıŋlar: biz iḍiŋniŋ iki yalawaçı-miz ıḍġıl biziŋ birle yaʿḳub oġlanlarını ḳınamaġıl olarnı. bütünlükin keldimiz saŋa nişan birle iḍiŋdin taḳı selametlıḳ ol kişi üze kim uḍsa köni yolḳa
Ku. T. 31/48b1
48 biz bütünlükin vahy ḳılındı bizke bütünlükin ḳın ol kişi üze kim yalġan tutsa hem yüz ewürse
Ku. T. 31/48b2
49 aydı: kim ol siziŋ iḍiŋiz ey musa
Ku. T. 31/48b3
50 aydı: iḍimiz ol turur kim bėrdi ḳamuġ neŋni anıŋ yaratmaḳı yana köndürdi
Ku. T. 31/49a2
51 aydı: nė ol evvelḳı keçmişler hali