Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 32/24a1

35 aydı: munu ḳawi ḳılġatımız seniŋ bilekiŋni ḳadaşıŋ birle ḳılġatımız siz ikike hüccet ulanmaġalar sizke biziŋ nişanımız birle siz iki kim kim uḍsa siz ikike yeŋigliler siz

Ku. T. 32/24b2

36 ḳaçan kim keldi erse olarḳa musa belgülüg muʿcizatlarımız birle aydılar: ermez bu meger caduluḳ ḳoşulmış ap eşitmedimiz munı evvelḳı atalarımız içinde

Ku. T. 32/25a2

37 aydı musa: meniŋ iḍim bilgen erür anı kim keldürdi köni yol anıŋ üskindin kim bolsa aŋar saray soŋı kim ol ḳurtulmaz küç ḳılıġlılar

Ku. T. 32/25b3

38 aydı firʿavn: ey ögür bilmedim sizke taŋrıdın mėnde aḍın yaḳġıl maŋa ey haman balçıḳ üze ḳılġıl maŋa ap meniŋ üçün köşk bolġay kim köz kemişgey men musa taŋrısıŋa men sėznür men anı yalġançılardın

Ku. T. 32/26b2

39 boynaġuluḳ ḳıldı ol hem anıŋ süleri yer içinde haḳsızın sėzindiler olar bizke yandurulmazlar

Ku. T. 32/27a2

40 Tuttumız anı hem sülerini attımız olarnı teŋiz içiŋe baḳġıl neteg boldı zalimlerniŋ soŋı

Ku. T. 32/27b2–3

41 ḳıldımız olarnı başçılar ündeyürler otḳa ḳopmaḳ küninde yari bėrilmezler

Ku. T. 32/28a1–2

42 uḍturdımız olarḳa bu dünya içinde laʿnet ḳopmaḳ küninde olar yıratılmışlardın

Ku. T. 32/28a3

43 bütünlükin bėrdimiz musaḳa bitig anda kiḍin kim yoḳattımız evvelḳı ögürlerni körgüler kişilerke köni yol yarlıḳamaḳlıḳ bolġay kim pend alınġaylar

Ku. T. 32/29a1–3

44 ermez erdiŋ batsıġ sıŋar ançada hükm ḳıldımız musaḳa bir işni ermez erdiŋ hazırlardın

Ku. T. 32/29b1

45 ançası bar kim biz törüttimiz ögürler uzun boldı olar üze tiriglik ermez erdiŋ turuġlı medyen boḍnı içinde kim oḳısa sen olar üze nişanlarımıznı ançası bar erür-miz ıḍıġlılar

Ku. T. 32/30a3

46 ermez erdiŋ Tur taġ sıŋar ançada ündedimiz ançası bar yarlıḳamaḳlıḳ seniŋ iḍiŋdin ḳorḳıtmaḳ üçün boḍunnı ol kim kelmedi olarḳa ḳorḳutġuçıdın sėnde öŋdin bolġay kim pend alınsunlar tėp

Ku. T. 32/31a1

47 eger kim tegmese olarḳa bir teggüçi ol kim aşundurdı eligleri ayġatılar: ey iḍimiz nelük ıḍmadıŋ bizke bir yalawaç uḍsa-miz seniŋ belgüleriŋe bolsa-miz biz müʾminlerdin

Ku. T. 32/31b3

48 ḳaçan keldi erse olarḳa seza biziŋ üskümizdin aydılar: nelük bėrilmediŋ anıŋ teg kim bėrildi musa ap tanmadılar mu aŋar kim bėrildi musa anda aşnu aydılar: iki cadular belgürdiler hem aydılar: biz ḳamuġ kafirler-miz

Ku. T. 32/32b2

49 ayġıl: keldürüŋ bir bitig taŋrı dergahındın ol könirek ol ikidin uḍu bėreyin aŋa eger çın erse sizler

Ku. T. 32/33a2

50 eger icabet ḳılmasalar saŋa bilgil bütünlükin uḍarlar hevalarıŋa kim ol yolsuzraḳ ol kişidin kim uḍtı hevasıŋa köni yolsuzın taŋrıdın bütünlükin taŋrı köndürmes zalim boḍunlarnı

Ku. T. 32/34a1

51 bütünlükün uladımız olarḳa aymaḳnı bolġay kim olar pend tutġaylar

Ku. T. 32/34a2–3

52 anlar kim bėrdimiz olarḳa bitigni anda burun olar aŋar kirtgünürler

Ku. T. 32/34b1–3

53 ḳaçan oḳınsa olar üze [biziŋ belgülerimiz] ayurlar: büttümiz aŋar ol rast ol iḍimizdin biz erdimiz anda aşnu boyun suġlılar

Ku. T. 32/35a1–3

54 bu ögür bėrlürler yanutları iki yolı anın kim serindiler atarlar eḍgülük birle yawuzluḳnı andın kim ruzi bėrdimiz olarḳa hezine ḳılurlar

Ku. T. 32/35b1

55 ḳaçan eşitseler kerekmez sözni ewrerler andın ayurlar: bizke ʿamellerimiz taḳı sizke ʿamelleriŋiz esenlik sizlerniŋ üze tilemez men biligsizlerni

Ku. T. 32/36a2

56 sen ap köndürmez sen anı kim sewer sen ançası bar taŋrı köndrür kimni kim tilese ol bilgenrek ol köni yolluġlarnı

Ku. T. 32/36b2

57 aydılar: eger uḍsa-miz köni yolḳa seniŋ birle ḳaplur-miz yerimiz--din ornatmadımız mu olarnı harem yeriŋe ḳorḳunçsuz tėrlür aŋar ḳamuġ nerseniŋ miveleri ruzi biziŋ üskümizdin ançası bar üküşleri bilmezler

Ku. T. 32/37b1

58 neçe yoḳattımız uluş--dın [kim] küvezlendi anıŋ tiriglikleri ol turġu ėwleri turmaduḳ teg olarda kiḍin meger azḳına erür-miz biz miras alıġlılar-miz

Ku. T. 32/38a1

59 ap ermez seniŋ iḍiŋ uluşları helak ḳılġan ıḍmaġınça uluġraḳında bir yalawaç kim oḳıyurlar olar üze belgülerimizni ap ermez-miz kendlerni yoḳatıġlı meger anıŋ boḍnı zalimler

Ku. T. 32/38b3

60 nė kim bėrilseŋiz nersedin yaḳınraḳ tiriglikniŋ inçrütmeki hem anıŋ bezeki ol kim taŋrı üskinde yaḫşıraḳ hem baḳi ap uḳmaz mu sizler

Ku. T. 32/39a3

61 ol kişike vaʿde ḳıldımız körklüg vaʿde ol körügli anı ol kişi teg mü inçründürdimiz anı yaḳın tiriglikniŋ inçrütmeki yana ol ḳopmaḳ küninde hazır ḳılınmışlardın

Ku. T. 32/40a1–3

62 ol kün kim ündeyürler olarnı aytur: ḳayda ol meniŋ ortaḳlarım anlar kim aytur--lar erdiŋiz

Ku. T. 32/40b1

63 ayġaylar anlar kim seza boldı olar üze aymaḳ: ey iḍimiz bular anlar tururlar kim yolsuz ḳıldı bizni yolsuz ḳıldımız olarnı neteg yolsuz boldumız bizar boldımız saŋa ermediler bizke tapnuġlılar

Ku. T. 32/41a2

64 aylur: ündeŋler ortaḳlarıŋıznı. ündegeler olarnı ap icabet ḳılmaġalar olarḳa körgeler ḳınnı eger anlar könmiş erseler köni yolḳa

Ku. T. 32/41b3

65 ol kün kim ündeyür olarnı aytur: nė neŋ icabet ḳıldıŋız ıḍılmışlarḳa

Ku. T. 32/42a1–2

66 ḳaraġu bolur olar üze ḫaberler ol kün olar soruşmaġalar

Ku. T. 32/42a3

67 emdi kim yansa taḳı bitse ḳılsa eḍgülük bolġay kim bolsa ḳurtulmışlardm

Ku. T. 32/42b2

68 seniŋ iḍiŋ törütür nė tilese üḍrer ermez olarḳa üḍürmek arıġ taŋrı hem uluġ andın kim ortaḳ ḳatarlar

Ku. T. 32/43a2–3

69 seniŋ iḍiŋ bilür anı kim kizleyür köŋülleri anı kim aşikara ḳılurlar

Ku. T. 32/43b1–3

70 ol taŋrı yoḳ taŋrı meger ol aŋar ol şükr dünyada hem aḫiretde aŋar ol biçmek kesmek aŋar yandurulur sizler

Ku. T. 32/43b1–3

71 ayġıl: nė körer siz eger ḳılsa taŋrı..

Ku. T. 32/44a1–2

88 ... aḍın taŋrı taŋrı yoḳ meger ol ḳamuġ neŋ yoḳalıġlı ol meger anıŋ zatı aŋar kesmek yana aŋar yandrulur sizler

Ku. T. 32/44b1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 32/44b2

1 bu süre haḳḳı