Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 32/44b3

2 Sėznürler [mü] boḍunlar kim ḳoḍulsalar kim aysalar: kirtgündimiz olar sınanmaslar

Ku. T. 32/45a1–3

44 törütti taŋrı köklerni hem yerlerni könilikin bütünlükin anıŋ içinde belgü müʾminler yaʿni bitiglilerke

Ku. T. 33/1a1

31 ... ḳılsa eḍgü iş bėrür-miz aŋa yanutını iki yolı taḳı anuttımız aŋar ruzi tüzün

Ku. T. 33/1b2

32 ey peyġamber uraġutları ermez siz biregü teg uraġutlardın eger saḳınsa sizler artuḳluḳ ḳılmaŋ aymaḳ birle tamaʿ ḳılġay ol kim köŋli içre ig ol aytıŋlar aymaḳ eḍgü bütün söz

Ku. T. 33/2a3

33 ahestelıḳ ḳılıŋlar ėwleriŋiz içinde taranıp çıḳmaŋlar evvelḳı bilmezlik çıḳmaḳı teg kafirler aḍaḳın ḳılıŋ namaznı bėriŋler zekatnı boyun suŋlar taŋrıḳa hem yalawaçıŋa anıŋ üçün tileyür taŋrı kiterse sizdin ʿazabnı ey peyġamber ėwi boḍnı arıtsa sizlerni arıtmaḳ

Ku. T. 33/3a3

34 yad ḳılıŋlar ol kim oḳınur ėwleriŋiz içre taŋrınıŋ nişanları yime bütün söz ol taŋrı ėrür latif bilgen

Ku. T. 33/3b3

35 boyun bėrmiş erenler boyun bėrmiş ḳunçuylar kirtgünmiş erenler kirtgünmiş ḳunçuylar aḍaḳın turġan erenler aḍaḳın turġan tişiler köni sözlegli erenler köni sözlegli ḳunçuylar sergen erenler sergen tişiler baş ḳoḍı erenler baş ḳoḍı tişiler sadaḳa bėrgen erenler sadaḳa bergen tişiler ruze tutġan erenler ruze tutġan tişiler ferclerini küḍezgen erenler ferclerini küḍezgen tişiler yad ḳılġan erenler taŋrını üküş yad ḳılġan tişiler anuttı taŋrı olarḳa yarlıḳamaḳ yanut uluġ

Ku. T. 33/5b1

36 kerekmez müʾminḳa ya müʾmineḳa ḳaçan hükm ḳılsa taŋrı hem yalavaçı bir iş bolsa olarḳa üḍürmek işlerindin kim kim ḫilaf ḳılsa taŋrıḳa hem yalawaçıŋa bütünlükin ḳıstı ḳışmaḳ belgülüg

Ku. T. 33/6a2

37 ançada aytur sen anlarḳa kim niʿmet bėrdi taŋrı anıŋ üze niʿmet bėrdiŋ sen anıŋ üze berk tutġıl cüftüŋni ḳorḳġıl taŋrıda yaşrur sen özüŋ içinde anı kim taŋrı belgürtügli ol ḳorḳar sen boḍundın ol taŋrı sezaraḳ kim ḳorḳsa sen anda ḳaçan ötedi erse Zeyd andın hacetini cüftlendürdümiz saŋa anı bolmasun tėp müʾmin-–lerḳa emgek tarlıḳ oġullanmış oġullarnıŋ cüftleri içinde ḳaçan öteseler olardın hacetini taḳı erür taŋrınıŋ fermanı ḳılınmış ḳılġu teg

Ku. T. 33/7b3

38 Yoḳ peyġamber üze emgek azu tarlıḳ anıŋ içre fariza ḳıldı taŋrı aŋar taŋrı sünneti anlar içinde keçtiler anda burun erür taŋrınıŋ fermanı endaze endaze ḳılınmış

Ku. T. 33/8b1–3

39 anlar kim tegrürler taŋrınıŋ yumuşlarını ḳorḳarlar anda ḳorḳmazlar kimersede meger taŋrı tap taŋrı saḳışlaġan

Ku. T. 33/8b1–3

40 ermez ..

Ku. T. 33/9a1–3

43 ol taŋrı niʿmet ḳılur siziŋ üze hem ferişteleri çıḳarur üçün sizni ḳaraŋḳuluḳlardın nur tapa erür müʾminlerḳa yarlıḳaġan

Ku. T. 33/9b1–2

44 alḳış bėrmekleri ol kün kim körseler selam ḳılmaḳ bolġay anuttı olarḳa yanut tüzün

Ku. T. 33/9b3

45 ey yalavaç biz ıḍtımız sėni tanuḳ hem müjdeçi hem ḳorḳutġuçı

Ku. T. 33/10a2

46 hem ündegüçi taŋrıḳa anıŋ yarlıġı birle hem çeraġ yaruḳ yıldraġan

Ku. T. 33/10a3

47 müjde bėrgil müʾminlerḳa bütünlükin olarḳa taŋrıdın fazl artuḳluḳ uluġ ol

Ku. T. 33/10b2

48 boyun sumaġıl kafirlerḳa hem iki yüzlüglerge ḳoḍġıl azarlarını köŋül urġıl taŋrı üze tap taŋrı erklig

Ku. T. 33/11a2

49 ey anlar kim bittiler ḳaçan nikah ḳılsa siz müʾminelerni yana boşasa siz olarnı anda burun kim töşek ḳatmas siler anlarḳa yoḳ sizke olar üze ʿiddedin sayur sizler anı mutʿa bėriŋler anlarḳa ıḍıŋ olarnı ıḍmaḳ körklüg

Ku. T. 33/12a1

50 ey yalavaç biz helal ḳıldımız saŋa cüftleriŋni anlar kim bėrdiŋ olarnıŋ terlerini ol kim erklendi elgiŋ andın kim ḳaytardı taŋrı seniŋ üze ʿammuŋ ḳızları ataŋ ḳız ḳarındaşınıŋ ḳızları taġayıŋ ḳızları anaŋ tişi ḳarındaşınıŋ ḳızları anlar kim kesildiler ėw barḳdın seniŋ birle müʾmine uraġutnı eger bėrse özini peyġamberḳa eger tilese yalawaç nikah ḳılmaḳ anı ḳatıḳsız saŋa müʾminlerde aḍın bütünlükin bildimiz ol kim fariza ḳıldımız olar üze cüftleri içre ol kim erklendi eligleri bolmasun tėp seniŋ üze emgek tarlıḳ erür taŋrı örtgen yarlıḳaġan

Ku. T. 33/14a2

51 kiḍin salar sen kimni kim tilese sen olardın sıġındurur sen saŋa kimni tilese sen kimni tilese sen andın kim seçse sen yime yazuḳ yoḳ seniŋ üze ol yaḳınraḳ kim yarusa olarnıŋ közleri ḳaḍġurmasunlar yime ḫoşnud bolsunlar anı kim bėrdiŋ olarḳa olarnıŋ ḳamuġları ol taŋrı bilür ol kim köŋülleriŋiz içinde erür taŋrı bilgen keçürgen

Ku. T. 33/15a2

52 helal ermez saŋa uraġutlar anda kiḍin hem tegşürse sen olarḳa cüftlerdin eger ḫoş kelse saŋa olarnıŋ cemelleri meger kim erklense elgiŋ erür taŋrı ḳamuġ neŋ üze küdezçi

Ku. T. 33/16a1

53 ey anlar kim bittiler kirmeŋ yalawaç ėwiŋe meger destur bėrilse sizke taʿam tapa baḳıġlılarda aḍın anıŋ vaḳtiŋe ançası bar ḳaçan ündense siz kiriŋler yime ḳaçan yėse siz tarı[lı]ŋlar oḳımaḳ yoḳ sizke hiç hadis bütünlükin ol emgetür erdi yalavaçnı uwtanur erdi sizdin taŋrı ḳodmas yıġmaz çın sözdin ḳaçan tilese siz olardın tonlardın tileŋ olardın hicab arḳasında ol arıġraḳ köŋlüŋizke olar köŋülleriŋe kerekmez sizke emgetse sizler taŋrınıŋ yalawaçını kerekmez kim nikah ḳılsa siz anıŋ cüftlerini anda kiḍin hemişe yaʿni ulaşu ol erür taŋrı üskinde uluġ

Ku. T. 33/18a3

54 eger belgürtse siz nerseni azu yaşursa siz anı her-ayine taŋrı erür ḳamuġ neŋni bilgen

Ku. T. 33/18b2

55 yazuḳ yoḳ olar üze yime hem ataları içre hem oġlanları içre hem ḳarındaşları içre hem ḳaḍaşları oġlanları içre hem ḳız ḳarındaşları oġlanları içre olarnıŋ uraġutları hem yime erklendi eligleri ḳorḳuŋ taŋrıdın her-ayine taŋrı erür ḳamuġ neŋ üze tanuḳ

Ku. T. 33/19b1–3

56 ol taŋrı hem ferişteleri durud ıḍurlar yalawaç üze ey anlar kim bittiler durud ıḍıŋlar anıŋ üze selam ḳılıŋ selam ḳılmaḳ

Ku. T. 33/20a1–3

57 her ayine anlar kim azarlarlar taŋrını hem yalavaçını laʿnet ḳıldı olarḳa taŋrı dünya içre hem aḫiret içre anuttı olarḳa ḳın ḫ˅arlaġlı

Ku. T. 33/20b1–3

58 anlar kim azarlayurlar müʾminlerni hem müʾminelerni anda aḍın kim ḳazġandılar bütünlükin kötürdiler yalġan söz belgülüg yazuḳ

Ku. T. 33/21a1

59 ey yalawaç ayġıl cüftleriŋe hem ḳızlarıŋa hem müʾminler uraġutlarıŋa yaġutġan olar üze öz çadırları içre ol yaḳınraḳ kim bilinseler emgetilmeseler erür taŋrı örtgen yarlıḳaġan

Ku. T. 33/21b3

60 eger yıġılmasa iki yüzlügler anlar kim köŋülleri içre sökellik ol çav kemişgen[ler] kend içre sekirtgem sėni olar üze yana ḳoŋşı bolmaġaylar seniŋ birle anıŋ içre meger azḳına

Ku. T. 33/22b1

61 melʿunlar ḳayda ma bulnurlar tutlurlar öldrülürler öldürmek

Ku. T. 33/22b2–3

62 taŋrınıŋ yolı anlar içinde kim keçtiler anda öŋdin bulmaġay sen taŋrı yolını tegşürmek

Ku. T. 33/23a1

63 sorar saŋa boḍun ḳıyametdin ayġıl: her-ayine anıŋ bilmeki taŋrı üskinde nė bildrür saŋa meger ḳıyamet bolur yaḳın

Ku. T. 33/23b2

64 her-ayine taŋrı yırattı kafirlerni anuttı olarḳa köyürgen ot

Ku. T. 33/23b3

65 Cavidaneler anıŋ içre [ulaşu] bulmazlar dost ap yariçi

Ku. T. 33/24a1–3

66 ol kün ewrülünür olarnıŋ yüzleri ot içre ayurlar: ḳaşḳi biz boyun susadımız taŋrıḳa hem boyun susadımız yalavaçḳa

Ku. T. 33/24b1–2

67 aydılar: ey iḍimiz biz boyun sudımız uluġlarımızḳa beglerimizke ḳışurdılar bizni yoldın

Ku. T. 33/24b3

68 ey iḍimiz bėrgil olarḳa iki ança ḳındın yıratġıl olarnı yıratmaḳ uluġ

Ku. T. 33/25a2

69 ey anlar kim bittiler bolmaŋlar anlar teg azarladılar musanı bizar ḳıldı anı taŋrı andın kim aydılar: erür taŋrı üskinde yüzlüg

Ku. T. 33/25b2–3

70 ey anlar kim bittiler ḳorḳuŋlar taŋrıdın aytıŋlar aymaḳ köni