Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 33/26a1–3

71 Oŋarsun sizke işleriŋizni hem örtsün siziŋ yazuḳlarıŋıznı kim kim boyun susa taŋrıḳa hem yalawaçıŋa bütünlükin ḳurtuldı ḳurtulmaḳ uluġ

Ku. T. 33/26b1

72 biz ʿarza ḳıldımız emanetni kökler üze hem yerler üze taġlar üze unamadılar kötürmeklerini anı ḳorḳtılar andın kötürdi anı ademi ol erür zalum / küç ḳılġan biligsiz erdi

Ku. T. 33/27a2

73 ḳınayur üçün taŋrı iki yüzlüglerni hem iki yüzlüg uraġutlarnı ortaḳ ḳatıġlı erenlerni ortaḳ ḳatıġlı ḳunçuylarnı tevbe bėrür taŋrı müʾmin erenler üze müʾmin ḫatunlar üze erür taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 33/28a1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 33/28a2

1 Şükr ol taŋrıḳa ol taŋrı kim aŋar turur ol kim kökler içinde ol kim yerler içinde turur aŋar turur şükr aḫiret içre ol bütün işlig bilgen

Ku. T. 33/28b3

2 bilür ol kim kirür yer içiŋe ol kim çıḳar andın nė kim iner kökdin nė kim aġar anıŋ içiŋe ol yarlıḳaġan örtgen turur

Ku. T. 33/29a3

3 aydılar anlar kim tandılar: kelmez bizke ḳıyamet. ayġıl: andaġ meniŋ iḍim bütünlükin kelür sizke ġaybnı bilgen ol. Ġayib bolmaz andın zerre aġırınça kökler içinde hem yer içinde anda kiçigrek yoḳ anda uluġraḳ meger belgülüg bitig içinde

Ku. T. 33/30a3

4 Ceza bėrür üçün anlarḳa kim bitti[ler] ḳıldılar eḍgü işler olar tururlar olarḳa turur yarlıḳamaḳ hem aġırlıḳ eḍgü ruzi

Ku. T. 33/30b2

5 anlar kim ḳatıġlandılar biziŋ ayetlerimiz içre keçigliler bu ögür olarḳa turur ḳın yime açıġ ʿazabdın

Ku. T. 33/31a2

6 körer anlar kim bėrildiler bilig ol kim ıḍıldı saŋa seniŋ iḍiŋdin ol çın turur taḳı köndürür ögdülmiş ʿaziz yol tapa

Ku. T. 33/31b2

7 aydılar anlar kim tandılar: nek yolçılayın mu sizni er üze ḫaber bėrür sizke ḳaçan tarılsa siz munça teŋlik tarılmaḳ sizler yaŋı törütmek içinde

Ku. T. 33/32a2

8 toḳıdı taŋrı üze yalġannı azu anıŋ birle divanelıḳ mu andaġ ermez kim anlar bütmezler aḫiretḳa ʿazab içre ıraḳ yolsuzluḳ içre

Ku. T. 33/32b2

9 baḳmazlar mu ol kim utrularında turur ol kim soŋlarında turur kökdin hem yerdin eger tilese-miz ıyġay erdimiz olarnı yer ḳoḍı azu tüşürgetimiz olar üze pare bulıt kökdin anıŋ içre nişan bar ḳamuġ taŋrıḳa yanġan ḳulḳa

Ku. T. 33/33b1

10 bütünlükin berdimiz Davudḳa bizdin artuḳluḳ ey taġlar tesbih ḳılıŋla anıŋ birle ey ḳuşlar. yumşattımız aŋar temürni,11 ėtgil tėp yarıḳlar endaze ḳılġıl ḫalḳa içinde ḳılıŋ eḍgü iş men nė kim ḳılur sizler körgen men

Ku. T. 33/34b1

12 Süleymanḳa yelni anıŋ ertesi bir aylıḳ yol anıŋ keçesi bir aylıḳ yol aḳıttımız aŋar baḳır yulını peridin ol kim ʿamel ḳılur anıŋ utrusında iḍi yarlıġı birle kim kim ḳıssa olardın biziŋ yarlıġımızdın taturġay-miz aŋar ol yelinigli tamuġ ḳınıdın

Ku. T. 33/35a3

13 ėterler erdi aŋar anı kim tilese uluġ yerlerdin suretlerdin beḍük ġızareler köller teg küweçler rast ornatmış ḳılıŋlar ey Davud boḍunı şükr üçün az meniŋ ḳullarımdın şükr ḳılġan

Ku. T. 33/36a2

14 ḳaçan hükm ḳıldımız erse anıŋ üze ölümni yolçılamadı anlarḳa anıŋ ölümi üze meger ol bir yer ḳurt kėnesi yėyür anıŋ tayaḳını ḳaçan tüşti erse bildile periler kim eger bildiler erse belgüsüz dereŋ ḳılmaġaytılar ḫ˅arlaġlı ḳın içinde

Ku. T. 33/37al

15 bütünlükin boḍnıḳa ėwleri içinde nişan iki bustan saġdın hem soldın yėŋler öz iḍiŋiz ruzisindin taḳı şükr ḳılıŋlar aŋar ėl erür ḫoş yime iḍi yarlıḳaġan örtgen

Ku. T. 33/37b2

16 yüz ewürdiler ıḍḍımız olar üze ḳaçu aḳını tegşürdimiz olarḳa bustanlar içre iki bustan yėmişlig tiken yılġun turur taḳı neerse sidr yıġaçındın az

Ku. T. 33/38a3

17 ol yanut bėrdimiz olarḳa anıŋ birle kim tandılar hiç yanut bėrilmez meger nu-sipas

Ku. T. 33/38b2

18 ḳıldımız olar ara ol kendler ara ol kim berekat ḳıldımız anıŋ içre ėller belgülüg endaze ḳıldımız anıŋ içinde yorımaḳnı yorıŋlar anıŋ içinde tünler hem künlerde iminler

Ku. T. 33/39a3

19 aydılar: ey iḍimiz yıratġıl seferlerimiz arasını. küç ḳıldılar özleriŋe ḳıldımız olarnı keleçüler tardımız olarnı tegme tarmaḳ bütünlükin anıŋ içinde belgüler ḳamuġ sergen şükr ḳılġanḳa

Ku. T. 33/40a2–3

20 bütünlükin rast ḳıldı olar üze iblis sėzinçini uḍtılar aŋar meger bir güruh müʾminlerdin

Ku. T. 33/41b1

21 Yoḳ bolġusı aŋar anlar üze hiç erkdin meger belgürtse-miz ol kim kirtgünse aḫiretḳa andın kim ol andın şek içinde seniŋ iḍiŋ ḳamuġ neŋ üze küḍezçi ol

Ku. T. 33/43a1

22 ayġıl: oḳıŋlar anlarnı kim sėzdiŋiz taŋrı--da aḍın. erklig bolmazlar zerre aġırınça kökler içinde ap yime yer içinde yoḳ olarḳa bu iki içinde hiç ortaḳlıḳdın yoḳ aŋar olardın hiç yariçidin

Ku. T. 33/44a1

23 asıġ ḳılmaz şefaʿat anıŋ üskinde meger ol kişike destur bėrdi aŋar ançaḳa tegi açılsa köŋüllerindin ayġaylar: nė aydı ol kim aydı: iḍiŋiz aydılar rastnı ol yüksek uluġ

Ku. T. 33/44b3

24 ayġıl: [kim] ruzi bėrür sizke kökdin yerdin ayġıl: taŋrı. biz azu siz köni yol üze azu yolsuzluḳ içre belgülüg

Ku. T. 33/45b1–2

25 ayġıl: sorulmaz sizler andan kim yazuḳ ḳıldımız sorulmaz-miz andın kim ḳılur siz

Ku. T. 33/45b3

26 ayġıl: tėrer biziŋ aramızda biziŋ iḍimiz yana açar biziŋ aramızda könilikin ol açġan bilgen

Ku. T. 33/46a2

27 ayġıl: ḳoḍuŋ mėni anlarnı kim yetürdüŋiz aŋar ortaḳlar andaġ ermez kendü ol taŋrı ʿaziz bütün işlig

Ku. T. 33/46b2

28 Iḍmadımız sėni meger yıġġan barça kişilerni müjdeçi hem ḳorḳutġuçı ançası bar üküş kişiler bilmezler

Ku. T. 33/47a2–3

29 ayurlar: ḳaçan bu vaʿde eger çın erse sizler çın sözlegliler

Ku. T. 33/47b1–2

30 ayġıl: sizke bir kün vaʿdesi kim kiḍin barmaġay sizler andın bir saʿat yime barmaġay siz aşnu

Ku. T. 33/47b3

31 aydılar anlar kim tandılar: hergiz bitmez miz bu ḳurʾanḳa hem ol kim anda burunḳı turur eger körse sen ançada küç ḳılıġlılar turuḳmış bolurlar iḍileri üskinde yandurdı bir ançaları bir ançaḳa söz birle ayurlar anlar kim zaʿif tutuldılar anlarnı kim boynaġuluḳ ḳıldılar: eger siz bolsa erdiŋiz müʾminler

Ku. T. 33/49a2

32 aydılar anlar kim boynaġuluḳ ḳıldılar anlarḳa kim küçsüz tutuldılar: biz mü yıġdımız sizlerni köni yoldın kelmişde kiḍin sizlerke kendü erür siz yazuḳluġlar

Ku. T. 33/50a1

33 ayġaylar anlar kim küçsüz tutuldılar anlarḳa kim boynaġuluḳ ḳıldılar: kendü tüm kündüz mekri. ançada fermanladıŋız bizke tansa-miz taŋrıḳa ėtelim aŋar teŋeşikler belgürtürler ökünmişlerini ḳaçan kim körseler ḳınnı ḳıldımız ġullar anlarnıŋ boyun--ları içinde tandılar hiç yanut bėrilmezler meger ol kim ḳılur erdiler

Ku. T. 33/51b2

34 Iḍmadımız hiç kend içiŋe ḳorḳutġuçıdın meger aydılar niʿmet içre ulġaymışlar: biz ol kim ıḍıldıŋız aŋar kafirler-miz

Ku. T. 33/52a2–3

35 aydılar: biz üküşrek tawarlıġ-miz hem üküş ʿayallıġ ermez-miz biz ḳınanmışlar

Ku. T. 33/52b1–3

36 ayġıl: meniŋ iḍim kėŋütür ruzini kimke tilese hem tarutur ançası bar üküş kişiler bilmezler

Ku. T. 33/53a1

37 ermez neŋ tawarıŋız hem ʿayallarıŋız ol kim yaġutur sizni biziŋ üskümizke yaġutmaḳ meger ol kim bitse ḳılsa eḍgülük - bu ögür olarḳa turur yanut iki ança anı kim ḳıldılar olar baba-ḫaneler içre iminler