Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 33/54a1–2

38 anlar kim ḳatıġlanurlar biziŋ nişanlarımız içre öŋürtgenler bu ögür ḳın içinde hazır ḳılıp ilinmişler

Ku. T. 33/54a3

39 ayġıl meniŋ iḍim kėŋütür ruzini anı kim tilese ḳullarındın tarutur aŋar anı kim hezine ḳılsa siz nersedin ol taŋrı ḫalf yanut bėrür aŋa ol ruzi bėrgenlerdin yaḫşıraḳ

Ku. T. 33/55a2

40 ol kün tėrer men olarnı ḳamuġnı yana aytur-miz feriştelerke: bu ögür sizlerni tapnur erdiler mü

Ku. T. 33/55b2

41 ayġaylar: arıġ sen sen biziŋ erkligimiz sen olarda aḍın kendü tapnur erdiler perilerni üküşleri anlarḳa kirtgünmiş tururlar

Ku. T. 33/56a2

42 bu kün umaslar amarıŋız amarıge asıġ ḳılmaḳ azu ziyan ḳılmaḳ aytur-miz anlarḳa kim küç ḳıldılar: tatıŋlar ot ḳını ol kim erdiŋiz anı yalġan tutuġlılar

Ku. T. 33/57a1

43 ḳaçan oḳınsa olar üze nişanlarımız belgülüg ayġaylar: ermez bu meger er turur tileyür kim ewürse sizlerni andın kim tapnur erdi atalarıŋız. aydılar: ermez bu meger yalġan ḳoşulmış. aydılar anlar kim tandılar sezaḳa ḳaçan keldi erse olarḳa: ermez bu meger sihr erür belgülüg

Ku. T. 33/58a3

44 yime bėrmedimiz anlarḳa hiç bitig yarlıġ kim oḳısalar anı yime ıḍmadımız anlar tapa sėnde burun hiç ḳorḳutġuçıdın

Ku. T. 33/58b3

45 yalġanḳa tuttı anlar kim anlarda burun erdiler yime tegmediler onda bir anı kim bėrdimiz olarḳa yalġan tuttılar yalavaçlarımıznı neçük boldı meniŋ ewürmekim

Ku. T. 33/59a3

46 ayġıl pend bėrür men sizke bir birle aḍaḳın bolsa siz taŋrıḳa ikin ikin yaŋluz yaŋluz yana saḳınıŋlar: ermez siziŋ ėşiŋizde divanelıḳ. ermez ol meger ḳorḳutġuçı sizke utru turur ḳatıġ ḳın

Ku. T. 33/60a2

47 ayġıl: tilemedim sizke terdin ol sizke. ermez meniŋ terim meger taŋrıda ol ḳamuġ neŋ üze tanuḳ turur

Ku. T. 33/60b3

48 ayġıl: bütünlükin meniŋ iḍim ḳoḍı ıḍar könilik birle ġayblarnı bilgen

Ku. T. 33/61a1–2

49 ayġıl: keldi sėza yime oza törütmez batılnı yana tirgüzmez

Ku. T. 33/61a3

50 ayġıl: eger ḳıssa men anıŋ üçün azġa men özüm üze eger köni yol tutsam anıŋ birle vahy ıḍur maŋa iḍim ol yaḳın ėşitgen turur

Ku. T. 33/61b3

51 eger körseler erdi ança ḳorḳḳaylar tapmaḳ yoḳ tutlur anlar yaḳın orun--dın

Ku. T. 33/62a3

52 ayġa[y]lar: bütümiz aŋar neçük olarḳa ḳayra iman taḳı tevbe ıraḳ yerdin

Ku. T. 33/62a3

53 bütünlükin tandılar aŋar munda burun atarlar belgüsüz ıraḳ yerdin

Ku. T. 33/62b2

54 aḍırdılar olar ara andın kim arzular ėrdiler neçük kim ḳılındı olar teg ögürlüriŋe anda öŋdin olar erdiler töhmetlig şek içinde

Ku. T. 33/63a3

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 33/63b1

1 Şükr ol taŋrıḳa kökler törütgen hem yerlerni feriştelerni ḳılġan yalavaçlar ḳanatlar iḍisi ikirer ikirer üçer üçer törter törter arturur törütmek içre nė kim tilese ol taŋrı ḳamuġ neŋ üze küçlüg uġan turur

Ku. T. 33/64b1

2 nė kim açsa taŋrı boḍunḳa rahmetdin hiç yıġḳan yoḳ anı yana anı kim yıġsa hiç ıḍġan yoḳ anı anda kiḍin ol ʿaziz bütün işlig turur

Ku. T. 33/65a2

3 ey boḍunlar yad ḳılıŋ taŋrınıŋ niʿmetini siziŋ üze nek törütgen bar mu taŋrıda aḍın ruzi bėrse sizke kökdin ve yerdin taŋrı yoḳ meger ol neçük ewrülür sizler

Ku. T. 33/66a1–2

4 eger yalġan tutsalar sėni bütünlükin yalġan tutuldı yalavaçlar sėnde burun taŋrıḳa yandırulur işler

Ku. T. 33/66a3

5 ey boḍun bütünlükin taŋrınıŋ vaʿdesi çın ol armasun sizni bu ajun tirigliki yime armasun sizlerni iḍidin yek

Ku. T. 33/67a1–3

6 bütünlükin yek sizke yaġı ol yime tutuŋlar anı yaġı anıŋ üçün oḳır kendü ögürini bolsunlar tėp tamuġ ėşlerindin

Ku. T. 33/67b1

7 anlar kim tandılar olarḳa turur ḳatıġ ḳın anlar kim bittiler hem ḳıldılar eḍgülüklerni olarḳa turur yarlıḳamaḳlıḳ hem uluġ yanut

Ku. T. 33/68a2

8 ol kişi kim bezendi aŋar ʿamelniŋ yawuzı taḳı kördi anı körklüg ol taŋrı ḳışrur kimni tilese hem köndrür kimni tilese barmasun seniŋ özüŋ olar üze ökünçler ol taŋrı bilgen ol anı kim ḳılurlar

Ku. T. 33/69a2

9 ol taŋrı ıḍtı yellerni ḳoparur bulıtnı sürdimiz anı ölmiş ėl tapa tirgüzür-miz anıŋ birle yerni ölmişde kiḍin mundaġuḳ ḫalḳnıŋ tirilmeki

Ku. T. 33/69b3

10 kim kim tileyür bolsa ʿizzet ol taŋrıḳa aġırlıḳ küşüşlük barça anıŋ tapa aġar yaḫşı söz yime eḍgü iş kötrür anı anlar kim al ḳılurlar yawuzlar birle olarḳa ḳın ḳatıġ olarnıŋ alları bu ögür ol helak bolur

Ku. T. 33/71a1

11 taŋrı törütti sizni topraḳdın yana oŋurḳa suwındın yana ḳıldı sizni cüftler kötürmez tişidin ḳoḍmas meger iḍi ʿilmi birle uzun ʿömr bėrilmez uzun ʿömr bėrilmiş eksütülmez anıŋ ʿömrindin meger bitig içre ol bütünlükin taŋrı üze asan ol

Ku. T. 33/72a2

12 teŋ bolmaz iki derya bu süçüg tatlıġ siŋen suw ol anıŋ içmeki bu açıġ şur turur ḳamuġdın yėyür siz etni taze taḳı çıḳarur sizler ėtigler keḍer sizler anı körgey sen kemini anıŋ içre yarġanlar suwnı tilemek üçün anıŋ fazlındın bolġay kim şükr ḳılġa sizler

Ku. T. 33/73b2–3

13 kigrür tünni kündüz içiŋe kigrür kündüzni tün içre musaḫḫar ḳıldı kün…

Ku. T. 33/74a1

25 ... açuḳ yaruḳ

Ku. T. 33/74a2–3

26 yana tuttum anlarnı kim kafir boldılar neçük bolġay meniŋ ḳınım

Ku. T. 33/74b1–3

27 körmez mü sen ol taŋrı ḳoḍı ıḍtı kökdin suwnı çıḳardımız anıŋ birle miveler türlüg türlüg anıŋ guneleri taġlardın yollar ürüŋ…

Ku. T. 33/75a1

29 bütünlükin anlar ündeyürler taŋrı--nıŋ kitabını aḍaḳın ḳılurlar namaznı hem hezine ḳılurlar andın kim ruzi ḳıldımız olarḳa yaşru hem aşkara umarlar satıġçılıḳ kim hergiz kasıd bolmaz

Ku. T. 33/75b3

30 Tükel bėrlür üçün olarḳa yanutları arturur anlarḳa öz fazlındın ol örtgen arḳa üküş bėrgen

Ku. T. 33/76a2

31 ol kim yarlıġ ıḍtımız saŋa bitigdin ol köni ol çın tutuġlı anı kim anıŋ utrusında turur ol taŋrı öz ḳullarını bilgen körgen

Ku. T. 33/76b3

32 yana miras bėrdimiz bitigni anlarḳa kim üḍürdümiz ḳullarımızdın ..

Ku. T. 33/77a1–2

35 ... emgek hem tegmez bizke anıŋ içre armaḳ

Ku. T. 33/77a3

36 anlar kim tandılar olarḳa tamuġ otı ḳaza ḳılınmas olar üze ölsün üçün yüŋültmes anlardın anıŋ ḳınındın mundaġuḳ yanut bėrür-miz ḳamuġ nu-sipasḳa