Eserler · Karahanlı Türkçesi
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
Karahanlı 11. yy.
Düzyazı
kısaltma: KuT metin aranabilir
Kaynak yayın
- ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
2.150
cümle
38.093
sözcük
6.525
ayrı biçim
3.827
tek geçişli
%58,7 (hapax)
0,488
STTR
standart tür/sözcük
17,7
sözcük / cümle
5,58
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)
En sık içerik sözcükleri
- taŋrı858
- içinde510
- hem500
- anlar369
- olarḳa351
- sizler321
- eger293
- bütünlükin270
- meger224
- sizke223
- olarnı196
- taŋrıḳa159
- ḳıldı136
- siziŋ118
- aydılar113
- kün113
- olardın112
- ögür112
- iki108
- yer106
- taŋrınıŋ102
- ayġıl101
- mü101
- ançada100
- bilgen100
- içre99
- mu95
- biziŋ93
- köni92
- kiḍin90
- anlarḳa88
- erdiler87
- tilese87
- tandılar86
- ḳılsa86
- ḳıldılar85
- belgülüg80
- nė79
- uluġ78
- yarlıḳaġan77
En sık ikili öbekler
anlar kim 287ol taŋrı 200anıŋ içinde 133kim tandılar 71bu ögür 70yer içinde 60anlarḳa kim 58ey anlar 54ol kün 54kim bittiler 53ulaşu yarlıḳaġan 53ançası bar 51kim taptılar 45siziŋ üze 44taŋrıḳa hem 41anlarnı kim 37bütün işlig 37meger ol 37içinde ol 36rastlıḳ üze 35seniŋ iḍiŋ 35erür taŋrı 33köni yol 32taŋrı bilgen 32
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
Ku. T. 34/11b1–3
51 ürülgey borġu içinde ançada olar gurlardın iḍileri tapa ėwerler
Ku. T. 34/12a1–3
52 ayġaylar: ey ḳatıġlıḳ bizke kim ḳopġurdı bizni yatġu yerimizdin bu ol turur kim vaʿde ḳıldı taŋrı: rast aydı yalavaçlar
Ku. T. 34/12b1–2
53 bolmaz ol meger bir cebreʾil üni ançada olar ḳamuġ biziŋ üskümizde hazır ḳılınmışlar
Ku. T. 34/12b3
54 bu kün küç ḳılınmaz et-öz nerse yanut bėrilmez sizler meger ol kim ḳıldıŋız
Ku. T. 34/13a3
55 bütünlükin uştmah boḍnı bu kün meşġulluḳ içre uçmah ḳızları birle sewünç ḳılıġlılar
Ku. T. 34/13b2
56 olar hem kölikeler içinde taḫtlar tayanıġlılar
Ku. T. 34/13b3
57 olarḳa anıŋ içinde mive turur olarḳa turur ol kim arzulanurlar
Ku. T. 34/14a2
58 alḳış aymaḳ yarlıḳaġan iḍidin
Ku. T. 34/14a3
59 aḍrılıŋlar bu kün ey yazuḳluġlar
Ku. T. 34/14b1–2
60 ʿAhd ḳılmadım mu sizke ey adem oġlanları tapunmaŋlar yekke ol sizke yaġı turur belgülüg
Ku. T. 34/14b3
61 bitiŋler tėp maŋa bu turur köni yol
Ku. T. 34/15a2–3
62 bütünlükin azıttı sizdin üküş ḫalḳnı uḳar ermez mü sizler
Ku. T. 34/15b1
63 bu tamuġ ol kim vaʿde ḳılnur erdiŋizler
Ku. T. 34/15b2
64 kigürüŋler bu kün anı kim tanar erdiŋizler
Ku. T. 34/15b3
65 bu kün mühr urur-miz aġızlar üze sözleyür biziŋ birle eligleri tanuḳluḳ bėrür aḍaḳları anı kim ḳazġanur erdiler
Ku. T. 34/16b1–2
66 eger tilese-miz yoḍġaytımız közleri üze bir ikindi aşunġaylar erdi köni yolḳa neçük yol körerler
Ku. T. 34/16b3
67 eger tilese-miz ewürgey erdimiz olarnı orunları üze yaraġlıġ bolmaġaytılar keçgüke ap yanġuḳa
Ku. T. 34/17a3
68 ol kimerse kim uzun ʿömr bėrür-miz aŋa ḳoḍı ewrer-miz anı yaratıġ içinde azu uḳmaslar mu
Ku. T. 34/17b2–3
69 Ögretmedimiz aŋar şiʿrni kerekmez ol aŋar ermez ol meger pend hem ḳurʾan belgülüg
Ku. T. 34/18a1–2
70 ḳorḳıtġu üçün kim tirig erse seza üçün ḳın kafirlerḳa
Ku. T. 34/18a3
71 körmezler mü biz törüttimiz olarnı andın kim ḳıldı ḳudretimiz yılḳılar anlar anlarḳa erklig ewrügliler
Ku. T. 34/18b3
72 musaḫḫar ḳıldımız anı olarḳa andın mingüleri andın kim ..
Ku. T. 34/19a1–3
11 sorġıl olarnı olarnı törütmek ḳatıġraḳ olarnı kim törüttimiz biz törüttimiz olarnı yepüşgen balçıḳdın
Ku. T. 34/19b1
12 kend[ü] taŋlar sen olar füsuslanurlar
Ku. T. 34/19b2
13 ḳaçan kim pend bėrilseler yad ḳılmazlar
Ku. T. 34/19b3
14 ḳaçan körseler bir nişan füsus tutarlar
Ku. T. 34/20a1
15 ayurlar: ermez bu meger cadu belgülüg
Ku. T. 34/20a2–3
16 eger ölse-miz bolsa-miz topraḳ yime ḳuruġ süŋük bizler mü ḳoparılur-miz
Ku. T. 34/20b1
17 yine ozaḳı atalarımız
Ku. T. 34/20b2
18 ayġıl: andaġ siz ḫ˅arlar siz
Ku. T. 34/20b3
19 anıŋ üçün ol bir ün israfil üni ançada olar baḳarlar
Ku. T. 34/21a1–2
20 ayġaylar: ey ḳatıġlıḳ bizke bu kün ceza küni turur
Ku. T. 34/21a3
21 bu aḍırmaḳ küni ol kim erdiŋiz anıŋ birle yalġan tutuġlılar siz
Ku. T. 34/21b1–3
22 tėriŋ anların kim küç ḳıldılar hem cüftlerini anı kim tapnur erdiler
Ku. T. 34/22a1–2
23 taŋrıda aḍınḳa köndürüŋ olarnı tamuġ yolı tapa
Ku. T. 34/22a3
24 Turuḳturuŋ olarnı olar sorulmış tururlar
Ku. T. 34/22a3
25 nė ol sizke yari bėrişmezler
Ku. T. 34/22b1
26 kendü olar bu kün boyun suġlılar tururlar
Ku. T. 34/22b2–3
27 Utru keldi amarıları amarıları üze soruşurlar
Ku. T. 34/23a1
28 ayġaylar sizler kelür erdiŋizler saġ yandın