Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 34/47b2

4 taŋladılar keldi olarḳa ḳorḳıtġuçı olardın aydı kafirler: bu cadu yalġançı

Ku. T. 34/48a2

5 ḳıldı mu taŋrılar[n]ı bir taŋrı bu tek taŋ nerse erür

Ku. T. 34/48a3

6 bardı bir ögür olardın: yorıŋlar seriŋler taŋrılarıŋız üze bu nerse turur kim tilenür

Ku. T. 34/48b3

7 Eşitmedimiz munı aḫir dini içre ermez bu meger yalġan

Ku. T. 34/49a2

8 indürüldi anıŋ üze yad / pend biziŋ aramızda kendü olar şek içinde turur meniŋ bitigimdin kendü taḳı tatmadılar meniŋ ḳınımnı

Ku. T. 34/49b2

9 azu olar üskinde iḍiŋ--niŋ ḫazineleri ʿaziz yarlıḳaġlı

Ku. T. 34/49b3

10 azu olarḳa mu kökler mülki hem yerler ol iki ara aġsunlar kök ḳapuġlarıŋa

Ku. T. 34/50a3

11 bir sü ermez anda sınmaduḳ ögürlerdin

Ku. T. 34/50b1–2

12 yalġanḳa tuttı olarda burun nuh boḍnı ʿad ve firʿavn ḳazuḳlar iḍisi

Ku. T. 34/50b3

13 salih boḍnı ve lut boḍnı bök iḍileri bu ögürler

Ku. T. 34/51a2

14 Yoḳ ḳamuġ meger yalġan tuttı yalavaçlarnı seza boldı meniŋ ḳınım

Ku. T. 34/51a3

15 baḳmaz bular meger cebreʾil bir üni yoḳ aŋar bir saʿat

Ku. T. 34/51b2–3

16 aydılar: iḍimiz terkletgil bizke hisabımıznı hisab künide burun

Ku. T. 34/52a1–2

17 sergil anıŋ ayurlar: yad ḳılġıl ḳulumıznı Davudnı ḳuvvet iḍisi ol her-ayine ol yanġan turur

Ku. T. 34/52a3

18 biz musaḫḫar ḳıldımız taġlarnı anıŋ birle tesbih ḳılurlar kėçe hem kün tuġmış vaḳtta

Ku. T. 34/52b2–3

19 hem ḳuşlarnı tėrilgen ḳamuġ aŋar yanġan turur

Ku. T. 34/53a1–2

20 berk ḳıldımız anıŋ mülkini taḳı bėrdimiz aŋar hikmetni kesmek ḫitabnı

Ku. T. 34/53a3

21 nek keldi mü saŋa ḫasm ḫaberi ançada aġdılar mihrabḳa

Ku. T. 34/53b1

22 ançada kirdiler Davudḳa ḳorḳdı olardın; aydılar: ḳorḳmaġıl iki ḫasm küç ḳıldı birimiz taḳı birke kesgil biziŋ ara könilik birle küç ḳılmaġıl köndür bizni köni yolḳa

Ku. T. 34/54a3

23 her-ayine bu meniŋ ḳadaşım aŋar toḳsan toḳuz saġmal saġlıḳ maŋa bir saġmal saġlıḳ turur aydı: bėrgil maŋa anı yėŋdi mėni söz aymaḳ içre

Ku. T. 34/55a1

24 aydı rastlıḳ üze: küç ḳıldı saŋa seniŋ saġlıḳıŋnı tilemek birle anıŋ saġlıḳlarıŋa. bütünlükin üküş ortaḳlardın küç ḳılurlar amarıları amarı üze meger anlar kim bittiler ḳıldılar eḍgülükler nėme az turur anlar. Sėzindi Davud bütünlükin sınadımız anı yarlıḳatu tiledi iḍisindin tüşti rükuʿ ḳılu yandı taŋrıḳa

Ku. T. 34/56a3

25 örttümiz aŋar ol bütünlükin aŋar biziŋ üskümizde yaḳınlıḳ yaḫşı körklüg yer

Ku. T. 34/56b2

26 ey Davud biz ḳıldımız sėni ḫalife yer içinde hükm ḳılġıl boḍun ara rastlıḳ üze uḍmaġıl hevaḳa ḳışrur sėni taŋrı yolındın bütünlükin anlar kim ḳışarlar taŋrı yolındın olarḳa turur ḳatıġ ḳın anı kim unıttıŋız hisab künini

Ku. T. 34/57b2

27 törütmedimiz kökni taḳı yerni ol hem iki aranı batılın ol turur anlarnıŋ sėzigi kim tandılar ḳatıġlıḳ anlarḳa kim tandılar otdın

Ku. T. 34/58a3

28 azu ḳılur mu-miz anlarnı kim taptılar hem ḳıldılar eḍgülüklerni yawuz işligler teg yer içinde azu ḳılur mu-miz saḳnuḳlarnı bi-bakler teg

Ku. T. 34/59a1–2

29 bitig indürdümiz saŋa ḳutluġ tedbirler ḳılsunlar üçün anıŋ belgülerini pend alsun üçün ʿaḳl iḍileri

Ku. T. 34/59a3

30 taḳı bėrdimiz Davudḳa Süleymannı nėme körklüg ḳul ol keḍ yanġan turur

Ku. T. 34/59b2–3

31 ançada ʿarza ḳılındı anıŋ üze kėçe üç aḍaḳın turġan yügrük taziler

Ku. T. 34/60a1–2

32 aydı: men üḍürdüm yaʿni sewdüm ḫayr sewüglükini iḍim yad üçün ançaḳa tegi yaştı kün perde birle

Ku. T. 34/60a3

33 yanduruŋlar anı meniŋ üze oġradı kese butalarını hem boyunlarını

Ku. T. 34/60b1–3

34 rastlıḳ üze sınadımız Süleymannı taḳı kemiştimiz anıŋ kürsisi üze bir ten yana yandı

Ku. T. 34/61a1–3

35 aydı: iḍim yarlıḳaġıl mėni taḳı bėrgil maŋa mülkni kerekmez kim kimerseke mėnde kiḍin sen sen üküş bėrgen

Ku. T. 34/61b1–2

36 musaḫḫar ḳıldımız aŋar yelni yorıyur anıŋ fermanı birle yumşaḳ nė yerni kim tilese

Ku. T. 34/61b3

37 yeklerni ḳamuġ bina ḳılġanlarnı suwḳa batḳanlarnı

Ku. T. 34/62a1

38 taḳı öŋinlerni ḳoşulmışlar buḳaġular içinde

Ku. T. 34/62a2–3

39 bu biziŋ ʿatamız turur niʿmet bėrgil minnet ḳılġıl azu yıġḳıl hisab yoḳ

Ku. T. 34/62b1–2

40 bütünlükin aŋar biziŋ üskümizde yaḳınlıḳ nėme eḍgü yanış yeri

Ku. T. 34/62b3

41 yad ḳılġıl ḳulumıznı eyyubnı ançada ündedi iḍisini kim: tegürdi maŋa yek emgek birle ḳın birle

Ku. T. 34/63a3

42 tepgil aḍaḳın yerke bu yunġu suw sawuḳ turur hem içgü turur

Ku. T. 34/63b2

43 bėrdimiz aŋar boḍnını hem olar tegni olar birle soyurḳamaḳ bizdin hem pend ḫıred iḍileriŋe