Eserler · Karahanlı Türkçesi
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
Karahanlı 11. yy.
Düzyazı
kısaltma: KuT metin aranabilir
Kaynak yayın
- ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
2.150
cümle
38.093
sözcük
6.525
ayrı biçim
3.827
tek geçişli
%58,7 (hapax)
0,488
STTR
standart tür/sözcük
17,7
sözcük / cümle
5,58
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)
En sık içerik sözcükleri
- taŋrı858
- içinde510
- hem500
- anlar369
- olarḳa351
- sizler321
- eger293
- bütünlükin270
- meger224
- sizke223
- olarnı196
- taŋrıḳa159
- ḳıldı136
- siziŋ118
- aydılar113
- kün113
- olardın112
- ögür112
- iki108
- yer106
- taŋrınıŋ102
- ayġıl101
- mü101
- ançada100
- bilgen100
- içre99
- mu95
- biziŋ93
- köni92
- kiḍin90
- anlarḳa88
- erdiler87
- tilese87
- tandılar86
- ḳılsa86
- ḳıldılar85
- belgülüg80
- nė79
- uluġ78
- yarlıḳaġan77
En sık ikili öbekler
anlar kim 287ol taŋrı 200anıŋ içinde 133kim tandılar 71bu ögür 70yer içinde 60anlarḳa kim 58ey anlar 54ol kün 54kim bittiler 53ulaşu yarlıḳaġan 53ançası bar 51kim taptılar 45siziŋ üze 44taŋrıḳa hem 41anlarnı kim 37bütün işlig 37meger ol 37içinde ol 36rastlıḳ üze 35seniŋ iḍiŋ 35erür taŋrı 33köni yol 32taŋrı bilgen 32
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
Ku. T. 34/64a2
44 alġıl elgiŋ birle bir baġ cefan urġıl anıŋ birle andıŋ sıma biz bildimiz anı sergen nėme körklüg ḳul ol keḍ yanġan
Ku. T. 34/64b2
45 yad ḳılġıl ḳullarımıznı ibrahimni ishaḳnı ve yaʿḳubnı küç ḳuvvet iḍileri köz iḍileri
Ku. T. 34/65a2
46 biz ḫalis ḳıldımız olarnı ḫalislıḳı birle saraynı yad ḳılmaḳ üçün
Ku. T. 34/65a3
47 olar biziŋ üskümizde üḍründiler eḍgüler tururlar
Ku. T. 34/65b2–3
48 yad ḳılġıl ismaʿilni yesʿni Zü’l-kifni ḳamuġları üḍründilerdin tururlar
Ku. T. 34/66a1–2
49 bu bir pend bütünlükin saḳnuḳlarḳa yanış körklüki
Ku. T. 34/66a3
50 Turġu bustanlar açılmış olarḳa ḳapuġlar
Ku. T. 34/66b1–2
51 tayanġanlar anıŋ içinde ündeyürler anıŋ içinde üküş miveni hem şarabnı
Ku. T. 34/66b3
52 taḳı olar üskinde közi yümüklügler yaşdaşlar
Ku. T. 34/67a1–2
53 bu ol turur kim vaʿde ḳılnur sizler hisab küninde
Ku. T. 34/67a3
54 bu biziŋ ruzimiz yoḳ aŋar alḳınmaḳdın
Ku. T. 34/67b1
55 bu erdi taḳı bütünlükin yolsuz boynaġularḳa yawuz yanış yer turur
Ku. T. 34/67b2–3
56 tamuġ! kigrürler nėme yawuz yanġu yer
Ku. T. 34/68a1
57 bu turur tatsunlar anı ḳaynar suw ḳan taḳı iriŋ
Ku. T. 34/68a2
58 taḳı öŋin anıŋ meŋizlig cüftler
Ku. T. 34/68a3
59 bu ögür kirigli siziŋ birle sewünç yoḳ olarḳa anlar otḳa kirigli--ler
Ku. T. 34/68b3
60 ayġaylar: kendü sizler sewünç yoḳ sizke sizler ilgerü ıḍtıŋız bizke nėme yawuz ḳarar ḳılġu yer
Ku. T. 34/69a2
61 ayġaylar: ey biziŋ iḍimiz kim kim ilgerü keldi erse bizke munı artur aŋar ḳın iki ança ot içinde
Ku. T. 34/69b2–3
62 ayġaylar: nė ol bizke körmez--miz erenlerni sanayur men sizlerdin şer-- lerdin
Ku. T. 34/70a1
63 Tuttumız olarnı füsusḳa azu ḳıştı mu olardın közlerimiz
Ku. T. 34/70a2–3
64 bütünlükin ol rast turur ot iḍileriniŋ ḫusumetleri
Ku. T. 34/70b1–2
65 ayġıl: anıŋ üçün men ḳorḳıtġuçi men yoḳ aḍın taŋrı meger bir taŋrı ġalebe ḳılġan
Ku. T. 34/70b3
66 kökler iḍisi hem yerler iḍisi hem ol iki ara ʿaziz üküş örtgen
Ku. T. 34/71a2
67 ayġıl: ol uluġ ḫaber erür
Ku. T. 34/71a3
68 Sizler andın yüz evrügliler siz
Ku. T. 34/71b1–2
69 Yoḳ maŋa bilmek üstünrekdeki ögür ançada ḫusumet ḳılşurlar
Ku. T. 34/71b3
70 yarlıġ ıḍılmas maŋa meger anıŋ üçün men ḳorḳıtġuçı men belgülüg
Ku. T. 34/72a1–2
71 ançada aydı seniŋ iḍiŋ feriştelerke: men törütügli men bir ademi balçıḳdın
Ku. T. 34/72a3
72 ḳaçan törütse men anı ürse men anıŋ içiŋe ruhumdın tüşüŋler aŋar secde ḳılıġlılar
Ku. T. 34/72b3
73 secde ḳıldı ferişteler ḳamuġları bir yolı
Ku. T. 34/73a1–2
74 meger iblis tekebbürluḳ ḳıldı boldı kafirlerdin
Ku. T. 34/73a3
75 aydı taŋrı: ey iblis nė yıġdı sėni secde ḳılmaḳdın ol kim törüttüm menim ḳudretim birle tekebbür[luḳ] mu ḳıldıŋ az[u] bolduŋ mu baş kötürgenlerdin
Ku. T. 34/73b3
76 aydı: men yaḫşıraḳ men andın törüttüŋ mėni otdın törüttiŋ anı balçıḳ--dın
Ku. T. 34/74a3
77 aydı taŋrı: çıḳġıl andın sen sürülmiş sen
Ku. T. 34/74b1
78 bütünlükin seniŋ üze meniŋ laʿnetim ceza künike tegi turur
Ku. T. 34/74b2
79 aydı: ey iḍim küḍgil maŋa gurdın ḳopġu künke tegi
Ku. T. 34/74b3
80 aydı: sen küḍülmişlerdin sen
Ku. T. 34/75a1
81 belgülüg kün vaḳtıḳa tegi
Ku. T. 34/75a2–3
82 aydı: ʿizzetiŋ tuta yolsuz ḳılġay men olarnı ḳamuġını
Ku. T. 34/75b1
83 meger ḳullarıŋnı kim olardın ḫaslar tururlar