Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 34/75b2

84 aydı: rast turur bu ve rast ayur men:

Ku. T. 34/75b3

85 her-ayine toldurġay men tamuġnı sėndin hem anlardın kim uḍsalar saŋa olardın [ḳamuġları]

Ku. T. 34/76a1–2

86 ayġıl: tilemez men sizdin anıŋ üze ter--din ermez men ėtig ėtgenlerdin

Ku. T. 34/76a3

87 ermez ol meger pend ʿalemluġlarḳa

Ku. T. 34/76b1

88 bilgey sen ök anıŋ ḫaberini ruzgarda kiḍin

Ku. T. 34/76b2

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 34/77a1–2

1 bitig indürmek taŋrıdın ʿaziz bütün işlig

Ku. T. 34/77a3

2 biz indürdümiz saŋa bitigni könilik birle tapunġıl taŋrıḳa ḳatıġsız ḳılıġlı aŋar dinni

Ku. T. 34/77b2

3 bilgil taŋrıḳa din ḳatıḳsız anlar kim tuttılar anda aḍın dostlar ayurlar: tapmaz-miz olarḳa meger yaġutġalar bizni taŋrıḳa yawuḳluḳ. ol taŋrı hükm ḳılur olar ara anıŋ içinde kim olar anıŋ içinde tartışıġlı ol ol taŋrı köndürmez anı kim [ol] yalġançı tanġan turur

Ku. T. 34/78b3

4 eger tilese erdi taŋrı tutmaḳ ʿayalni üḍürgey erdi andın kim törütür nėni kim tilese arıġ ol ol taŋrı bir ġalebe ḳılġan

Ku. T. 34/79a3

5 törütti köklerni taḳı yerni sezasınça kivürür tünni kündüz üze kivürür kündüzni tün üze musaḫḫar ḳıldı kün hem aynı ḳamuġ yorıyu[r] atanmış zamanḳa tegi bilgil ol ʿaziz örtgen tunır

Ku. T. 34/80a3

6 törütti sizlerni bir et-özdin yana ḳıldı andın cüftini indürdi sizke yılḳılardın sekiz cüft törütti sizni analarıŋız ḳarınları içinde törütmek törütmekde kiḍin üç ḳaraŋḳuluḳlar içinde ol taŋrı siziŋ iḍiŋiz aŋar turur erk taŋrı yoḳ meger ol ḳayda evrülür sizler

Ku. T. 34/81b2

7 eger tansa sizler ol taŋrı muŋsuz sizdin taplamaz ḳullarıŋa küfrni eger şükr ḳılsa sizler taplayur anı sizke kötürmez hiç kötrügli taḳı biregü yükini yana iḍiŋizke yanışıŋız ḫaber bėrür sizke anı kim ḳılur erdiŋizler ol bilgen köŋüllerdekini

Ku. T. 34/83a1

8 ḳaçan tegse ademiḳa bir ḳor yas ündeyür iḍisiŋe yanıġlı aŋar yana ḳaçan bėrse aŋar eḍgülük andın unıtur anı kim ündeyür erdi aŋar anda burun ḳılur taŋrıḳa teŋ tuşlar ḳışsun üçün anıŋ yolındın. ayġıl: irinçlenġıl küfrüŋ birle azḳına sen tamuġ iḍilerindin

Ku. T. 34/84a3

9 kim ol aḍaḳın turġan tün vaḳtlerinde secde ḳılıġlı aḍaḳın turup ḳorḳḳa ol cehandın hem umar iḍisi rahmetini ayġıl: nek beraber bolur mu anlar kim bilürler yime anlar kim bilmezler bütünlükin pend alnur ʿaḳl iḍileri

Ku. T. 34/85b1

10 ayġıl: ey meniŋ ḳullarım anlar kim taptılar ḳorḳuŋlar iḍiŋizdin anlarḳa kim eḍgülük ḳıldılar bu dünya içre eḍgülük taŋrı yeri kėŋ erür anıŋ üçün tükel bėrlür sergenlerke yanutları sansız

Ku. T. 34/86a3

11 ayġıl: men fermanlandım kim tapunsa men taŋrıḳa ḳatıḳsız ḳılıp aŋar dinini

Ku. T. 34/86b2

12 hem fermanlandım bolsa men müslimlerniŋ evveli

Ku. T. 34/86b3

13 ayġıl: men ḳorḳar men eger ḫilaf ḳılsa men iḍimke uluġ kün ʿazabında

Ku. T. 34/87a2–3

14 ayġıl: taŋrıḳa tapnur men ḳatıḳsız aŋar dinimni

Ku. T. 34/87b1

15 bitiŋler anı kim tilese siz anda aḍın ayġıl: bütünlükin ziyan ḳılıġlılar anlar kim ziyanlıġ boldılar özleriŋe boḍunlarıŋa ḳıyamet künde [88a1] bilgil ol ök ol ziyan belgülüg turur

Ku. T. 34/88a3

16 olarḳa üstünlerinde kölikelik otdın astınlarında kölike[lik]ler ol ḳorḳıtur taŋrı anıŋ birle ḳullarını ey meniŋ ḳullarım ḳorḳuŋla mėndin

Ku. T. 34/89a1–3

17 anlar kim sıŋardın turdılar taŋrıda aḍın tapunġuda kim tapsalar aŋar yandılar taŋrıḳa olarḳa turur müjde müjde bėrgil meniŋ ḳullarımḳa

Ku. T. 34/89b1–3

18 anlar kim ḳulaḳ tutarlar sözni uḍarlar anıŋ körklügiŋe bu ögür anlar tururlar kim köndürdi olarnı taŋrı bu ögür olar ḫıredler iḍileri tururlar

Ku. T. 34/90a1–3

19 ol kimerseke kim seza boldı anıŋ üze ʿazab kelimesi sen mü ḳurtġarur sen anı kim ot içinde turur

Ku. T. 34/90b1

20 ançası bar anlar kim saḳındılar iḍilerindin olarḳa kötrümler üstünlerinde kötrümler turġurmış aḳar astınıda arıḳlar taŋrınıŋ vaʿdesi ḫilaf ėtmez taŋrı vaʿdeḳa

Ku. T. 34/91a3

21 körmez mü sen ol taŋrı indürdi kökdin suwnı kigürdi anı yullarḳa yer içinde yana çıḳarur anıŋ birle ekinni türlüg türlüg anıŋ guneleri yana ḳurur körgey sen anı sarġarmış yana ḳılur anı uşanmış bütünlükin anıŋ içinde ol pend bar ḫıred iḍilerike

Ku. T. 34/92b1

22 ol kimerseni kim aça bėrdi taŋrı köŋülni islamke ol nur üze iḍisindin. veyl ḳatıġ köŋüllüglerke taŋrı yadındın bu ögür yolsuz[luḳ] içinde belgülüg tururlar

Ku. T. 34/93a2

23 taŋrı indürdi sözde körklügrekni kitabnı meŋzeşigli rastlıḳ içre yandruġlılar andaġ teprer teg andın anlarnıŋ terileri kim ḳorḳarlar iḍilerindin yana yumşayur olarnıŋ terileri hem köŋülleri taŋrınıŋ yadıŋa ol taŋrınıŋ köni yolı köndrür aŋar kimni [kim] tilese kimni kim ḳışursa taŋrı yoḳ aŋar köndürügli

Ku. T. 34/94b1

24 ol kim küdezse öz boḍını yawuz ḳındın ḳıyamet küninde aylur zalimlerḳa: tatıŋlar anı kim ḳazġanur erdiŋiz

Ku. T. 34/95a2

25 yalġan tuttı anlar kim olarda öŋdin keldi olarḳa ḳın ol oġurda uḳmaslar

Ku. T. 34/95b2

26 taturdı olarḳa taŋrı ḫ˅arluḳnı yaḳın tiriglik içinde aḫiret ḳını uluġraḳ turur eger bilür erseler olarḳa yaḫşı erdi

Ku. T. 34/96a2–3

27 rastlıḳ üze belgülüg ḳıldım boḍunḳa bu ḳurʾan içinde ḳamuġ meselni meger olar pend alsunlar tėp

Ku. T. 34/96b1–2

28 ḳurʾannı tazi tilinçe egrilik--siz meger olar ḳorḳsun tėp

Ku. T. 34/96b3

29 Urdı taŋrı bir mesel bir er anıŋ içre ortaḳlar ..

33 ... ve könike tuttı anı bu ögür ḳamuġ saḳnuḳlar tururlar

Ku. T. 31/71a3

34 olarḳa nė kim tileseler [İḍi]leri üskinde ol yaḫşılarnıŋ yanutı

Ku. T. 31/71b2

35 örtmek üçün taŋrı olardın yawuzraḳ aŋar kim ḳıldılar yanut bėrmek üçün olarḳa ol kim körklügrek ḳılur erdiler

Ku. T. 31/72a2

36 ermez [mü] taŋrı tirigliki ḳulıŋa ḳorḳuturlar sėni anıŋ birle kim anda aḍındın kimni kim ḳışursa taŋrı yoḳ aŋar köndürügli

Ku. T. 31/72b3

37 kimni kim köndürse taŋrı yoḳ aŋar köndürüglidin ermez mü taŋrı ʿaziz öç iḍisi