İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Eserler · Osmanlı Türkçesi

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi

Osmanlı 17. yy. Düzyazı-Şiir kısaltma: EÇS metin aranabilir

Kaynak notu (editör girişi): Künye: EÇS <kitap> <varak>; IX. ve X. kitaplarda esas yazma Y'nin varağı (ör. EÇS X Y451a). Metin içinde ⟦218a⟧ varak başını, ⟦3 satır boş⟧ yazmada boş bırakılan satırları, ⟦Arapça⟧ neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibareyi gösterir (bunlar sözcük sayılmaz). Neşrin işaretleri korunmuştur: [ ] editör eklemesi, ( ) editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer, { } derkenar (çıkma), (---) yazmada boş bırakılmış sözcük, (...) okunamayan sözcük, (?) okuma kuşkusu. Dipnotlar (âyet mealleri) ile neşirlerin giriş, içindekiler ve dizin bölümleri alınmadı. Word dosyalarındaki Mac Türkçe yazı tipi bozulmaları (› fl fi € ‹ ⁄ → ı ş Ş ğ İ Ğ) ile I., VIII. ve IX. kitaplarda küçük i'ye düşmüş büyük İ'ler düzeltildi; III. kitabın iki kopyası birleştirildi; birkaç kesin dizgi hatası (amãn → amân, sene l044 → 1044 vb.) giderildi.

Kaynak yayın

  • Evliyâ Çelebi b. Derviş Mehemmed Zıllî, Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Topkapı Sarayı Kütüphanesi yazmalarının transkripsiyonu – dizini, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • I. Kitap (Bağdat 304; yeni baskı): haz. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı.
  • II. Kitap (Bağdat 304): haz. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1998.
  • III. Kitap (Bağdat 305): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 1999.
  • IV. Kitap (Bağdat 305): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, 2000.
  • V. Kitap (Bağdat 307): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, 2001.
  • VI. Kitap (Revan 1457): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, 2002.
  • VII. Kitap (Bağdat 308): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2003.
  • VIII. Kitap (Bağdat 308): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2003.
  • IX. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, 2005.
  • X. Kitap (Bağdat 306 [Y], Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 [Q], Pertev Paşa 462 [P]): haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı, Robert Dankoff, 2007.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Yazar: Evliyâ Çelebi. Yazma: Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304, 305, 306, 307, 308; Revan 1457 (IX–X. kitaplarda Süleymaniye Hacı Beşir Ağa 452 ve Pertev Paşa 462 ile karşılaştırmalı).

Sayılarla

64.002
cümle
2.448.046
sözcük
149.437
ayrı biçim
79.216
tek geçişli
%53,0 (hapax)
0,596
STTR
standart tür/sözcük
38,2
sözcük / cümle
5,65
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

ve bu 5.549ve bir 4.677ve cümle 4.488sene târîhinde 2.253niçe bin 1.972ammâ bu 1.737üç yüz 1.680ve niçe 1.580yüz bin 1.536iki yüz 1.518vardır ve 1.317var kim 1.294bu kadar 1.288yüz aded 1.283bu mahalde 1.245ve kal‘ai 1.206bu dahi 1.197ol kadar 1.190ve iki 1.183niçe yüz 1.174süleymân hân 1.174bâğ u 1.164beyân eder 1.149yüz elli 1.131

Metin

Neşrin işaretleri
  • [u] Editörün anlaşılırlık için eklediği harf ya da sözcük
  • (ve) Editörün fazlalık ya da düzeltme saydığı yer
  • {üzüm} Derkenar (yazmanın kenarındaki çıkma), metne yerleştirilmiş
  • (---) yazmada boş bırakılmış sözcük; (...) okunamayan sözcük; (?) okuma kuşkusu
  • 218a yazmanın varak başı (IX–X. kitaplarda Y, Q, P yazmaları); 3 satır boş yazmada boş satırlar; Arapça neşirde Arap harfleriyle dizilmiş âyet ya da ibare — sözcük sayılmaz
  • ‘ ayn, ’ hemze; â î û uzun ünlü. Aramada “Akıllı” kipte a i u ile de bulunur.

Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, Yapı Kredi Yayınları neşri (I–X. kitaplar); işaretler neşrin işaret tablosundandır.

— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

EÇS VII 31b
"Bu kal‘a-i Varadin'i feth etmeden gerüde bırağup ileri gitmek ma‘kûl değildir" deyü Vezîr-i a‘zam Makbûl iken Maktûl İbrâhîm Paşa'yı serdâr-ı mu‘azzam edüp Anatolu vezîri Behrâm Paşa ve Vezîr-i Sânî Mustafa Paşa ve Vezîr-i Sâlis Ayas Paşa ve kırk sekiz oda yeniçeri ve on oda topçu ve on oda cebeci ve dörd aşağı bölük sipâhîleriyle sipehsâlâr-ı mu‘azzam kat‘-ı menâzil ve tayy-ı merâhil ederek kal‘a-i Varadin'i sene 932 Şevval'inde muhâsaraya başlayup yedi gün yedi gece ceng-i azîm olup kal‘a kapudanı olan Tomorı Pal nâm bî-dîn-i dâl yüz bin askeri karşu Tuna'dan beri gemilerle kal‘aya imdâd geçirüp ceng-i azîm ede ede cümle küffârı kal‘aya koyup henüz cenge âheng ederler.
EÇS VII 31b
Mukaddemâ İslankamin kal‘ası fethinde dendân-ı tîğdan halâs olan melâ‘în u fâcirîn ü müşrikîn cümle bu kal‘a-i Varadin'e kapanup asker-i İslâm üzre yedi gün yetmiş kerre kal‘adan taşra çıkup meterisler basup niçe bin asker-i İslâmı esîr ü pây-beste [ve] dil-haste ve niçe bin gâziyânı esîr-i bend-i zencîr ve niçe bin gâziyânları tu‘ma-i şemşîr edüp el-hâsıl üç ayda yeniçeri ocağından yedi aded kethudâ beğ ve üç yeniçeri ağası ve üç vezîr ve niçe bin asker-i İslâm şehîd olup kal‘a feth olmaduğu sem‘-i hümâyûn olup ale'l-acele gelüp İlok kal‘ası altında meks edüp andan kal‘a-i Varadin altında meks-i hıyâm etdikde,
EÇS VII 31b–32a
"Dahi bu âteşe yanası Varadin feth olmadı mı?" deyince bi-emrillâhi te‘âlâ iç kal‘ada bârûd hazînesine âteş isâbet edüp niçe bin küffâr hevâya perrân atılup kal‘anın hâyıt-ı dîvârları câ-be-câ rahnedâr olup durur, ammâ küffârın kesretinden 32a ve kal‘anın metânetinden asker-i İslâm yanına varamazlar.
EÇS VII 32a
Hemân Süleymân Hân on iki bin aded serdengeçdi gâzîler yazup ve sekiz yüz pâre Tuna gemilerine ve firkatelerine Süleymân Re’îs'i serdâr edüp ibtidâ küffârın karşu tarafdan kal‘aya imdâd getiren üç yüz pâre gemilerin feth edüp ve serdârları olan Paturi nâm kapudanını esîr düşürüp on bin kadar küffâr esîr olunca hemân derûn-ı kal‘ada olan küffâr Süleymân Hân'ın geldiği günün yedinci gününde "El-amân ey Süleymân Hân" deyüp kal‘ayı vere ile verüp karşu Segedin taraflarına uryân u bî-silâh amân ile küffârları geçirüp seg ber-sahrâ-yı Segedin'e bî-dîn kâfirler gitdiler ve cümle yeniçeri kethudâlarını ve yeniçeri ağalarını ve şehîd olan vezîrleri ve cümle şühedâları Süleymân Hân defn etdirüp kal‘anın cümle elzem-i levâzımât-ı mühimmâtları ve meremmâtların görüp kal‘anın hükûmetin Sirem paşasının hâssı edüp yüz elli akçe pâyesiyle kazâdır.
EÇS VII 32a
Ve aşağı dizdâr ve yukaru dizdâr ve iki bin merdüm-hisâr ve yeniçeri serdârı ve kethudâyeri ve emîni ve muhtesibi ve bâcdârı ve şehir kethudâsı ta‘yîn edüp kal‘anın cemî‘i cebehânesin kemâ-kân koyup Serdâr-ı mu‘azzam İbrâhîm Paşa'yı İlok kal‘ası fethine gönderüp kendüleri bizzât sa‘âdetle deryâ-misâl askeri alup Mihaç gazâsına giderler. Ammâ hakkâ ki kal‘a-i Varadin nehr-i Tuna kenârında iç kal‘ası evc-i semâya ser çekmiş bir püşte-i âlî üzre şekl-i müseddes bir Şeddâdî sa‘b kal‘a-i kadîmdir kim müverrihân-ı Macar İskender-i Rûmî zamânında binâ olunmuşdur deyü tahrîr etmişler. Cümle yedi kulle-i azîmleri var ve cümle dendân-ı bedenleri mevzûn ve cânib-i (---) bir kapusu var ve derûn-ı hisârda cümle iki yüz tahta örtülü bâğçesiz daracık evleri vardır. Süleymân Hân Câmi‘i ve cebehânesi ve gılâl anbârları,
EÇS VII 32a
Ammâ handakı (---) kıble tarafı sâfî dağlardır ve üzerleri serâpâ bâğlardır. Ve bu kal‘anın bâğlar tarafından havfi olmak ile ol cânibi gâyet metîn binâ olunup otuzar ayak kalın dîvârdır ve azîm kesme kaya amîk handakları vardır kim bu tarafdan bu kal‘aya aslâ lağım ve meteris kâr etmez. Ve bu kal‘anın gird-â-gird cirmi (---) adımdır.
EÇS VII 32a
Sitâyiş-i aşağı varoş-ı kal‘a-i Varadin
EÇS VII 32a
Nehr-i Tuna kenârında cümle (---) mahalle-i müslimîn ve beş aded karârhâne-i müşrikîndir. Ve cümle serâpâ tahta örtülü (---) aded tahtânî ve fevkânî vâsi‘ câ-be-câ bâğçelice evlerdir. (---) (---) Ve cümle (---) aded câmi‘-i âbidân-ı zâhidândır. (---) (---) (---) (---) (---) (---) Ve cümle (---) aded mahalle mesâcidleridir. Ve cümle 3 aded medrese-i müfessirândır. Bu şehirde ulemâya pek rağbet ederler, zîrâ ulemâ yokdur. Ekseriyyâ tüccâr ve keştîbânlardır. Ve cümle 4 aded mekteb-i ma‘sûm-ı ciğer-gûşe-i püserândır. Ve cümle (---) tekye-i ehl-i tarîk-i abdâlândır. Andan cümle (---) hammâm-ı cân-sitândır. Ve cümle (---) hân-ı tüccârândır, ammâ cümleden iskele başındaki hânı mükellefdir. Ve cümle (---) çârsû-yı sûk-ı sultândır, ammâ bezzâzistân yokdur. Lâkin yine cemî‘i diyârun zî-kıymet metâ‘ları bî-kıymet bulunur. (---)
EÇS VII 32a
Tetimme-i şehrengîz-i Varadin
EÇS VII 32a
Evvelâ bâğı ve bâğçesi çokdur. Hevâsı gâyet latîfdir. Mahbûbu ve mahbûbesi meşhûr, Tuna'nın karşu tarafı Segedin sancağı toprağında kal‘a-i Kobila güzel nümâyândır.
EÇS VII 32a
Ve bu Varadin'den Tuna kenârınca yukaru cânibe bayırlı ve bâğlı ve bâğçeli kurâlar geçerek ve âb-ı hayât suları içerek kâmil 6 [sâ‘at] garba gidüp,
EÇS VII 32a
Evsâf-ı kal‘a-i Keyviz
EÇS VII 32a–32b
Lisân-ı Macar'da (---) (---) Su demekdir. Sene 927 Süleymân Hân asrında dest-i Rüstem Paşa feth edüp münhedim etmişdir. Ba‘dehu elzem-i levâzımından olmak {ile} ağaç palankadan bir müfîd [ü] muhtasar kal‘a olmuşdur. Nehr-i Tuna sâhilinde şekl-i murabba‘ bir kapulu ve yetmiş kadar tahta örtülü hâneleri ve ve bir câmi‘i ve dizdârı ve elli kadar merdüm-hisârı ve kifâyet kadar cebehâneleri var. Bu dahi Sirem livâsı hâkinde İlok kazâsı niyâbetidir. Defterhâne-i pâdişâhîde bu Keyviz kal‘asının ismi Kerevik kal‘asıdır. Zamân-ı kadîmde ma‘mûr imiş. Hâlâ yine câmi‘i ve mesâcidleri ve medresesi ve mektebleri ve tekyeleri 32b ve hammâmı ve hânları ve iskele başında mahzenleri ve kifâyet kadar dükkânları, bunun dahi bâğ ve bâğçeleri hadden efzûndur. Ve âb [u] hevâsı gâyet latîf iskele (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---) (---)
EÇS VII 32b
Tetimme-i şehrengîzi oldur kim bu kal‘anın cenûbîsi hevâdâr mesîregâh dağlar ve bâğlardır, ammâ Tuna'nın karşu tarafı Segedin sancağı hâkinde Tuna'nın tâ kenârında bu şehre karşu karşuya Vıtok palankası vâki‘ olmuşdur. Bu kal‘a sonra anın içün geçit başında amâr olup iskelesi Budin kuluna aklâm olmuşdur.
EÇS VII 32b
Andan 2 sâ‘atde,
EÇS VII 32b
Evsâf-ı palanka-i Babuniştıra
EÇS VII 32b
Lisân-ı Latince (---) Karı kal‘ası demekdir. Hâlâ ol zen-i müşrike nâmıyla ma‘rûfdur, ammâ efvâh-ı ünâsda (---) (---) kal‘ası derler. Bu dahi sene 927 târîhinde Süleymân Hân fethidir, be-dest-i Sarı Rüstem Paşa. (---) sancağı toprağında voyvadalıkdır ve bir hâkimi Budin emînidir, ammâ Kanije kulu aklâmıdır ve İlok kazâsı niyâbetidir. Dizdârı ve kırk kadar merdüm-hisârı var, palankası leb-i Tuna'da ol kadar ma‘mûr u âbâdân değildir. Ancak bir câmi‘i ve yüz kadar kiremitli ve tahta örtülü hânecikleri vardır.
EÇS VII 32b
Andan 3 sâ‘atde dağlar ve bâğlar ve taşlar içre giderken bu semtlerde çok kal‘alar nümâyândır. Meselâ kal‘a-i Kopnik ve kal‘a-i Verbi ve kal‘a-i Yemruçe ve kal‘a-i Gırgorifçe ve kal‘a-i Baya ve kal‘a-i Lokay ve niçe kal‘alar dahi kimi Tuna kenârının yemîn ve yesârında ve kimi mesâfe-i ba‘îdede nümâyân kal‘alar var, ammâ mu‘tâd-ı kadîm üzre ilme'l-yakîn ve hakka'l-yakîn ve ayne'l-yakîn hâsıl etmeyince kal‘a evsâfların tahrîr etmemek dâ’im olmağ ile niçe kal‘aları alarkadan temâşâ edüp tahrîrinden dahi âciz olup ubûr ederdik, zîrâ bu Budin serhadlerinde dağdan dağa ve bâğdan bâğa ve niçe geçit başları iskelelerde kal‘alar çokdur. Andan mezkûr Babuniştıra palankasından 3 sâ‘atde,
EÇS VII 32b
Evsâf-ı misl-i binâ-yı sûr-ı helûk, ya‘nî kal‘a-i sedd-i metîn-i İlok
EÇS VII 32b
Lisân-ı Latince (---) demekdir, ammâ vilâyet-i Hersek'de bu kal‘a ismine münâsib bir kasaba vardır, ana Oluk derler, ammâ buna İlok derler.
EÇS VII 32b
Ungurus kralları binâsıdır. Lâkin sene 932 târîhinde bizzât Süleymân Hân Tuna'dan bin pâre gemi ve karadan yüz bin asker ile Makbûl iken Maktûl İbrâhîm Paşa'yı serdâr-ı mu‘azzam edüp otuz bir gün ceng-i azîm edüp küffâr bu kal‘ayı vermek ihtimâli olmayup bilâhire bi-nefsihi Süleymân kendüleri sa‘âdetle geldiklerinin âvâzesin küffâr istimâ‘ edince Sırf ve Macar "Süleymân Hân'a kal‘ayı verelim" demişken Nemse cünûd-ı cünübü râzî olmayup kal‘anın bir tarafı amân ile feth olup bir tarafında Nemse'ye bir ceng-i azîm ile yürüyüş eyleyüp bir sâtûr-ı Muhammedî urulmuşdur kim hâlâ kâfiristânda ve serhadd-i Budin ihtiyârları dillerinde dâstân-ı dûstândır.
EÇS VII 32b
Ve hâlâ kânûn-ı Süleymân Hân üzre bu kal‘a Budin eyâletinde Sirem-mânend-i bâğ-ı İrem sancağı toprağında Budin askeri tarafından zabt olunur on yük akçeye iltizâm emînlikdir. İskelesinde Budun ağalarından bir muhteşem ağa yetmiş seksen hidmetkârıyla hükûmet eder. Şeyhülislâmı ve nakîbü'l-eşrâfı ve a‘yân-ı kibâr-ı eşrâfı vardır. Ve kânûn üzre yüz elli akçe pâyesiyle şerîf kazâdır. Ve Budin yeniçerisi serdâr ve kethudâyeri ve kal‘a dizdârı ve yüz elli nefer merdüm-hisârı ve muhtesibi ve bâcdârı ve harâc emîni ve şehir kethudâsı ve kapudanı ve mi‘mâr ağası ve yedi aded kal‘a ağaları vardır.
EÇS VII 32b
Eşkâl-i kal‘a-i İlok
EÇS VII 32b
Nehr-i Tuna'ya havâle bir püşte-i âlî üzre şekl-i murabba‘ bu tula binâ bir kal‘a-i metîndir kim etrâfında dörd aded tabya-i azîmleri var ve cirmi dâ’iren-mâdâr tokuz yüz adım kâmil bir sa‘b ve hisâr-ı kavî iç kal‘adır.
EÇS VII 32b
Ve cümle iki aded kapusu var, biri büyük kapu kim cânib-i şimâle mekşûf aşağı varoş kal‘asına ener, biri küçük kapudur.
EÇS VII 32b
Ve bu kal‘ada ancak iki câmi‘ vardır. Biri Süleymân Hân'ındır ve biri Sakkâbaşı Mehemmed Ağa'nındır. Ve bu câmi‘ kurbunda bir latîf hammâmı var, ammâ kimin binâsı idiği ma‘lûmum değildir, ammâ hoş-hevâ ve hûb-binâ bir hammâm-ı rûşenâdır kim iki kurnalı ve dörd soffalı hammâm-ı rûşen binâdır.
EÇS VII 32b–33a
Ve bu kal‘adan taşra kal‘ada Çârsû câmi‘i önünde bir mükellef mesîregâh kahvehânesi var. Cümle ahıbbâ vü erbâb-ı ma‘ârifân-ı yârân-ı sâdıkân bunda cilvelenirler. 33a Ve bu kahvehâne-i ma‘mûrenin bir tarafı bir mükellef hân-ı tüccârândır. Bu şehrin bu hân gûyâ bezzâzistânıdır.
EÇS VII 33a
Ve bu hânın yine bir yanında bir mükellef kahvehânesi vardır. Ve bu kahvehâne şâhrâhı üzre cümle iki yüz aded dükkân-ı ehl-i hırefdir. Lâkin kârgîr binâ bezzâzistânı yokdur, ammâ her şey bulunur.
EÇS VII 33a
Ve bu çârsû içre giderken Mehemmed Beğ câmi‘i var, ammâ üç vakit kılınır cemâ‘at-i kesîreye mâlik bir câmi‘-i rûşendir.
EÇS VII 33a
Ve yine bu zokak içre bu mezkûr çârsûnun tâ uçunda Arslan Beğ câmi‘i önünde bir âb-ı hayât çeşmesi var ve bu câmi‘in bir tarafı şehrin mezârlığıdır ve bu mezârlıkdan dik aşağı Tuna kenârında iskeleye gider ve çârsûnun sağ tarafında olan yol ile dik aşağı gidüp el-Hacı İslâm mescidi andan sol yola gidüp dik aşağı nihâyetde Küçük Mehemmed Beğ câmi‘i ve andan ötece Mustafa Beğ mescidi ve andan dahi yukaruca Karabelâ mescidi. Bu mahalle şehrin taşra gider ulu yoludur kim kasaba-i Mitroviçse'ye ve kasaba-i Nemse'ye ve kal‘a-i Tovarnik'e el-hâsıl kankı tarafa teveccüh etsen şâhrâh-ı azîmdir.
EÇS VII 33a
Sitâyiş-i amâristân-ı aşağı varoş
EÇS VII 33a
Cümle on iki mahalle-i müslimîn ve beş mahalle-i müşrikîndir. Ve cümle zîr u bâlâsı bin yüz altmış aded tahtânî ve fevkânî ve kârgîr binâ-yı musanna‘ serâpâ şindire tahta örtülü vâsi‘ evlerdir kim cümle büyût-ı zîbâların yüzleri ve şâhnişîn ve revzenleri şimâl tarafına nehr-i Tuna'ya nâzırdır. Ve cümle iki medrese-i tâlibândır. Ve cümle altı aded mekteb-i sıbyân-ı tıflân-ı ebced-hândır. Ve cümle (---) aded tekye-i erbâb-ı tarîk-i kân-ı fakîrândır. Ve cümle bir hândır ve cümle yüz elli aded mahzenlerdir ve cümle (---) aded hammâmdır ve cümle ale'l-kıyâs altmış kadar dükkândır. Ve cümle yokuş aşağı ve yokuş yukaru sokakları pâkdir. (---) (---) (---) (---) (---)
EÇS VII 33a
Der-beyân-ı tetimme-i şehr-engîz-i İlok
EÇS VII 33a
Evvelâ âb [u] hevâsı latîf olduğundan mahbûb u mahbûbesi a‘lâ olur. Ve halkı cümleden Boşnak'dır ve sulehâ-yı ümmetden âdemleri çokdur ve gâyet garîb-dost halûk ve halîm ü selîm âdemleri vardır. Belgrad'dan Tuna kenârıyla tâ Ösek'i geçüp Budin'e varınca böyle bir ma‘mûr u âbâdân şehir yokdur, ammâ Tuna kenârından içeri âbâdân şehirleri çokdur. Ve Tuna kenârında Varadin'den sonra ve Budin ve Üstürgon Vişigrad'dan sonra İlok gibi metîn kal‘a da yokdur. Hudâ hıfz-ı amânda ide. Lâkin kal‘ası serhad olmayup iç el olmak ile neferâtları az kalup kal‘ası ta‘mîr ü termîme muhtâcdır. (---) (---)
EÇS VII 33a
Andan ziyâret-i Mecnûn Baba (---) (---) (---) (---) Andan kalkup cümle ahbâb ile vedâlaşup yine cânib-i garba 5 sâ‘atde,
EÇS VII 33a
Evsâf-ı hisâr-ı kân-ı mekîn, ya‘nî binâ-yı metîn kal‘a-i Vukin
EÇS VII 33a
Lisân-ı Latince (---) (---) demekdir. Bânîsi Ungurus krallarından Büyük Laslo Kral kızı içün binâ etmiş bir musanna‘ ve şîrîn kal‘a-i zîbâdır.
EÇS VII 33a
Ba‘dehu sene 937 târîhinde Süleymân Hâna bu kal‘ayı vere ile Nemse küffârları verüp gelesi sene yine küffâr alup Süleymân Hân Budin kal‘ası fethine giderken yine bu kal‘ayı döğe döğe sademât-ı top-ı kûpdan münhedim olan yerleri hâlâ zâhir ü bâhirdir. Bu rahnedâr yerlerden asâkir-i İslâm yürüyüş edüp cümle küffâra evvelki gibi amân u zamân vermeyüp cümlesini tu‘ma-i şemşîr edüp def‘a-i sânîde kılıç ile feth olmuşdur.
EÇS VII 33a
Ol asırda Lagoş kralın kızı May Frav nâm duhter-i nâ-pâkîze-ahterin tahtı imiş. Hâlâ iç kal‘ada kat-ender-kat sarâylar ve kâ‘a ve dîvânhâneler ve gûnâ-gûn kasr-ı âlîler vardır.
EÇS VII 33a–33b
Ve kal‘ası nehr-i Tuna kenârında bir mürtefi‘ yerde şekl-i murabba‘ bir Şeddâdî binâ-yı garrâdır ve gâyetü'l-gâye Akkirmân kal‘ası handakı gibi bunun dahi câh-ı gayyâdan nişân verir amîk handakı vardır. Ve cümle der-i dîvârlarının yüzünde olan yonma mücellâ taşları üstâd-ı mi‘mâr-ı bennâ-yı selef gûnâ-gûn tasarruflar ihtirâ‘ edüp gûnâ-gûn taşları birer san‘at ile dîvâra koyup taşdan bayraklar ve haçlar ve sûretler ve filandıra bayraklar ve iskemleler ve niçe gûne eşkâl-i garîbe ve acîbeleri kırmızı ve yeşil ve sarı ve mâvî ve siyâh taşlar ile kal‘a dîvârı yüzüne gûnâ-gûn sûretler etmiş kim cemî‘i kâfiristânda yokdur illâ Arabistân'da 33b Hamâ ve Hımıs kal‘asının dîvârı yüzlerinde siyâh taş ile hüsn-i hat yazılar vardır kim bu dahi Hamâ ve Hımıs kal‘asına mahsûs bir kâr-ı ibret-nümûndur, ammâ bu mezkûr Vukin kal‘ası dahi ziyâde musanna‘ binâ olup dâ’iren-mâdâr cirmi yedi yüz adımdır.