Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 31/73a2

38 eger sorsa sen olarḳa kim törütti köklerni hem yerlerni ayurlar: taŋrı ayġıl: nė körer sen ol kim ündeyür sizler taŋrıda aḍın eger tilese maŋar taŋrı ḳor yas nek olar açıġlılar mu anıŋ ḳorı yasını azu tilese maŋa soyurḳamaḳ nek olar yanıġlılar mu anıŋ soyurḳamaḳını ayġıl: tap turur maŋa taŋrı anıŋ üze köŋül urur köŋül urġanlar

Ku. T. 31/74b2–3

39 ayġıl: ey boḍnum ʿamel ḳılıŋ orunlarıŋızda yana men ʿamel ḳılıġlı men kiḍin bilgey sizler

41 ... sen olar üze erklig

Ku. T. 35/1a2

42 taŋrı öldürür tenlerni ölmişi vaḳtinde taḳı ol kim ölmedi öz uḍḳusı içinde tutar ol kim hükm ḳıldı anıŋ üze ölümni taḳı ıḍur taḳı birini atanmış zamanḳa tegi bütünlükin anıŋ içinde belgüler endişe ḳılıġlı boḍunḳa

Ku. T. 35/2a3

43 azu tuttılar mu taŋrıdın aḍın şefiʿçilerni ayġıl: neçeme erseler erklenümezler nerseke taḳı uḳmazlar

Ku. T. 35/2b3

44 ayġıl: şefaʿat ḳamuġ aŋar kökler meliki hem yerler meliki yana anıŋ birle yandurulur sizler

Ku. T. 35/3a3

45 ḳaçan yad ḳılınsa taŋrı yaŋluz ḳurlur anlarnıŋ köŋülleri bitmezler ol cehanḳa ḳaçan yad ḳılınsa anlar kim anda aḍın turur ançada olar sewnürler

Ku. T. 35/4a2

46 ayġıl: ya taŋrı kökler törütügli hem yer törütügli ġayb bilgen hem açuḳluġnı bilgen sen hükm ḳılur sen ḳullarnıŋ arasında anıŋ içinde kim erdiler tartışıġlılar

Ku. T. 35/4b3

47 eger bolsa anlarḳa kim küç ėttiler ol kim yer içinde turur ḳamuġ taḳı anıŋ meŋizlig anıŋ birle yuluġ bėrgetiler anı ḳın yawuzluḳındın ḳopmaḳ küninde belgürdi olarḳa taŋrıdın ol kim sėznür ermez erdiler

Ku. T. 35/5b3

48 belgürdi olarḳa yawuzluḳlar anı kim ḳazġandılar indi olarḳa ol kim erdiler anı füsus tutġanlar

Ku. T. 35/6a3

49 ḳaçan kim tegse ademiḳa ḳor yas ündeyür bizni yana ḳaçan bėrsemiz aŋa eḍgülük bizdin ayġay: anıŋ üçün bėrildim anı bilmekdin yoḳ ol maŋar sınaġ ançası bar üküşleri bilmezler

Ku. T. 35/7a2–3

50 rastlıḳ üze aydılar aŋar anlar kim anlarda burun erdiler yime asıġ ḳılmadı olardın ol kim ḳazġanur erdiler

Ku. T. 35/7b1

51 tegdi olarḳa ėsiz ḳılmaḳlarınıŋ yanutı anlar kim küç ḳıldılar bu ögürdin teger olarḳa ėsiz ḳılıḳlarınıŋ yanutı ermez olar keçigliler

Ku. T. 35/8a3

52 bilmezler mü ol taŋrı kėŋ ḳılur ruzini kimke kim tilese hem tarutur anıŋ içinde nişanlar bar ol boḍunḳa kim kirtgünürler

Ku. T. 35/8b3

53 ayġıl: ey meniŋ ḳullarım anlar kim teŋde keçtiler özleri üze nevmid bolmaŋlar taŋrınıŋ rahmetindin ol taŋrı örter yazuḳlarnı ḳamuġ bütünlükin ol örtgen yarlıḳaġan

Ku. T. 35/9b3

54 yanıŋlar iḍiŋizke boyun suŋlar aŋar kelmezde aşnu sizke ḳın yana yari bėrilmez sizler

Ku. T. 35/10a2

55 uḍuŋlar körklügrek ol kim ıḍıldı sizke iḍiŋizdin kelmezde aşnu sizke ḳın nagah sizler uḳmaz sizler

Ku. T. 35/10b3

56 aymazda burun et-öz: ey ökünç anıŋ üze kim haddin keçtim taŋrı fermanı içinde bütünlükin erdim füsus tutġanlardın

Ku. T. 35/11a3

57 yime aymazda aşnu: eger taŋrı köndürse mėni bolġatım saḳnuḳlardın

Ku. T. 35/11b2–3

58 aymazda aşnu ol vaḳtta kim körse sen ḳınnı: eger bolsa maŋa evrülmek bolġatım eḍgü işliglerdin

Ku. T. 35/12a1–3

59 andaġ rastlıḳ üze keldi saŋa meniŋ belgülerim yalġan tuttuŋız anıŋ birle boynaġuluḳ ḳıldıŋız bolduŋ sen kafirlerdin

Ku. T. 35/12b1

60 ḳopmaḳ küninde körgey sen anlamı kim yalġan aydılar taŋrı üze: yüzleri ḳara ermez mü tamuġ içinde turġu yer boynaġularḳa

Ku. T. 35/13a2

61 ḳurtġarur taŋrı anlamı kim saḳındılar ḳurtulmaḳları tegmedi olarḳa yawuzluḳ ermez olar ḳaḍġurġanlar

Ku. T. 35/13b2–3

62 taŋrı törütgen ol ḳamuġ nerse ol ḳamuġ neŋ üze erklig

Ku. T. 35/14a1–2

63 aŋar köknüŋ kiritleri hem yerniŋ kiritleri anlar kim tandılar taŋrınıŋ nişanlarıŋa bu ögür olar ziyanlıġlar

Ku. T. 35/14a3

64 ayġıl: taŋrıda aḍınḳa [mu] fermanlayur siz maŋa tapnayın ey nadanlar

Ku. T. 35/14b2

65 bütünlükin yarlıġ ıḍıldı saŋa hem olarḳa kim sėnde aşnu eger ortaḳ ḳatsa sen batıl bolur her-ayine seniŋ ʿameliŋ bolur sen her-ayine ziyanlıġlardın

Ku. T. 35/15a2–3

66 kendü taŋrıḳa tapunġıl bolġıl şükr ḳılġanlardın

Ku. T. 35/15b1

67 uluġlamadılar taŋrını sezasınça uluġlamaḳ anı yer ḳamuġ anıŋ mülki içinde ḳopmaḳ küninde yaʿni ḳıyamet kökler türülmiş bolur anıŋ ḳudret[i] birle arıġ ol ol uluġ ol andın kim ortaḳ ḳatarlar

Ku. T. 35/16a3

68 ürlür borġu içinde [öldi] ol kim kökler içinde turur ol kim yer içinde turur meger anı kim tilese taŋrı yana ürlür anıŋ içinde yana bir ançada olar öre turġanlar baḳarlar

Ku. T. 35/17a2

69 yarudı yer iḍisi nurı birle or[na]lur bitig keldürlür peyġamberler tanuḳlar hükm ḳılnur olar ara könilik birle olar zulm ḳılınmazlar

Ku. T. 35/17b3

70 Tükel ḳılnur ḳamuġ et-öz anı kim ḳıldı ol taŋrı bilgenrek anı kim ḳılur siz

Ku. T. 35/18a3

71 Sürlürler anlar kim tandılar anlar tamuġḳa ögür ögür ançaḳa tegi ḳaçan kelseler aŋar açlur anıŋ ḳapuġları ayġay olarḳa saḳlaġuçılar: kelmedi mü sizke yalavaçlar sizdin Oḳıyurlar siziŋ üze iḍiŋizniŋ ayetlerini hem ḳorḳıtġuçılar ceza küniŋizke ḳarışġu bu ayġaylar: oḳ ançası bar vacib bolur ʿazab kelimesi kafirler üze

Ku. T. 35/19b3

72 ayılġay: kiriŋler tamuġ ḳapuġlarıŋa cavidaneler anıŋ içinde nėme yawuz boynaġularnıŋ turġu yeri turur ol

Ku. T. 35/20a2

73 hem sürlür anlar kim ḳorḳtılar iḍilerindin uştmahḳa ögür ögür ançaḳa tegi ḳaçan kelseler aŋar açlur anıŋ ḳapuġları ayġay olarḳa anıŋ erkligi malik: durud siziŋ üze ḫoş turuŋlar kigürüŋler cavidaneler

Ku. T. 35/21a2

74 ayġaylar: şüḳr taŋrıḳa ol taŋrı rast ḳıldı bizke vaʿdesini miras bėrdi bizke yerni ornayur-miz uştmah içinde nė yerde tilese-miz nėme körklüg ʿamellerniŋ yanutı

Ku. T. 35/21b3

75 ve körgey sen feriştelerni ḳapsap anlar ʿarş yöresinde tesbih ayurlar iḍileriŋe hamd aytur hükm ḳılnur olar ara könilik birle aylur: şükr ol taŋrıḳa kim ʿalemluġlar iḍisi

Ku. T. 35/22b1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 35/22b2

1 bir and erür

Ku. T. 35/23a1

2 bitig indürmek taŋrıdın ʿaziz bilgen