Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 35/23a2

3 yazuḳ yarlıḳaġlı hem tevbe ḳabul ḳılıġlı ḳını ḳatıġ uluġluḳ iḍisi ilah yoḳ meger ol aŋar yanış

Ku. T. 35/23b2

4 tartışmazlar taŋrınıŋ ayatları içinde meger anlar kim tandılar armasun sėni olarnıŋ evrülmeki kend--ler içinde

Ku. T. 35/24a2

5 yalġan tuttı olarda burun nuh boḍnı taḳı ögürler olarda kiḍin oġradı heme / ḳamuġ ümmet yalavaçlarıḳa tutsalar anı tartışsalar batıl birle batıl ḳılsalar anıŋ birle köni sözni tuttı olarnı neçük boldı meniŋ ḳınım

Ku. T. 35/25a2

6 mundaġuḳ seza boldı iḍiŋniŋ ʿazabı anlar kim tandılar her-ayine olar ot iḍileri

Ku. T. 35/25b2

7 anlar kim kötrürler taḫtnı ol kimerseler anıŋ yöresinde tesbih ḳılurlar iḍileriŋe hamd aytu taparlar aŋar taḳı yarlıḳatu ḳolarlar anlarnı kim taptılar: ey biziŋ iḍimiz tegdiŋ ḳamuġ nerseke rahmetlıġ ʿilm yanındın yarlıḳaġıl anlarnı kim yandılar taḳı uḍtılar seniŋ yolıŋa küḍezgil olarnı tamuġnuŋ ḳatıġ otındın

Ku. T. 35/27a1

8 ey iḍimiz kigürgil olarnı turġu uştmahlar ol kim vaʿde ḳıldıŋ olarḳa ol kim eḍgü bolsa atalarındın cüftlerindin hem ʿayallarındın bütünlükin sen ʿaziz hem bütün işlig

Ku. T. 35/27b3

9 küḍezgil olarnı yawuzlardın kimni kim saḳlasa sen yawuzlardın ol kün bütünlükin rahmet ḳıldıŋ aŋa her-ayine ol ḳurtulmaḳ uluġ turur

Ku. T. 35/28a3

10 anlar kim tandılar ündenlürler taŋrınıŋ düşmanı uluġ düşmanlıḳıŋızdın özleriŋizke ançada ündenlür siz imanḳa taḳı tanar sizler

Ku. T. 35/28b3

11 ayġaylar: ey iḍimiz öldürdüŋ bizni iki yolı tirgüzdüŋ bizni iki yolı muḳir keldimiz yazuḳlarımızḳa nek bar mu çıḳmaḳḳa yoldın

Ku. T. 35/29a3

12 ol anıŋ üçün ḳaçan ündense [taŋrı] yaŋluz tėp tandıŋız eger ortaḳ ḳılsa büttüŋizler hükm ol taŋrıḳa uluġ ol taŋrı

Ku. T. 35/30a1–2

13 ol taŋrı körkitür sizke ayatlarını indrür sizke kökdin ruz[i]ni pend alınmaz meger kim yansa

Ku. T. 35/30a3

14 ündeŋler taŋrını ḳatıġsız ḳılġanlar aŋar dinni neçe terslenseler kafirler

Ku. T. 35/30b2

15 kötrügli ḳurlarnı taḫt iḍisi ḳoḍı ıḍur ḳurʾannı fermanındın kimnüŋ üze tilese ḳullarındın ḳorḳıtġu üçün talaḳ küninde

Ku. T. 35/31a3

16 olar ol künde çıḳġanlar örtüglüg kelmez taŋrı üze olardın nerse kimke ol erk bu kün ol taŋrıḳa kim bir turur boynaġularnıŋ boynın sıġan turur

Ku. T. 35/311b3

17 bu kün yanut bėrlür ḳamuġ et-öz anı kim ḳazġandı yoḳ bu kün ol taŋrı terk hisab ḳılgan ol

Ku. T. 35/32a2

18 ve ḳorḳutġıl olarnı azife küni birle ançada yürekler boġuz başıŋa kelgüsi öwke siŋrügliler yoḳ zalimlerḳa yaġuḳdın ap şefiʿdin boyun sunur

Ku. T. 35/32b3

19 bilür közler ḫıyanet[i]ni taḳı anı kim kizleyür köŋüller

Ku. T. 35/33a2

20 taŋrı hükm ḳılur könilik birle anlar kim ündeyürler anda aḍınnı hükm ḳılmazlar nerse ol taŋrı ol eşitgen hem körgen

Ku. T. 35/33b3

21 Yorımaz--lar mu yer içinde baḳsunlar üçün neçük erdi anlarnıŋ soŋı erdiler olarda burun erdiler olar ḳatıġraḳ olardın küçün üküş bina ḳılġan yer içinde taḳı tuttı olarnı taŋrı yazuḳları birle bolmadı olarḳa taŋrıdın küḍezigli

Ku. T. 35/35a1

22 ol olar kelür erdiler olarḳa yalavaçları nişanları taḳı tandılar taḳı tuttı olarnı taŋrı ol küçlüg ḳatıġ ḳınlıġ

Ku. T. 35/35b2–3

23 bütünlükin biz ıḍtımız musanı biziŋ ayatlarımız birle belgülüg hüccet birle

Ku. T. 35/36a1–2

24 firʿavnḳa hamanḳa ḳarunḳa aydılar: cadu yalġançı turur

Ku. T. 35/36a3

25 ḳaçan keldürdi erse olarḳa könilikni biziŋ üskümizde aydılar: öldürüŋler anlarnıŋ oġlanlarını kim taptılar anıŋ birle tirig ḳoḍuŋlar uraġutlarını ermez kafirlerniŋ alı dastanı meger yolsuzluḳ içre

Ku. T. 35/37a2

26 aydı bu kafir: ḳoḍuŋlar mėni öldüreyin musanı ündesün iḍisini men ḳorḳar men kim aḍnatsa diniŋizni azu belgürse yer içinde fesadnı

Ku. T. 35/38a1–3

27 aydı musa: men sıġındım iḍimke hem siziŋ ḳamuġ boynaġu kim bitmez hisab küniŋe

Ku. T. 35/38b1

28 aydı müʾmin er firʿavn alidin kizleyür imanını: öldrür mü sizler erni aysa: meniŋ iḍim taŋrı bütünlükin keldürdi sizke nişanlarnı belgülüg iḍiŋizdin. eger bolsa yalġançı anıŋ üze yalġanlıḳı eger bolsa köni teggey sizke anıŋ amarısı vaʿde ḳılur sizke. ol taŋrı köndürmez anı kim ol teŋde keçgen yalġançı

Ku. T. 35/40a1

29 ey boḍnum sizke turur mülk bu kün belgülügler yer içinde kim kim yari bėrse bizke taŋrınıŋ ḳınıdın eger kelse bizke aydı ol kafir: körkitmez men sizke meger anı kim körer men köndürmez men sizni meger köni yolḳa

Ku. T. 35/41a1–3

30 aydı ol kim taptı: ey boḍnum men ḳorḳar men siziŋ üze ögürler küni meŋizlig

Ku. T. 35/41b1–3

31 nuh ḳavmi ʿadeti meŋizlig ʿad ḳavmi ʿadeti meŋizlig Şemud ḳavmi ʿadeti meŋizlig anlar kim anlarda kiḍin ermez taŋrı tileyür zulm ḳullarḳa

Ku. T. 35/42a1–2

32 ey boḍnum men ḳorḳar men siziŋ üze tenad küninde

Ku. T. 35/42a3

33 ol kün evrülür sizler yüz ewrügliler yoḳ sizke taŋrıdın küḍezigli kimni kim ḳışursa taŋrı yoḳ aŋar köndrügli

Ku. T. 35/42b3

34 bütünlükin keldi sizke yusuf aşnu belgülüglerdin hemişe sizler şek içinde andın kim keldürdi sizke anıŋ birle ançaḳa tegi ḳaçan ölse aydıŋız: ıḍmaz taŋrı anda kiḍin yalavaç. mundaġuḳ ḳışrur taŋrı ol kimerseni kim ol haddin keçti şek tutġan

Ku. T. 35/44a1

35 anlar kim tartışurlar allahnıŋ ayatları içinde hüccetsizin keldi olarḳa uluġ düşmanlıḳın taŋrı üskinde taḳı olar üskinde kim taptılar mundaġuḳ mühr urur taŋrı ḳamuġ boynaġu / mütekebbir köŋliŋe öldürgen

Ku. T. 35/45a1–2

36 aydı ol kafir: ey haman bina ḳılġıl maŋa köşk bolġay kim teggey men esbablarḳa

Ku. T. 35/45a3

37 kök ḳapuġlarıŋa köz kemişeyin musa taŋrısınḳa men sėznür men anı yalġançı mundaġuḳ bezenildi firʿavnḳa ʿameliniŋ yawuzluḳı kirü yıġıldı yoldın ermez firʿavnnıŋ keydi meger helaḳliḳ içinde

Ku. T. 35/46a3

38 aydı ol kim taptı: ey boḍnum uḍuŋlar maŋa köndüreyin sizni köni yolḳa

Ku. T. 35/46b3

39 ey boḍnum bütünlükin bu yaḳın tiriglik irinç turur bütünlükin ol cehan ḳarar sarayı turur

Ku. T. 35/47a3

40 kim kim ḳılsa yawuzluḳ yanut bėrilmez meger anıŋ meŋizlig kim kim ḳılsa eḍgülük erkekde azu tişide ol müʾmin bolsa bu ögür kigrülür uştmahḳa ruzi bėrlür anıŋ içre saḳış--sız

Ku. T. 35/48a3

41 ey meniŋ boḍnum nė ol sizke ündeyür men sizni ḳurtulmaḳḳa ündeyür sizler mėni otḳa

Ku. T. 35/48b2

42 ündeyür sizler mėni tansa men taŋrıḳa ortaḳ ḳatsa men aŋar ol kim yoḳ maŋa anıŋ birle bilig men ündeyür men sizni ʿaziz örtgen