Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 35/49a2

43 haḳḳa ol kim ündeyür siz mėni anıŋ birle yok aŋar ündemek dünya içre hem aḫiret içre bütünlükin yanġumız taŋrıḳa turur bütünlükin artaḳ yawuz işligler olar ot ėşleri tururlar

Ku. T. 35/50a1–2

44 yal ḳılur sizler anı kim ayur men sizke ısparlayur men işimni taŋrıḳa ol taŋrı körgen turur ḳullarnı

Ku. T. 35/50a3

45 küḍezdi anı taŋrı ėsiz / yawuz mekrlerindin seza firʿavn boḍnıḳa ḳın yawuzı

Ku. T. 35/50b3

46 Ot ʿarza ḳılnurlar anıŋ üze erte hem kėçe ol kün aḍaḳın bolur ḳıyamet kiriŋler ey kafir ali ḳatıġ ḳınḳa

Ku. T. 35/51b1

47 ançada hüccet ayşurlar ot içinde ayturlar zaʿifler anlarḳa kim boynaġuluḳ ḳıldılar: biz erdimiz sizke uḍġan nek sizler bar mu siz kim yıġusa sizler bizdin ülüşni otdın

Ku. T. 35/52a3

48 ayġay anlar kim boynaġuluḳ ḳıldılar: biz ḳamuġ anıŋ içinde-miz ol taŋrı rastlıḳ hükm ḳıldı ḳullar arasında

Ku. T. 35/52b2

49 ayġay anlar kim ot içinde tamuġ erkliginge: oḳıŋlar iḍiŋizke yüŋültsün üçün bizdin bir kün ḳın--nı

Ku. T. 35/53a3

50 ayġaylar: kelmez mü erdi sizlerke yalavaçlarıŋız belgülüglerni ayġaylar: andaġ keldiler ayġaylar: oḳıŋlar yoḳ kafirlerniŋ oḳımaḳı meger yolsuzluḳ içre

Ku. T. 35/54a1–2

51 biz yari bėrür-miz yalavaçlarımızḳa anlarḳa kim taptılar yaḳın tiriglik içinde ol kün aḍaḳın bolur tanuḳlar

Ku. T. 35/54a3

52 ol kün kim asıġ ḳılmaz küç ḳılġanlarḳa ʿözrleri olarḳa laʿnet olarḳa turur saray yawuzı

Ku. T. 35/54b3

53 bütünlükin bėrdimiz musaḳa köni yolnı bėrdimiz yaʿḳub oġlanlarınḳa bitigni

Ku. T. 35/55a3

54 Yolçı / ḳılavuz hem pend ḫıred iḍileriŋe

Ku. T. 35/55b1–3

55 sergil bütünlükin taŋrınıŋ vaʿdesi rast turur yarlıḳatu ḳolġıl yazuḳuŋnı tesbih ḳılġıl iḍiŋe hamd aytu kėçelik hem ertelerde

Ku. T. 35/56a1

56 anlar kim tartışurlar taŋrınıŋ nişanlari içre hüccetsizin kelür olarḳa yoḳ köŋülleri içinde meger uluġluḳ ermez anlar olar tegigliler aŋar sıġınġıl taŋrıḳa bütünlükin ol eşitgen körgen turur

Ku. T. 35/56b3

57 köklerni törütmek hem yerlerni uluġraḳ boḍunnı törütmekdin ançası bar boḍunnuŋ üküşi bilmezler

Ku. T. 35/57b1–3

58 beraber bolmaz ḳaraġu közlüg anlar kim taptılar ḳıldılar eḍgülükler yawuzluḳ ḳılıġlı nėme az pend alnur sizler

Ku. T. 35/58a1–3

59 bütünlükin ḳıyamet keligli turur şek yoḳ anıŋ içinde ançası bar boḍunnuŋ üküşi bitmezler

Ku. T. 35/58b1

60 aydı siziŋ iḍiŋiz: ündeŋler mėni icabet ḳılayın sizke anlar kim boynaġuluḳ ḳılurlar meniŋ ḳulluḳumdın kigrülgeyler tamuġḳa ḫ˅ar bolup olar

Ku. T. 35/59a2

61 ol taŋrı ol ḳıldı siziŋ üçün tünni amrulmaḳ üçün anıŋ içinde kündüzni yaruḳ ol taŋrı fazl iḍisi turur boḍun üze ançası bar boḍunnuŋ üküşi şükr ḳılmazlar

Ku. T. 35/60a1–2

62 ol taŋrı siziŋ iḍiŋiz turur ḳamuġ neŋni törütgen ilah yoḳ meger ol neçük yalġan ayur sizler

Ku. T. 35/60a3

63 mundaġuḳ yalġanlanur anlar kim erdiler taŋrınıŋ ayatlarıŋa tanıġlılar

Ku. T. 35/60b2

64 ol taŋrı kim ḳıldı sizke yerni amrulġu yer yime kökni ḳopardı yime bezedi sizlerni körklüg ḳıldı süretleriŋizni ruzi bėrdi sizke arıġlardın ol taŋrı siziŋ iḍiŋiz berekat bėrgen taŋrı ʿalemluġlar iḍisi

Ku. T. 35/61b1–3

65 ol tirig turur ilah yoḳ meger ol oḳıŋ anı ḳatıḳsız ḳılġanlar aŋar dinni şükr ol taŋrıḳa ʿalemluġlar iḍisi

Ku. T. 35/62a1

66 ayġıl: men yıġıldım tapınmaḳdın anlarnı kim tapar siz taŋrıdın aḍındın ḳaçan keldi erse maŋa belgülüg nişanlar iḍimdin fermanlandım boyun susa men ʿalemluġlar iḍisiŋe

Ku. T. 35/62b2

67 ol taŋrı törütti topraḳdın yana arḳa suwındın yana bir kesek ḳandın yana çıḳarur sizni kiçiglik birle yana teger sizler yigitlikḳa yana bolur siz uluġ pirle sizlerde ol kim öldürülgey siz anda öŋdin bir ança teger sizler atanmış zamanḳa tegi bolġay kim uḳġay sizler

Ku. T. 35/63b2

68 ol taŋrı tirgüzür taḳı öldrür ḳaçan hükm ḳılsa bir işni bütünlükin aytur aŋar bolġıl tiyü bolur

Ku. T. 35/64a2–3

69 körmez mü sen anlarnı kim tartışurlar taŋrı--nıŋ ayatları içinde neçük evrülür

Ku. T. 35/64b1–2

70 anlar kim yalġan tuttılar bitigni hem anı kim ıḍtımız anıŋ birle yalavaçlarımıznı kiḍin bilgeler

Ku. T. 35/64b3

71 ançada ġullar boyunları içinde hem zincirler sünḍrünürler

Ku. T. 35/65a2–3

72 ol ḳaynar isig suw içre yana ot içre isingeyler

Ku. T. 35/65b1

73 yana aylur olarḳa: ḳayda ma ortaḳ ḳatar erdiŋizler

Ku. T. 35/65b2

74 taŋrıdın aḍındın ayġaylar: azdılar bizdin kendü ündemez erdimiz anda aşnu nerse. mundaġuḳ ḳışrur taŋrı kafirlerni

Ku. T. 35/66a2

75 ol anıŋ üçün turur kim sewnür erdiŋizler yer içre sezasızın yime anıŋ üçün kim erdiŋizler sew[nü]gli

Ku. T. 35/66b2–3

76 kiriŋler tamuġ ḳapuġlarıŋa cavidane anıŋ içinde nėme yawuz sıġınġu yer boynaġularḳa

Ku. T. 35/67a1

77 sergil taŋrınıŋ vaʿdesi çın turur ya körkitgey-miz saŋa ol kim amarını vaʿde ḳılur-miz olarḳa azu canıŋnı alġay men seniŋ bizke yandurulurlar

Ku. T. 35/67b2

78 bütünlükin ıḍtımız yalavaçlar sėnde burun olardın ol kim ḳıssa ḳıldımız seniŋ üze olarda ol kim aymaz-miz seniŋ üze bolmadı bir yalavaçḳa kim keldürse bir ayat meger taŋrınıŋ yarlıġı birle ḳaçan keldi taŋrı fermam hükm ḳılındı rastlıḳ üze ziyan ḳıldı anda yawuz ışlıġlar

Ku. T. 35/68b3

79 ol taŋrı ḳıldı sizke yılḳılarnı münse sizler andın taḳı andın yėse siz

Ku. T. 35/69a2

80 Sizke turur anıŋ içinde asıġlar tegse sizler anıŋ üze hacetḳa köŋülleriŋiz içinde anıŋ üze hem kemi üze yüklenür sizler

Ku. T. 35/69b3

81 körkitür sizke nişanlarını ḳayu ayatıŋa taŋrınıŋ tanar sizler

Ku. T. 35/70a1

82 Yorımazlar mu yer içinde körseler neteg boldı anlarnıŋ soŋı anlar kim olarda burun erdiler üküşrek olardın küçlügrek bina ḳılġan yer içinde asıġ ḳılmadı olardın olarḳa ol kim erdi ḳazġanur erdiler