Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 35/71a2

83 ḳaçan kim keldi erse olarḳa yalavaçları belgüleri [birle] sewündiler anıŋ birle olar üskinde bilmekdin seza boldı olarḳa ol kim erdi anıŋ birle füsuzlaġanlar

Ku. T. 35/71b3

84 ḳaçan körseler biziŋ ʿazabımıznı aydılar: büttümiz taŋrıḳa yaŋluz ol tandımız anıŋ birle kim erdimiz aŋar ortaḳ ḳatġanlar

Ku. T. 35/72a3

85 asıġ ḳılmaz olarḳa olarnıŋ imanları ḳaçan kim körseler biziŋ ḳınımıznı taŋrınıŋ sünneti ol kim rastlıḳın keçti ḳulları içinde ziyan ḳıldı anda kafirler

Ku. T. 35/73a1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 35/73a2

1 bir and

Ku. T. 35/73a2

2 indürmek rahman ve rahimdin

Ku. T. 35/73a3

3 bitig belgürmiş anıŋ nişanları ḳurʾan tazi tilinçe bilgen boḍunḳa

Ku. T. 35/73b2–3

4 müjde bėrigli hem ḳorḳutġuçı yüz evürdi üküşleri olar eşitmezler

Ku. T. 35/74a1

5 aydılar: köŋüllerimiz örtüg içinde andın kim ündeyür sen bizni aŋar ḳulaḳlarımız içinde aġırlıḳ biziŋ aramızda siziŋ ara perde ḳılġıl biz iş ḳılıġlılar-miz

Ku. T. 35/74b2

6 ayġıl: bütünlükin men adem men siziŋ teg yarlıġ ıḍlur maŋa bütünlükin taŋrıŋız bir taŋrı turur rast turuŋlar anıŋ birle yarlıḳatu ḳoluŋlar anda ḳatıġlıḳ ortaḳ ḳatıġlılarḳa

Ku. T. 35/75a3

7 anlar kim bėrmezler zekatnı mallarındın olar aḫiretḳa olar kafirle

Ku. T. 35/75b2–3

8 bütünlükin anlar kim bittiler ḳıldılar eḍgülükler, olarḳa yanut kesilgüsüz

Ku. T. 35/76a1

9 ayġıl: sizler mü tanar sizler ol taŋrıḳa kim törütti yerni iki kün içre ḳılur sizler aŋar teŋ tuşlar ol ʿalemluġlar iḍisi turur

Ku. T. 35/76b2

10 ḳıldı anlar içinde taġlar üstünindin berekat ḳıldı anıŋ içre endaze ḳıldı anıŋ içinde ruzilerini tört kün içinde beraber tileglilerke

Ku. T. 35/77b1

11 yana fermanladı kökni törütmek tapa ol bir tütün erdi aydı aŋar yime yerke: keliŋler köŋlün azu köŋülsüzün aydılar: keldimiz boyun sügenler

Ku. T. 35/78a2

12 törütti olarnı yeti ḳat kökni iki kün içre yarlıġ ıḍtı tegme kök içinde fermanını bezedimiz yawuḳ kökni yulduzlar birle hem küḍezmek ol endaze ḳılmaḳ ʿaziz bilgen

Ku. T. 35/79a2

13 eger yüz ewürseler ayġıl: ḳorḳuttum sizlerni ol ḳoḍı inıġlı ḳın neteg kim ḳoḍı indi ḳın ʿad boḍnıŋa ve semudḳa

Ku. T. 35/79b2

14 ançada keldiler olarḳa yalavaçlar anlarda burun anlarda kiḍin bitmeŋler tėp meger taŋrıḳa aydılar: eger tilese iḍimiz ıḍġaytı feriştelerni. biz ol kim ıḍıldıŋız anıŋ birle kafirler siz

Ku. T. 35/80a3

15 amma ʿad boḍnı boynaġuluḳ ḳıldılar yer içinde sezasızın aydılar: kim ol küçlügrek bizdin ḳuvvet birle körmediler mü kim bütünlükin ol taŋrı törütti olarnı ol ḳatıġraḳ olardın ḳuvvet birle boldılar biziŋ nişanlarımızḳa tanıġlılar

Ku. T. 35/81b1

16 Iḍtımız olar üze ḳatıġ yelni nahis künler içinde taturġumız üçün olarḳa ḫ˅arluḳ ḳınını yaḳın tiriglik içinde aḫiret ʿazabı ḫ˅ar ḳılġanraḳ olar yari bėrilmezler

Ku. T. 35/82a3

17 amma semud boḍnı köndürdümiz olarnı sewdi ḳaraġuluḳnı köni yol üze tuttı olarnı ḫ˅arluḳ ara inmiş ʿazab anı kim ḳazġanur erdiler

Ku. T. 35/83a2

18 ḳurtġardımız anlarnı kim taptılar saḳnur erdiler

Ku. T. 35/83a3

19 ol kün kim tėrlür taŋrınıŋ düşmanları otḳa olar yıġlınurlar

Ku. T. 35/83b2

20 ançaḳa tegi ḳaçan olar kelseler tanuḳluḳ bėrür olar üze ḳulaḳları hem közleri hem terileri anı kim ḳılur erdiler

Ku. T. 35/84a3

21 ayġalar terileriŋe: nelük tanuḳluḳ bėrdiŋiz bizke ayġalar: sözletti bizni taŋrı ol kim sözletti ḳamuġ neŋni ol törütti sizni evvel yolı yana aŋar yandrulur sizler

Ku. T. 35/85a2

22 örtgü ermez sizler tanuḳluḳ siziŋ üze ḳulaḳıŋız hem közleriŋiz hem terileriŋiz ançası bar sėzdiŋiz ol taŋrı bilmez siz üküşni andın kim ḳılur sizler

Ku. T. 35/86a1–2

23 ol sėzinçiŋiz ol kim sėzindiŋiz iḍiŋizni helak ḳıldı sizni bolduŋuz ziyanlıġlardın

Ku. T. 35/86a3

24 eger serse siz ot sıġınġu yer olarḳa eger ḫoşnudluḳ tileseler ermez anlar ḫoşnud bolunmışlardın

Ku. T. 35/86b3

25 gümarladımız olarḳa işler bezediler olarḳa olarda burun ol kim soŋlarında seza boldı olar üze ʿazab ümmetler içinde bütünlükin keçtiler olarda burun perilerdin ademiler[din] olar boldılar ziyanlıġlar

Ku. T. 35/87b2

26 aydılar anlar kim tandılar: eşitmeŋ bu ḳurʾannı laġv ḳılıŋ anıŋ içinde bolġay kim ġalebe ḳılġa sizler

Ku. T. 35/88a2

27 taturġay men anlarḳa kim tandılar ḳını ḳatıġ yanut bėrür men olarḳa anda yawuzraḳ ol kim ḳılur erdiler

Ku. T. 35/88b2

28 ol taŋrınıŋ düşmanlarınıŋ yanutı ot olarḳa anıŋ içinde cavidanelıḳ saray yanut anı kim erdiler ayatlarımızḳa tanıġlılar

Ku. T. 35/89a2

29 aydılar anlar kim tandılar: iḍimiz körkitgil bizke anlarnı kim azturdı bizni perilerdin ademilerdin ḳılalıŋ ol ikini aḍaḳlarımız astınında bolsun ol ikegü astınlardın

Ku. T. 35/89a2

30 bütünlükin anlar kim ..

Ku. T. 35/90a1–3

46 kim kim ḳılsa eḍgülük öz öziŋe kim kim yawuz ḳılsa anıŋ üze ermez seniŋ iḍiŋ sitem-kar küç ḳılġan [ḳu]llarḳa

47 aŋar yandrulur ḳıyamet ʿilmi kim çıḳmaz mivedin hem çėçeklerindin yük kötürmez hiç uraġut ḳoḍmaz meger anıŋ ʿilm[i] birle ol kün ündegeyler anı: ḳayda barur meniŋ ortaḳlarım

47 ayġaylar: ayur-miz sizke yoḳ bizdin tanuḳdın

Ku. T. 31/75a3

48 yitgey olardın ol kim ündeyür erdiler aşnu yaḳin bilgeler yoḳ olarḳa ḳorınçu

Ku. T. 31/75b3

49 ėrmes ademi eḍgülük ḳolmaḳdın ḳaçan tegse aŋa yawuzluḳ buŋalur umınçsız bolur

Ku. T. 31/76a2

50 eger tatursa-miz soyurḳamaḳ bizdin ḳatıġlıḳda kiḍin tegdi aŋar ayur oḳ: bu maŋa sėzinmez men ḳıyametni aḍaḳın bolur tėp eger yandrulsa men iḍimke maŋa anıŋ üskinde eḍgülük ḫaber bėrür men ök anlarḳa kim tandılar anı kim ḳıldılar her-ayine taturġay-miz olarḳa ol ḳatıġ irig ḳındın