Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 31/77b1

51 ḳaçan eḍgülük ḳılsa-miz ademi üze ewrer özin bir sıŋardın tartar ya boynaġuluḳ ḳılur ḳaçan tegse aŋar ėsizlik uzun teslim duʿalar iḍisi

Ku. T. 31/78a2

52 ayġıl: nė körer siz eger bolsa taŋrı üskinde yana tansa siz aŋar kim ol yolsuzraḳ ol kişidin kim ol ıraḳ ḫilaf içinde

Ku. T. 31/78b2–3

53 körkütür-miz olarḳa her-ayine biziŋ nişanlarımıznı yer uçlarında hem özleri içinde ançaḳa tegi belgürginçe anlarḳa ..

Ku. T. 36/3a1–2

6 dostlar taŋrı küḍezgen olar üze ermez sen olar üze erklig

Ku. T. 36/3a3

7 mundaġuḳ yarlıġ ıḍtımız saŋa ḳurʾan taziçe ḳorḳıtsa sen mekke boḍnını ol kim yöresinde turur ḳorḳıtsa sen ḳıyamet küninde şek yoḳ anıŋ içinde bir ögür uştmah içinde bir ögür tamuġ içinde…

Ku. T. 36/4a3

8 eger tilese taŋrı ḳılġatı olarnı bir ögür yaʿni yalġuz ançası bar kigrür kimni kim tilese rahmeti içiŋe küç ḳılġanlar yoḳ olarḳa hiç dost ap yariçi

Ku. T. 36/5a2

9 azu tuttılar mu anda aḍın dostlar taŋrı ol dost ol tirgüzer ölüglerni ḳamuġ neŋ üze küçlüg uġan ol

Ku. T. 36/5b2

10 nė kim ḫilaf ḳıldıŋız anıŋ içinde nėersedin anıŋ hükmi taŋrı--ḳa ol taŋrı meniŋ iḍim anıŋ üze köŋül urdum anıŋ üze / aŋar yanar men

Ku. T. 36/6a2

11 kökler törütgen hem yerler törütgen ḳıldı sizke özleriŋizdin cüftler yılḳılardın cüftler yaratur sizni anıŋ içinde yoḳ anıŋ meŋizlig nėerse ol eşitgen körgen

Ku. T. 36/7a2

12 aŋar kökler kiritleri hem yerlerni[ŋ] yazar ruzini kimke tilese hem tarutur ol ḳamuġ neŋni bilgen

Ku. T. 36/7b2

13 belgillüg ḳıldı siziŋ üçün dindin anı kim tuturdı aŋar nuhḳa ol kim yarlıġ ıḍtım saŋa anı kim vasiyet ḳıldım aŋar ibrahimḳa musaḳa ʿisaḳa aḍaḳın ḳılıp tėp dinni tarılmaŋ anıŋ içre uluġ köründi ortaḳlar ara ol kim ündeyür siz olarnı aŋar taŋrı üḍrer aŋar kimni kim tilese köndrür aŋar kim kim yansa

Ku. T. 36/9a2

14 tarılmadılar meger anda kiḍin ol kim keldi olarḳa bilig yaġılıḳ üçün olar ara eger bir kelime ozmasa iḍiŋdin atanmış zamanḳa tegi hükm ḳılġaytı olar ara her-ayine anlar kim miras bėrildiler bitigni olarda kiḍin şek içinde olardın sėzündürgen

Ku. T. 36/10a3

15 anıŋ üçün oḳıġıl: rast turġıl neçük kim fermanlandıŋ uḍmaġıl olar tilekleriŋe ayġıl: kirtgündüm ol kim ıḍtı taŋrı bitigdin fermanlandım dad ḳılsa men siziŋ ara taŋrı turur biziŋ iḍimiz hem siziŋ iḍiŋiz bizke ʿamellerimiz sizke ʿamelleriŋiz hüccet yoḳ biziŋ ara siziŋ ara taŋrı tėrer biziŋ ara aŋar turur yanış

Ku. T. 36/11b2

16 anlar kim hüccet ayşurlar taŋrı dini içre icabet ḳılınmışda kiḍin aŋar hüccetleri batıl iḍileri üskinde olar üze ʿazab olarḳa ḳın ḳatıġ

Ku. T. 36/12b1–3

17 ol taŋrı kim indürdi bitigni rastlıḳ üze terazuni nė bildrür saŋa bolġay ḳıyamet yaḳın

Ku. T. 36/13a1

18 ėwe tileyür aŋa anlar kim bitmezler aŋar anlar kim taptılar ḳorḳuġlılar andın bilürler ol rast turur bilgil her-ayine anlar kim sėziglig bolurlar ḳıyamet içinde ıraḳ yolsuzluḳ içre

Ku. T. 36/14a1–2

19 taŋrı yinçke körügli latif turur ḳullarıŋa ruzi bėrür kimke tilese ol küçlüg ʿaziz

Ku. T. 36/14a3

20 kim tileyür erse aḫiret tarıġlaġını arturur-miz aŋar ekini içinde kim kim tileyür erse dünya tarıġlaġını bėrür-miz andın yoḳ aŋar aḫiret içre hiç ülüş

Ku. T. 36/15a2

21 azu olar ortaḳlar mu belgülüg ḳıldılar olarḳa dindin anı kim destur bėrmez aŋar taŋrı eger fasl kelimesi bolmasa hükm ḳılıġaytı olar ara her-ayine zalimlerḳa olarḳa ḳın açıtıġlı

Ku. T. 36/16a1

22 körgey sen zalimlerni ḳorḳuġlılar anı kim ḳazġandılar ol tüşügli olarḳa anlar kim taptılar hem ḳıldılar eḍgülükler uştmahlar murġ-zarları içinde olarḳa anı kim tileseler iḍileri üskinde ol ol uluġ artuḳluḳ turur

Ku. T. 36/17a1

23 ol ol turur kim müjde bėrür taŋrı ḳullarıŋa anlarḳa kim taptılar hem ḳıldılar eḍgülükler ayġıl: tilemez men sizde anıŋ üze ter meger dostluḳ yaġuḳluḳ içinde kim kim ḳazġansa eḍgülük arturur-miz aŋar anıŋ içinde eḍgülük ol taŋrı örtgen az taʿatḳa üküş yanut bėrgen

Ku. T. 36/18a3

24 azu ayurlar: ḳoştı taŋrı üze yalġannı eger tilese taŋrı mühr urur seniŋ köŋlüŋ üze belgüsüz ḳılur taŋrı batılnı çın ḳılur çınlıḳ / rastlıḳnı sözlerini ol bilgen köŋül--lerdekini

Ku. T. 36/19a3

25 ol taŋrı kim pezirleyür tevbeni ḳullarındın keçrür yawuzlardın bilür nė kim ḳılurlar

Ku. T. 36/19b3

26 icabet ḳılur anlarḳa kim taptılar hem ḳıldılar eḍgülükler hem arturur olarḳa öz fazlındın kafirler olarḳa ḳın ḳatıġ

Ku. T. 36/20b2

27 eger yaḍsa taŋrı ruzini ḳullarıŋa ḳılġaylartı yer içinde ançası bar indrür endaze birle kim tilese ol ḳullarını bilgen körgen ol

Ku. T. 36/21a3

28 ol turur kim indrür yaġmurnı nevmiḍ bolmışlarında kiḍin yazar rahmetini ol dost ögdülmiş

Ku. T. 36/21b3

29 anıŋ nişanlarındın kökler törütmek hem yerler törütmek anı kim yaydı olar içinde tepreniglidin ol olarnı tėrmek üze ḳaçan tilese küçlüg uġan turur

Ku. T. 36/22b1–3

30 nė kim tegse sizke bir teggüçidin anıŋ birle ḳazġandı elleriŋiz keçrür üküşdin

Ku. T. 36/23a1–3

31 ermez siz yanıġlılar yer içinde yoḳ sizke taŋrıda aḍın hiç dost ap yariçi

Ku. T. 36/23b1

32 eger nişanlarındın kemiler derya içinde taġlar teg

Ku. T. 36/23b2

33 eger tilese tayandurġay yelni bolġalar tayanıġlılar anıŋ arḳası üze bütünlükin anıŋ içinde ayatlar ḳamuġ sergen şükr ḳılġanḳa

Ku. T. 36/24a3

34 azu helak ḳılsa olarnı ḳazġanmışları birle keçrür üküşdin

Ku. T. 36/24b1–2

35 bilür anlar kim tartışurlar ayatlarımız içinde yoḳ olarḳa hiç ḳorınçu yer

Ku. T. 36/24b3

36 nė kim bėrildiŋiz nėersedin irinçlik yaḳın tiriglik ol kim taŋrı üskinde turur yaḫşıraḳ hem baḳi anlarḳa kim taptılar iḍileri üze köŋül ururlar

Ku. T. 36/25b1–3

37 anlar kim sıŋardın tururlar yazuḳuŋ uluġ--larında hem körksüz yazuḳlardın ḳaçan kim öwkeleri kelse aŋar anlar örterler

Ku. T. 36/26a1

38 anlar kim icabet ḳıldılar iḍileriŋe aḍaḳın ḳıldılar namaznı olarnıŋ işleri keŋeşlür olar ara andın ruzi ḳıldımız olarḳa hezine ḳılurlar

Ku. T. 36/26b2–3

39 anlar kim ḳaçan tegse olarḳa küç olar yari bėrürler

Ku. T. 36/27a1–3

40 yawuz neŋ yawuz oḳ anıŋ meŋizlig kim keçürse ėlleşse anıŋ yanutı taŋrı üze ol sewmez zalimlerni

Ku. T. 36/27b1–2

41 kim öç sürse zulm tegmişde kiḍin bu ögür yoḳ olar üze hiç yol

Ku. T. 36/27b3

42 bütünlükin yol anlar üze kim küç ḳılurlar boḍunḳa yaġılıḳ ḳılurlar yer içinde sezasızın bu ögür olarḳa açıtıġlı ḳın