Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 36/28b1–2

43 kim kim serse keçürse ol işlerniŋ üstüvarındın turur

Ku. T. 36/28b3

44 kimni azıtsa taŋrı yoḳ aŋar hiç dost anda kiḍin körgey sen zalimlerni ḳaçan körseler ḳınnı ayġalar: bar yandurġuḳa yoldın

Ku. T. 36/29b2

45 körgey sen olarnı ʿarza ḳılınġaylar anıŋ üze başların ḳoḍı kemişmişler uçuzluḳdın baḳġaylar yaşru közdin ayġaylar anlar kim taptılar: bütünlükin ziyanlıġlar anlar tururlar kim ziyan ḳıldılar özleriŋe hem boḍunlarıŋa ḳopmaḳ küninde bilgil zalimler tutaşı ḳın içinde

Ku. T. 36/31a1–3

46 ermez olarḳa dostlar yari bėrseler olarḳa taŋrıda aḍın kimni kim azıtsa taŋrı yoḳ aŋar yoldın

Ku. T. 36/31b1

47 icabet ḳılıŋlar iḍiŋizke kelmezde burun ol kün yandurmaḳ yoḳ aŋar taŋrıdın yoḳ sizke sıġınçu ol kün yoḳ sizke inkar ḳılıġlı

Ku. T. 36/32a2

48 eger yüz ewürse yime ıḍmadımız sėni olar üze küḍezçi ermez seniŋ üze meger tegürmek biz ḳaçan tatursa-miz ademiḳa bizdin rahmet sewnür anıŋ birle eger tegse olarḳa bir yawuzluḳ anı kim ilgerü ıḍtı eligleri ademi bütünlükin nu-sipas

Ku. T. 36/33b1

49 taŋrıḳa kökler mülki hem yerler mülki törütür nė tilese bėrür kimke tilese tişiler bėrür kimke tilese erkekler.50 azu cüft ḳılur olarḳa erkekler hem tişiler ḳılur kimni tilese ḳısır ol bilgen küçlüg uġan turur

Ku. T. 36/34b1

51 bolmaz bir yaŋluḳḳa sözlese aŋar taŋrı meger yarlıġ ıḍmaḳ azu perde kiḍinindin azu ıḍur yalavaç yarlıġ ıḍur öz yarlıġı birle nė kim tilese ol yüksek bütün işlig

Ku. T. 36/35a2

52 mundaġuḳ yarlıġ ıḍtımız saŋa ruhnı yarlıġımız birle bilmez erdiŋ nė ol bitig nė ol iman ançası bar ḳıldımız anı nur köndürür men köni yol[ḳa] kimni tilese-miz ḳullarımızdın hem sen köndrür sen köni yolḳa

Ku. T. 36/36a3

53 ol taŋrı yolıŋa aŋar ol kim kökler içinde ol kim yerler içinde bilgil taŋrıḳa yanar işler

Ku. T. 36/37a1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 36/37a2

1 taḳdir ḳılındı bar yoḳnı

Ku. T. 36/37a2

2 bitig haḳḳı belgülüg ḳılġan

Ku. T. 36/37a3

3 biz ewürdümiz anı ḳurʾan taziçe uḳġay sizler tėp

Ku. T. 36/37b2

4 ol levh--ü'l-mahfuz içinde biziŋ üskümizde yüksek berk turur

Ku. T. 36/37b3

5 Ewrer [mü]-miz sizdin pendni ewrülmek neçeme bolsa siz boḍun teŋde keçigli

Ku. T. 36/38a2–3

6 neçe ıḍtımız peyġamberdin evvellḳılar içinde

Ku. T. 36/38b1

7 kelmez olarḳa yalavaç meger kim erdiler aŋar füsus tutuġlılar

Ku. T. 36/38b2–3

8 helak ḳıldımız olarda ḳatıġraḳ tutmaḳın keçti evvelḳılarnıŋ meseli

Ku. T. 36/39a1

9 eger sorsa sen olarḳa kim törütti köklerni taḳı yerlerni ayurlar: törütti olarnı ʿaziz bilgen

Ku. T. 36/39b2–3

10 ol kim ḳıldı sizke yerni töşek ḳıldı sizke anıŋ içinde yollar köngey sizler tėp

Ku. T. 36/40a1–3

11 ol kim ıḍtı kökdin suw endaze birle tirgüzdümiz anıŋ birle ölüg yerni mundaġuḳ çıḳarlur sizler

Ku. T. 36/40b1–3

12 ol kim törütti cüftlerni ḳamuġını ḳıldı sizke kemidin hem yılḳılardın anı kim atlanur sizler

Ku. T. 36/41a1

13 Tüz bolsa sizler anıŋ arḳaları üze yana yad ḳılıŋ iḍiŋiz niʿmetini ḳaçan tüz bolsa sizler anıŋ üze ayġay siz: ol arıġ taŋrı musaḫḫar ḳıldı munı ermez-miz aŋar biz küçlüg uġan-miz

Ku. T. 36/42a1

14 yana biz iḍimiz tapa yanur-miz

Ku. T. 36/42a2

15 ḳıldılar aŋar ḳullarındın ülüş ademi nu-sipas belgülüg.16 azu tuttı mu andın kim törütür ḳızlar üḍürdi sizlerni oġlanlar birle

Ku. T. 36/42b3

17 ḳaçan müjde bėrilse olarda biri anıŋ birle kim urdı rahmanḳa bir mesel söz: bolur yüzi ḳara ol öwkelig bolur

Ku. T. 36/43b1–2

18 azu ol kim etkilenür şamuşa içre ol ḫusumet içinde belgürtmegen erür

Ku. T. 36/43b3

19 ḳıldılar ferişteler anlar kim olar rahmannıŋ ḳulları tişiler tanuḳluḳ mu bėrürler olarnı törütmekde terk bitinür olarnıŋ tanuḳ[luḳ]ları sorlurlar

Ku. T. 36/44b1–3

20 aydılar: eger tilese erdi taŋrı tapmaġaytımız olarnı yoḳ olarḳa anı bilmek ermez olar meger yalġançılar

Ku. T. 36/45a1–2

21 azu olarḳa bėrdimiz mü bitig anda burun olar aŋar yepşügliler

Ku. T. 36/45a3

22 kendü aydılar: biz buldumız atalarımıznı ol din üze biz olarnıŋ izleri üze könülmişler-miz

Ku. T. 36/45b2

23 mundaġuḳ ıḍmadımız sėnde burun uluş içre ḳorḳutġuçı meger aydılar ol uluşluġları: biz buldımız atalarımıznı bir din üze biz olarnıŋ izleri tize yorıġlılar-miz

Ku. T. 36/46b1

24 ayġıl: eger kelsem sizke könirekni andın kim bulduŋız anıŋ üze atalarıŋıznı aydılar: biz ol kim ıḍılḍıŋız anıŋ birle tanıġlılar-miz

Ku. T. 36/47a3

25 Öç aldımız olardın baḳġıl neçük bolur yalġan tutġanlar soŋı

Ku. T. 36/47b2–3

26 ançada aydı ibrahim atasıḳa hem boḍnıḳa: men bizar men andın kim tapnur sizler

Ku. T. 36/48a1

27 meger ol kim törütti mėni ol köndürgey mėni

Ku. T. 36/48a2–3

28 ḳıldı anı çın söz baḳi yaʿni tüplüg öz oġlanları içre bolġay kim yanġalar

Ku. T. 36/48b1–3

29 kendü irinçlendürdüm bu ögürni hem atalarını ançaḳa tegi keldi olarḳa könilik yalavaç belgülüg

Ku. T. 36/49a1–2

30 ḳaçan keldi erse olarḳa könilik aydılar: bu yalġan biz aŋar tanıġlılar-miz