Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 36/89a2

1 Tüzün ilk iḍi haḳḳı

Ku. T. 36/89b1

2 bitigni indürmek ʿaziz hakim taŋrıdın kim ʿaziz taḳı bütün işlig turur

Ku. T. 36/89b2

3 bütünlükin kökler içinde yerler içinde nişanlar müʾminlerḳa

Ku. T. 36/89b3

4 Sizni törütmek içinde ol kim yaḍtı tepreniglilerdin belgüler şeksiz boḍunḳa

Ku. T. 36/90a3

5 yime tün kün barmaḳı kelmeki içre ol kim ıḍtı taŋrı kökdin ruzidin tirgüzdi anıŋ birle yerni ölmişde kiḍin yellerni ewürmek içinde nişanlar turur uḳġan boḍunḳa

Ku. T. 36/91a1–3

6 ol taŋrınıŋ nişanları oḳıyur-miz siziŋ üze rastlıḳ üze ḳayu sözke taŋrı kiḍin anıŋ nişanlarında taparlar

Ku. T. 36/91b1

7 ḳatıġlıḳ ḳamuġ yalġan tutġan yazuḳluġḳa

Ku. T. 36/91b2

8 Eşitür taŋrınıŋ nişanlarını oḳınur anıŋ üze yana aḍaḳ tiker boynaġu ançaḳlı eşitmez teg anı müjde bėrgil aŋar açıtġan ḳın birle

Ku. T. 36/92a2

9 ḳaçan bilse biziŋ nişanlarımıznı nerseni tutar anı füsuzḳa bu ögür ḳamuġ olarḳa turur ḳın ḫ˅arlaġlı

Ku. T. 36/92b2

10 kiḍinlerinde tamuġ turur asıġ ḳılmaz olardın ol kim ḳazġandılar nerse ap ma ol kim tuttılar taŋrıda aḍın dostlar olarḳa turur uluġ ḳın

Ku. T. 36/93a3

11 bu köni yol anlar kim tandılar iḍileri nişanlarıŋa olarḳa ḳın açıtıġlı ḳındın

Ku. T. 36/93b2

12 ol taŋrı musaḫḫar ḳıldı sizke deryanı yorısun tėp kemini anıŋ içinde anıŋ fermanı birle tilemek üçün sizler anıŋ fazlındın şükr ḳılıŋlar tėp

Ku. T. 36/94a3

13 musaḫḫar ḳıldı sizke ol kim kökler içinde ol kim yerler içinde turur ḳamuġ andın bütünlükin anıŋ içinde nişanlar turur boḍunḳa endişe ḳılurlar

Ku. T. 36/94b3

14 ayġıl anlarḳa kim taptılar keçürsünler üçün anlarḳa kim ḳorḳmazlar. taŋrınıŋ künlerindin yanut bėrmek üçün boḍunḳa anı kim ḳazġanur erdiler

Ku. T. 36/95b1–3

15 kim ḳılsa eḍgü iş öziŋe kim yawuz ḳılsa anıŋ üze yana iḍiŋizke yandrulur sizler

Ku. T. 36/96a1

16 bütünlükin bėrdimiz yaʿḳub oġlanlarıḳa bitig hem hikmet hem peyġamberlıḳ ruzi bėrdimiz olarḳa arıġlardın artuḳ ḳıldımız olarnı ʿalemluġlar üze

Ku. T. 36/96b2

17 bėrdimiz olarḳa belgüler işdin tartışıḳ bolmadılar meger anda kiḍin keldi olarḳa bilig küç üçün olar ara seniŋ iḍiŋ hükm ḳılur olar ara ḳopmaḳ küninde anıŋ içinde erdiler anıŋ içinde tartışıġlılar

Ku. T. 36/97b1–3

18 yana ḳıldımız şeriʿat üze işdin uḍġıl aŋar uḍmaġıl anlarnıŋ tilekleriŋe bilmezler

Ku. T. 36/98a1

19 olar hiç yıġmaslar sėndin taŋrıdın nerse bütünlükin zalimler amarıları amarınıŋ dostları taŋrı saḳnuḳlarnıŋ dostı turur

Ku. T. 36/98b2–3

20 bu hüccetleri belgülüg boḍunḳa yime yolçı soyurḳamaḳ şeksiz boḍunḳa

Ku. T. 36/99a1

21 azu saḳındıŋız anlar teg ḳazġandılar yawuzluḳlarnı kim ḳılsam olarnı anlar teg taptılar ḳıldılar eḍgü işler beraber olarnıŋ tiriglikleri ölümleri nėme yawuz hükm ḳılurlar

Ku. T. 36/99b3

22 törütti taŋrı köklerni yerlerni sezasınça yanut bėrilgey ḳamuġ et-öz anı kim ḳazġandı olar küç ḳılınmazlar

Ku. T. 36/100a3

23 nė körer sen ol kim ḳıldı taŋrısı hevasını ḳışurdı anı taŋrı bilmek üze mühr urdı ḳulaḳı üze hem köŋli üze ḳıldı közi üze örtüg köndrür anı yolḳa taŋrıda kiḍin pend alınmaz mu siz

Ku. T. 36/101b1

24 aydılar: yoḳ ol meger yaḳın tiriglik [ölür-miz hem tirilür-miz] helak ḳılmaz bizni meger zamane yoḳ olarḳa anı bilmek ermez olar meger sėznürler

Ku. T. 36/102a2

25 ḳaçan oḳınsa olar üze nişanlarımız belgülüg ermedi olarnıŋ hüccetleri meger aydılar: keldürüŋ atalarımıznı eger çın erse sizler

Ku. T. 36/102b3

26 ayġıl: taŋrı tirgüzer sizni yana öldürür sizni yana tirer sizni uluġ kün tuta kim sėzig yoḳ anıŋ içinde ançası bar köprek boḍunlar bilmezler

Ku. T. 36/103b1

27 ol taŋrıḳa köklerniŋ meliki yerlerniŋ meliki ol kün aḍaḳın bolur ḳıyamet ol kün ziyan ḳılur azıtġanlar

Ku. T. 36/104a2

28 körgey sen ḳamuġ ümmetni çökügli ḳamuġ boḍun oḳınur anıŋ bitigiŋe bu kün yanut bėrilür sizler ol kim ḳılur erdiŋiz

Ku. T. 36/104b2

29 bu bitigimiz sözleyür siziŋ üze könilik birle biz bitinür erdimiz anı kim ḳılur erdiŋizler

Ku. T. 36/105a2

30 amma anlar kim taptılar hem ḳıldılar eḍgü işler kigrür olarnı iḍileri rahmeti içiŋe [ol] ol ḳurtulmaḳ belgülüg

Ku. T. 36/106a1–3

31 emdi anlar kim tandılar azu meniŋ ayetlerim oḳınur erdi siziŋ üze boynaġuluḳ ḳıldıŋız erdiŋiz yazuḳ ḳılġan boḍun

Ku. T. 36/106b1

32 ḳaçan ayılsa bütünlükin taŋrınıŋ vaʿdesi rast turur ḳıyamet şek yoḳ anıŋ içinde aydıŋız bilmez-miz nė ol ḳıyamet sėzmez-miz meger sėzinç ermez-miz biz yaḳin boluġlılar

Ku. T. 36/107a2

33 belgürdi olarḳa ḳılmış yawuzluḳ--ları indi olarḳa ol kim erdi anı füsus tutuġlılar

Ku. T. 36/107b2

34 aylur bu kün unıtmaḳ yanutın bėrür-miz andaġ unıttıŋız bu kün köriŋizler yanut bu turġu yeriŋiz ot ol yoḳ sizke yari bėriglilerdin

Ku. T. 36/108a3

35 ol sizler tuttuŋız taŋrınıŋ nişanlarını füsuzḳa ardı sizni yaḳın tiriglik bu kün çıḳarılmaz-siz andın ermez olar ḫoşnud bolġular

Ku. T. 36/109a2

36 ol taŋrıḳa şükr kökler iḍisiŋe yerler iḍisiŋe ʿalem--nüŋ iḍisiŋe

Ku. T. 36/109b2–3

37 aŋar turur uluġluḳ kökler içinde taḳı yerler içinde ol ʿaziz bütün işlig

Ku. T. 37/1a1

I meniŋ hükmümde

Ku. T. 37/1b1

2 indürmek bitig [taŋrıdın] [ʿaziz] bütün işlig

Ku. T. 37/1b2–3

3 törütmedimiz [kökler]ni hem yerlerni ol iki ara turur meger seza atanmış …