Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

21 ... kün ḳınındın

Ku. T. 31/84a2

22 aydılar keldiŋ mü bizke ewürmek üçün bizni taŋrılarımızdın keldürgil bizke ol kim vaʿde ḳılur sen bizke eger erse sen könilerdin

Ku. T. 31/84b2

23 aydı: bütünlükin bilmek taŋrı üskinde tegrür men sizke anı kim ıḍıldım anıŋ birle ançası bar körer men sizni boḍun bilmez sizler

Ku. T. 31/79a2

24 ḳaçan kördiler erse anı bulutnı utru kelmiş özleri ḳolında aydılar: bu bulıt yaġturur bizke suw kendü ol ėwe tileyür siz aŋar yel turur anıŋ içinde açıġlı ḳındın

Ku. T. 31/79b3

25 helak ḳılur ḳamuġ neŋni iḍi buyruḳı birle erte ḳoptılar körünmez meger ėwleri mundaġuḳ yanut bėrür-miz yazuḳluġ boḍunḳa

Ku. T. 31/80b1

26 rastlıḳ üze ornattımız olarnı anıŋ içre ornatmadımız sizni anıŋ içinde ḳıldımız olarḳa ḳulaḳlar közler köŋüller asıġ ḳılmadı olardın ḳulaḳları közleri ap köŋülleri nersedin ançada tanar erdiler taŋrınıŋ belgüleriŋe seza boldı olarḳa ol kim erdiler anı füsus tutġanlar

Ku. T. 31/81b3

27 rastlıḳ üze yoḳattımız ol kim tegreŋizde uluşlardın ewürdimiz belgülerni meger olar yanġaylar tėp

Ku. T. 31/82a2

28 nelük yari bėrmedi olarḳa anlarḳa kim tuttılar taŋrıda aḍın yaḳın taŋrılar kendü ḳıştılar olardın ol yalġanları ol kim ḳoşar erdiler

Ku. T. 31/82b3

29 ançada ewürdimiz saŋa bir ögürni perilerdin ḳulaḳ tutarlar ḳurʾanḳa ḳaçan kim keldiler erse aŋa aydılar: tek turuŋlar ḳaçan hükm ḳılındı erse yandılar boḍunlarıŋa ḳorḳutuġlılar

Ku. T. 31/83b2–3

30 aydılar: ey biziŋ boḍnımız biz eşittimiz bir bitig indrüldi musada kiḍin …

32 ⟨…⟩ ermez ʿaciz ḳılıġlı yer içinde yoḳ aŋar anda aḍın dostlar bu ögür yolsuzluḳ içinde belgülüg

Ku. T. 37/2b1

33 körmezler mü ol taŋrı ol kim törütti köklerni hem yerni armadı olarnı törütmek birle küçlüg uġan tirgürmek üze ölüglerni ari ol ḳamuġ neŋ üze küçlüg uġan turur

Ku. T. 37/3a3

34 ol kün ʿarza ḳılnur anlar kim tandılar ot üze ermez mü bu köni ayġaylar: erür andaġ iḍimiz haḳḳı aydı: tatıŋlar ḳınnı anı kim tanar erdiŋiz

Ku. T. 37/4a1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 37/4a2

1 anlar kim tandılar yüz ewürdiler taŋrı yolındm yoḳ ḳıldı ʿamellerini.

Ku. T. 37/4b3

2 anlar kim taptılar ḳıldılar eḍgülükler taptılar ol kim indrüldi muhammed üze ol rast turur iḍilerindin örtti olardın yawuzlarını körklüg ḳıldı hallerini

Ku. T. 37/5b2

3 ol anlar kim tandılar uḍtılar batılḳa ve anlar kim taptılar uḍtılar rastḳa iḍilerindin mundaġuḳ urur taŋrı boḍunḳa mesellerini

Ku. T. 37/6a3

4 ḳaçan körse siz anlarnı kim tandılar uruŋ boyunlarını ançaḳa tegi ḳaçan aġrutsa siz olarnı berkitiŋ baġnı ya minnet ḳılġu mundın soŋ ya yuluġ alġu kerek ançaḳa tegi ḳoḍġınça toḳış amrulġınça ol eger tilese taŋrı öç alınġay erdi anlardın ançası bar sınayur amarıŋıznı amarı birle anlar kim toḳıştılar taŋrı yolı içinde hiç yoḳ ḳılmaġay ʿamellerini

Ku. T. 37/7b3

5 köndürgey olarnı körklüg ḳılġay hallerini

Ku. T. 37/8a1–2

6 kigürgey olarnı uştmahḳa bildürdi olarḳa

Ku. T. 37/8a3

7 ey anlar kim taptılar eger yari bėrse siz taŋrınıŋ diniḳa yari bėrür sizke üstüvar ḳılur aḍaḳlarıŋıznı

Ku. T. 37/8b2

8 anlar kim tandılar helaklik olarḳa yitürdi ʿamellerini

Ku. T. 37/8b3

9 ol anlar kim taplamadılar anı kim indürdi taŋrı yoḳ ḳıldı ʿamellerini

Ku. T. 37/9a2

10 Yorımaz--lar mu yer içinde baḳsalar neçük boldı anlarnıŋ soŋı olarda burun helaklik kemişti taŋrı olar üze kafirlerḳa anıŋ meŋizligler

Ku. T. 37/9b3

11 ol ol taŋrı anlarnıŋ dostı taptılar kafirlerḳa dost ermez olarḳa

Ku. T. 37/10a3

12 ol taŋrı kigrür anlarnı kim taptılar ḳıldılar eḍgülükler bustanlar kim aḳar anıŋ altınında arıḳlar anlar kim tandılar irinçlenürler yėyürler neçük kim yėyür yılḳıla ve ot sıġınġu yer olarḳa

Ku. T. 37/11a3

13 neçe üküş uluşdın ol ḳatıġraḳ küçün seniŋ ėliŋdin ol kim çıḳardı sėni. yoḳattımız olarnı pes yariçi yoḳ olarḳa

Ku. T. 37/11b3

14 ol kişi erür belgülüg nişan [üze] iḍisindin ol kişi teg bezediler aŋar ʿameliniŋ yawuzı uḍtılar hevalarıŋa

Ku. T. 37/12a2

15 Uştmah meseli ol kim vaʿde ḳılındı saḳnuḳlar: anıŋ içinde arıḳlar suwdın yıḍıġ ermez arıḳlar sütdin aḍnamaz anıŋ mezesi arıḳlar ḫamrdın tatlıġ içgenlerke arıḳlar ʿasel-i musaffadın yaʿni arıġdın olarḳa anıŋ içinde ḳamuġ mivelerdin hem yarlıḳamaḳ iḍilerindin ol meŋizlig kim ol cavidane ot içre suwarlur ḳaynar suw kes kes ḳılur baġarsuḳlarını

Ku. T. 37/13b3

16 olardın ol kimerse ḳulaḳ tutar saŋar ḳaçan kim çıḳsalar seniŋ üsküŋdin ayurlar anlarḳa kim bėrildi bilig: nė neŋ aydı emdi bu ögür anlarḳa kim mühr urdı taŋrı köŋülleri üze uḍtılar hevalarıŋa

Ku. T. 37/14b3

17 anlar kim köndiler arturġay olarḳa könilik bėrgey olarḳa saḳınmaḳlarını

Ku. T. 37/15a2

18 hiç baḳmazlar meger ḳıyametḳa kelse olarḳa nagah rastlıḳ üze keldi anıŋ belgüleri olarḳa ḳaçan kelse olarḳa olarnıŋ yadları

Ku. T. 37/15b2

19 bilgil ol taŋrı yoḳ meger tapunmaḳḳa seza bir taŋrı yarlıḳatu ḳolġıl yazuḳlarıŋnı müʾminler üçün hem müʾminelerni taŋrı bilür yanışıŋızlar[n]ı turġu yeriŋizler[n]i

Ku. T. 37/16a3

20 ayurlar anlar kim taptılar nelük indrülmez bir süre ḳaçan indrülse bir sure üstüvar berk yad ḳılıŋa anıŋ içinde toḳuşmaḳ körge sen anlarnı köŋülleri içre ig baḳarlar saŋa ögi uçġunmış kişi anıŋ üze ölümdin vay anlarḳa

Ku. T. 37/17a3

21 boyun sümek hem eḍgü söz kerek erdi ḳaçan berk bolsa iş eger rast tursalar taŋrı fermanıḳa bolġaytı yaḫşıraḳ olar

Ku. T. 37/17b3

22 nek bolġay mu sizler eger erklense sizler kim artaḳ iş ḳılsa sizler yer içinde kesse sizler yaġuḳlarıŋıznı

Ku. T. 37/18a2–3

23 bu ögür anlarnı kim laʿnet ḳılmış turur taŋrı saġır ḳıldı ḳaraġu ḳıldı közlerini

Ku. T. 37/18b1

24 tedbir ḳılmazlar mu ḳurʾannı azu köŋüller üze anıŋ ḳulları

Ku. T. 37/18b2

25 anlar kim yandılar arḳalarıŋa belgürmişde kiḍin olarḳa köni yol yek bezedi olarḳa ve zaman bėrdi olarḳa

Ku. T. 37/19a3

26 ol ol turur kim aydılar anlarḳa kim unamadılar anı kim ıḍtı taŋrı boyun suġay-miz baʿzı işler içinde taŋrı bilür olarnıŋ sırlarını