Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 37/19b3

27 neteg bolġay halleri ḳaçan öldürseler ferişteler ururlar yüzlerini hem soŋlarını

Ku. T. 37/20a2

28 ol anlar uḍtılar aŋar kim na-ḫoşnud ḳılġay taŋrı unamadılar anıŋ rızasını yoḳ ḳıldı işlerini

Ku. T. 37/20b2–3

29 azu saḳındılar mu anlar kim köŋülleri içre ig turur kim hergiz çıḳarmaz taŋrı öçlerin

Ku. T. 37/21a1

30 eger tilese-miz körkitgey-miz saŋa olarnı uḳtuŋ anlarnı yüzleri nişanları birle uḳup yime bilgey sen anlarnı söz yoruḳı içinde taŋrı bilür ʿamelleriŋizni

Ku. T. 37/21b2–3

31 sınayur sizni ançaḳa tegi bilginçe toḳuşġanlarnı sizdin sergenler sınayur ḫaberleriŋizni

Ku. T. 37/22a1

32 anlar kim tandılar hem yüz ewürdiler taŋrı yolındın ḫilaf ḳıldılar yalavaçḳa belgürmişde kiḍin olarḳa köni yol hiç ziyan ḳılmaz taŋrıḳa nerse yoḳ ḳılur ʿamellerini

Ku. T. 37/22b3

33 ey anlar kim taptılar boyun suŋ taŋrıḳa hem boyun suŋ yalavaçḳa hem artatmaŋ ʿamelleriŋizni

Ku. T. 37/23a3

34 anlar kim tandılar hem yüz ewürdiler taŋrı yolındın yana öldiler olar kafirler turur hergiz yarlıḳamaz taŋrı olarnı

Ku. T. 37/24a1–3

35 Süstelmeŋler oḳımaŋlar ėl--leşmek tapa siz yüksekler siz taŋrı siziŋ birle hiç eksütmez ʿamelleriŋizni

Ku. T. 37/24b1–3

36 bütünlükin yaḳın tiriglik hem oyun yime efsus turur eger bitse siz saḳınsa siz bėrür sizke terleriŋizni tilemez sizde mallarıŋıznı

Ku. T. 37/25a1–2

37 eger tilese sizlerde anı ḳatıġlıḳ ḳılsa sizke saranlıḳ ḳılur hem çıḳarur öçüŋizni

Ku. T. 37/25a3

38 Uş sizler bu ögür oḳınur sizler hezine ḳılsa sizler taŋrınıŋ yolı içinde sizlerde ol saranlıḳ ḳılur kim kim saranlıḳ ḳılsa bütünlükin saranlıḳ ḳılur özindin taŋrı muŋsuz sizler çıġayla eger yüz ewürse siz bekşürgey boḍun sizde aḍın yana turmazlar siziŋ tegler

Ku. T. 37/26a1

başladım taŋrı atı birle üküş raḫmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 37/26b2

1 her-ayine biz açtımız seniŋ üçün açmaḳ belgülüg.

Ku. T. 37/27a1

2 yarlıḳamaḳ üçün saŋa taŋrı ol kim öŋdin keçti yazuḳuŋdın ol kim soŋra yorıyur tükel ḳılur niʿmetini seniŋ üze köndrür yolḳa köni

Ku. T. 37/27b2

3 yari bėrür saŋa taŋrı yari bėrmek ʿaziz

Ku. T. 37/27b3

4 ol taŋrı kim indürdi amruşmaḳnı müʾminler köŋül--leri içinde artursun tėp imanlarnı imanlarıŋa ol taŋrı[ḳa] kök süleri hem yerlerniŋ erür taŋrı bilgen bütün işlig

Ku. T. 37/28b2

5 kigürgü üçün müʾminlerni hem müʾminelerni uçtmahlarḳa aḳar astında arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde örtmek üçün olardın yawuzlarını erür ol taŋrı üskinde uluġ ḳurtulmaḳ

Ku. T. 37/29b1

6 ḳınayur üçün iki yüzlüglerni iki yüzlüg uraġutlarnı ortaḳ ḳılıġlı erenler ortaḳ ḳılıġlı uraġutlar sėzigliler taŋrıḳa yawuz sėzig olar üze yawuz tezginç taŋrı öwkesi vacib ḳıldı olar üze ḳarġadı olarnı anuttı olarḳa / üçün tamuġnı yawuz yanġu yer turur ol

Ku. T. 37/30b1–3

7 taŋrıḳa turur kökler süleri hem yerniŋ erür taŋrı ʿaziz bütün işlig

Ku. T. 37/31a1

8 biz ıḍtımız sėni tanuḳ hem müjde bėrigli ḳorḳutġuçi

Ku. T. 37/31a2

9 bitse siz taŋrıḳa hem yalavaçıŋa uluġ tutuŋ anı hem aġırlaŋ anı yime arıġlaŋlar anı erte taḳı keçe

Ku. T. 37/31b2

10 anlar kim beyʿet ḳılurlar seniŋ birle her-ayine ol beyʿet ḳılur taŋrı birle taŋrınıŋ ḳudreti olar eliglerinde kim andı sısa her-ayine ol sır öz özi üze yana kim vefa ḳılsa anı kim ʿahd ḳıldı anıŋ üze taŋrı birle bėrür-miz aŋa yanut uluġ

Ku. T. 37/32b2

11 aytur saŋa soŋra ḳalġanlar ʿArablardın: meşġul ḳıldı bizni mallarımız hem boḍnumız yarlıḳatu ḳolġıl bizni ayurlar tilleri birle ol kim yoḳ köŋülleri içre ayġıl: kim kim erklig erür sizke taŋrıdın nerse eger tilese sizke ḳor yas azu tilese sizke asıġ kendü erür taŋrı anı kim ḳılur sizler bilgen

Ku. T. 37/34a1

12 kend[ü] sėzindiŋiz hergiz yanmaz tėp yalavaç hem müʾminler boḍunlarıŋa ulaşu bezendi ol köŋülleriŋiz içre sėzindiŋiz yawuz sėzinç erdiŋiz boḍun helak

Ku. T. 37/34b3

13 kim kim bitmese taŋrıḳa hem yalavaçıŋa biz anuttımız kafirlerḳa köyrür ot

Ku. T. 37/35a2

14 taŋrıḳa köklerniŋ meliki hem yerlerniŋ yarlıḳayur kimni tilese ḳınayur kimni tilese erür taŋrı örtgen yarlıḳaġan

Ku. T. 37/35bb3

15 terk bolġay kim ayġay soŋ ḳalġanlar: ḳaçan barsa siz ġanimetler tapa almaḳ üçün sizler anı: ḳoḍuŋ bizke uḍalıŋ sizke tileyürler kim aḍnatsalar taŋrınıŋ kelamını ayġıl: hergiz uḍmaz siz bizke andaġuḳ aydı taŋrı munda burun munu ayurlar: kend[ü] hased ḳılur siz bizke kendü uḳmaz erürler meger azḳına

Ku. T. 37/37a1

16 ayġıl kiḍin ḳalġanlarḳa ʿArablardın: ündenülür sizler boḍunḳa ḳatıġlıḳ iḍileriŋe toḳuşġay siz olar birle azu boyun suġalar eger boyun susa-miz bėrür sizke taŋrı körklüg yanut eger yüz ewürse siz neçük kim yüz ewürdiŋiz anda burun ḳınayur sizni ḳatıġ ḳın birle

Ku. T. 37/38a2

17 Yoḳ ḳaraġu üze emgek azu yoḳ aḫsaḳ üze emgek yoḳ emgek iglig üze kim kim boyun susa taŋrıḳa hem yalavaçıŋa kigrür anı bustanlarḳa aḳar astnıda arıḳlar kim yüz ewürse ḳınayur anı açıġ ḳın birle

Ku. T. 37/39a3

18 rastlıḳ üze ḫoşnud boldı taŋrı müʾminlerdin ançada beyʾet ḳıldılar seniŋ birle yıġaç astnıda bildi anı kim köŋülleri içre turur indürdi amrulmaḳnı olar üze yanut bėrdi olarḳa açmaḳ yaḳın

Ku. T. 37/40a1–2

19 Ġanimetler üküş alurlar anı erür taŋrı ʿaziz bütün işlig

Ku. T. 37/40a3

20 vaʿde ḳıldı sizke taŋrı ġanimetler üküş alur sizler anı terkletti siziŋ üçün bu yıġdı boḍunnuŋ eliglerini sizdin bolsun üçün belgü müʾminlerḳa köndürmek üçün sizni yolḳa köni

Ku. T. 37/41a3

21 soŋra küçlüg bolmadıŋız anıŋ üze rastlıḳ üze bilgen turur taŋrı anı erür taŋrı ḳamuġ neŋ üze küçlüg uġan turur

Ku. T. 37/41b3

22 eger toḳuşsalar siziŋ birle anlar kim tandılar ewürgeyler arḳalarını yana bulmazlar dost ap yariçi

Ku. T. 37/42a3

23 taŋrınıŋ yolı ol kim rastlıḳ üze keçti anda burun bolmaġay kim taŋrınıŋ yolıŋa tegşürmek

Ku. T. 37/42b2

24 ol taŋrı kim yıġdı eliglerini sizdin eliglerini olardın mekke ortasında anda kiḍin elig bėrdi sizlerke olar üze erür taŋrı anı kim ḳılur siz körügli

Ku. T. 37/43b1

25 anlar kim tandılar yıġdılar sizni mescid-i haramdın ḳoyuŋızlarnı teweŋizlerni yıġmış erdiler tegmekdin orunlarıŋa ve eger bolmasa müʾmin erenler müʾmine uraġutlar bilmegey erdiŋiz anlarnı kim erklegey siz olarnı teggey sizke olardın emgek biligsizlikin kigrür üçün taŋrı rahmeti içiŋe anı kim tilese eger aḍrılsalar erdi ḳınaġaytımız anlarnı kim tandılar olardın ḳın açıtġan

Ku. T. 37/45a3

26 ançada ḳıldı anlar kim tandılar köŋülleri içre hamiyet / öwke biligsizlik öwkesi indürdi taŋrı amrulmaŋı yalavaçı üze hem müʾminler üze vacib ḳıldı anlarḳa saḳnuḳluḳ kelimesi erürler seza aŋar anıŋ boḍın erür taŋrı ḳamuġ neŋni bilgen

Ku. T. 37/46a3

27 rastlıḳ üze rastlıḳ ḳıldı taŋrı yalavaçıŋa tüşni könilik birle kirür sizler mescid-i haramḳa eger tilese taŋrı ḳorḳunçsuz yülütügliler başlarıŋıznı saçnı ḳısḳa ḳılıġlılar ḳorḳmaz sizler bilür ol kim bilmez sizler ḳıldı anda aḍın ol açmaḳ yawuḳ