Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 37/47b2

28 ol taŋrı kim ıḍtı yalavaçını könilik birle haḳ din birle zahir ḳılsa anı din üze ḳamuġı üze tap taŋrı tanuḳ

Ku. T. 37/48a2

29 taŋrınıŋ yalavaçı anlar kim anıŋ birle [ḳatıġraḳ turur] kafirler üze rahimler olar ara körer sen olarnı rükuʿ ḳılġanlar secde ḳılıġlılar tileyürler artmaḳ taŋrıdın hem ḫoşnudluḳ anlarnıŋ nişanları yüzleri içre secde eseridin ol meselleri tevrit içinde sıfatları incil içinde ekin teg çıḳardı yapraḳını küçlüg ḳıldı anı yoġun boldı köni turdı öz butası üze ḫoş kelir tarıġçılarḳa öwke kelgü üçün olar birle kafirlerḳa vaʿde ḳıldı taŋrı anlarḳa kim taptılar hem ḳıldılar eḍgülükler olardın yarlıḳamaḳ hem uluġ yanut

Ku. T. 37/53a1

1 ey ol kimerseler kim kirtgündiler ilgerü keçmeŋler taŋrı taḳı yalawaçı öŋinde taḳı ḳorḳuŋ taŋrıdın kim bütünlükin taŋrı eşitgen bilgen ėrür

Ku. T. 37/54a1

2 ey ol kimerseler kim büttiler kötürmeŋ ünleriŋizni yalawaç ünindin üstün ḳıġırmaŋ çaḳırmaŋ aŋa sözledükde örleyü sözler teg bir ançaŋız bir ançaḳa kim yoḳalur işiŋizler sizler bilmes sizler

Ku. T. 37/55a1

3 bütünlükin anlar kim amuturlar ünlerin taŋrınıŋ yalawaçı ḳatında olar tururlar kim olar bezedi / arıttı taŋrı köŋüllerini saḳnuḳluḳḳa anlarḳa ol yarlıḳamaḳ taḳı teri uluġ

Ku. T. 37/55b3

4 bütünlü[ki]n anlar kim ündeyürler sėni kiçig ėwler artındın üküşrekleri anlarnıŋ uḳmaslar usları yoḳ

Ku. T. 37/56a2

5 taḳı eger anlar serdiler ėrse ançaḳa tegi kim çıḳġıŋça anlarnıŋ tapa bolġay ėrdi eḍgülük anlarḳa taḳı taŋrı yazuḳ örtgen yarlıḳaġan ol

Ku. T. 37/56b3

6 ey anlar kim kirtgündiler apaŋ kelse silerke bulġanuḳ söz / sav birle amulluḳ ḳılıŋlar kim tegmeŋ ėsizlikin bir ögürke bilmedin belgüsüzlükün bolġay siler ḳılışıŋızlar üze öknügliler

Ku. T. 37/57b3

7 yana biliŋler kim silerniŋ içre turur taŋrınıŋ yalavaçı eger üküş işler içinde helak bolur siler taŋrı sewdürdi sizke kirtgünmeki taḳı bezedi anı köŋlüŋiz içinde taḳı yigrentürdi silerke taŋrını barlamamaḳnı taḳı yarlıġdın çıḳmaḳnı taḳı ʿasi bolmaḳnı anlar ol olar köniler

Ku. T. 37/59a1–2

8 artuḳluḳ taŋrıdın taḳı niʿmet taḳı taŋrı bilgen turur köni işlig

Ku. T. 37/59a3

9 taḳı eger iki ögür kirtgüngenlerdin öldürüşseler yaraşturuŋlar ol iki ara eger yolsuzluḳ ḳılsa ol ikide biri taḳı biri üze toḳşuŋlar ol kim yaġılıḳ ḳılur ḳaçan yanġınça taŋrınıŋ fermanıŋa eger yansa yaraşturuŋlar ol iki ara könilik bile dad bėriŋler ol taŋrı sewer könilik ḳılġanlarnı

Ku. T. 37/60b2–3

10 bütünlükin müʾminler ḳadaşlar yaraşturuŋlar ḳadaşlarıŋız arasını ḳorḳuŋlar taŋrıda bolġay kim rahm ḳılġay

Ku. T. 37/61a1

11 ey anlar kim taptılar füsus tutmasun boḍun boḍundın bolġay kim bolsalar yaḫşı olardın ap uraġutlar uraġutlardın bolġay [kim] bolsalar yaḫşı olardın til ėtmeŋler bir ikindike ündemeŋler at yawuzı bile nėme yawuz füsuḳ at imanda kiḍin kim kim yanmasa olar anlar zalimler

Ku. T. 37/62a3

12 ey anlar kim taptılar sıŋardın turuŋlar üküş sėzigdin amarı sėzig yazuḳ üşmeŋler ġıybet ḳılmasun amarıŋız amarını sewer mü sizde biriŋiz yėse ḳadaşınıŋ etini mundar taplamaz sizler anı ḳorḳuŋlar taŋrıda ol taŋrı tevbe ḳabul ḳılġan yarlıḳaġan

Ku. T. 37/63b2

13 ey boḍun biz törüttimiz sizni erkekdin hem tişidin taḳı ḳıldımız sizlerni ögürler uġuşlar bilişiŋler tėp bütünlükin kerametlıġraḳıŋız taŋrı üskinde saḳnuḳraḳıŋız ol taŋrı bilgen taḳı agah

Ku. T. 37/64b1

14 aydı ʿArabian büttümiz ayġıl: bitmediŋizler ançası bar ayıŋlar: boyun sudumız taḳı kirmedi imanḳa köŋülleriŋiz içiŋe eger boyun susa siler taŋrıḳa hem yalavaçıŋa eksütmez sizke ʿamelleriŋizdin nerse ol taŋrı örtgen yarlıḳaġan

Ku. T. 37/65b1

15 bütünlükin müʾminler anlar kim taptılar taŋrıḳa hem yalavaçıŋa yana şek bolmadılar ḳatlandılar malları birle hem tenleri birle taŋrı yolı içinde olar anlar könike tapuġlılar

Ku. T. 37/66a2

16 ayġıl: ögretür mü siz taŋrıḳa diniŋizni ol allah / taŋrı bilür ol kim kökler içinde ol kim yer içinde ol taŋrı ḳamuġnı bilgen

Ku. T. 37/66b3

17 Minnet ḳılurlar seniŋ üze müsülman bolsalar ayġıl: minnet ḳılmaŋ meniŋ üze islamuŋıznı kendü taŋrı minnet ḳılur siziŋ üze köndürdi imanḳa eger çın erse sizler

Ku. T. 37/67b1–2

18 ol taŋrı bilür örtügli köklerni hem yerlerni ol taŋrı körgen nė kim ḳılsa sizler

Ku. T. 37/68a1

taŋrı atı birle ruzi bėrgen yarlıḳaġlı

Ku. T. 37/68a2

1 ḳaf taġı yana ajun tegreki and ḳurʾan haḳḳı uluġ

Ku. T. 37/68a3–2

2 kendü taŋladılar keldi olarḳa ḳorḳutġuçı olardın aydı kafirler: nėerse turur taŋ

Ku. T. 37/68b3

3 biz mü ölse-miz bolsa-miz topraḳ ol yanmaḳ ıraḳ

Ku. T. 37/69a1–2

4 çın-oḳ [bildimiz anı kim eksütür yer olardın] biziŋ üskümizde bitig küḍezgen

Ku. T. 37/69a3

5 kendü yalġan tuttılar könini ḳaçan keldi erse olarḳa olar ḳatış ḳarış iş içinde olar

Ku. T. 37/69b2

6 baḳmazlar mu kökke üstünlerinde neçük bina ḳıldımız anı taḳı bezedimiz anı yoḳ aŋar hiç açuḳluḳ

Ku. T. 37/70a2

7 yerni kerdimiz anı kemiştimiz anıŋ içinde basruḳlarnı ündürdümiz anıŋ içinde ḳamuġ cüftdin körklüg

Ku. T. 37/70b2

8 körgü hem pend ḳamuġ yıġıġlı ḳulḳa

Ku. T. 37/70b3

9 indürdümiz kökdin suwnı berekatlıġ ündürdümiz anıŋ birle bustanlarnı bıçġu ewünni

Ku. T. 37/71a3

10 ḫurma yıġaçını uzunlar, aŋar mive ükülmiş

Ku. T. 37/71b1–2

11 Ruzı ḳullarḳa tirgüzdimiz anıŋ birle ölüg kendni mundaġuḳ çıḳmaḳ

Ku. T. 37/71b3

12 yalġan tuttı olarda burun nuh ḳavmi taḳı yaranları ol ve salih ḳavm[i]

Ku. T. 37/72a2

13 ʿad ḳavmi taḳı ol kafir ḳadaşları lut

Ku. T. 37/72a3

14 bök iḍi--leri Tübbaʿ boḍnı ḳamuġ yalġan tuttı yalawaçların seza boldı meniŋ vaʿidim

Ku. T. 37/72b2–3

15 ardımız mu evvel törütmek birle kendü anlar sėzig içinde yaŋı törütmekdin

Ku. T. 37/73a1–3

16 çın-oḳ törüttimiz ademini bilür-miz nė tüşürür aŋa et-özi biz yaḳın-miz aŋar emgen tamurdın

Ku. T. 37/73b1–2

17 ançada tutar iki tutuġlı oŋdın yaʿni saġ soldın olduruġlı

Ku. T. 37/73b3

18 Sözlemez bir söz meger anıŋ üskinde küḍezgen anuḳ

Ku. T. 37/74a1–3

19 keldi ölüm ḳatıġlıḳı / esrüklüki köni ol ermez sen kim andın ḳaçar sen