Eserler · Karahanlı Türkçesi
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
Karahanlı 11. yy.
Düzyazı
kısaltma: KuT metin aranabilir
Kaynak yayın
- ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.
Sayılarla
2.150
cümle
38.093
sözcük
6.525
ayrı biçim
3.827
tek geçişli
%58,7 (hapax)
0,488
STTR
standart tür/sözcük
17,7
sözcük / cümle
5,58
harf / sözcük
1
eksik yer (lakün)
En sık içerik sözcükleri
- taŋrı858
- içinde510
- hem500
- anlar369
- olarḳa351
- sizler321
- eger293
- bütünlükin270
- meger224
- sizke223
- olarnı196
- taŋrıḳa159
- ḳıldı136
- siziŋ118
- aydılar113
- kün113
- olardın112
- ögür112
- iki108
- yer106
- taŋrınıŋ102
- ayġıl101
- mü101
- ançada100
- bilgen100
- içre99
- mu95
- biziŋ93
- köni92
- kiḍin90
- anlarḳa88
- erdiler87
- tilese87
- tandılar86
- ḳılsa86
- ḳıldılar85
- belgülüg80
- nė79
- uluġ78
- yarlıḳaġan77
En sık ikili öbekler
anlar kim 287ol taŋrı 200anıŋ içinde 133kim tandılar 71bu ögür 70yer içinde 60anlarḳa kim 58ey anlar 54ol kün 54kim bittiler 53ulaşu yarlıḳaġan 53ançası bar 51kim taptılar 45siziŋ üze 44taŋrıḳa hem 41anlarnı kim 37bütün işlig 37meger ol 37içinde ol 36rastlıḳ üze 35seniŋ iḍiŋ 35erür taŋrı 33köni yol 32taŋrı bilgen 32
Metin
Çeviriyazı işaretleri
- (a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
- [ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
- <l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
- {l} Editörün fazlalık saydığı
- ⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
- ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.
İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.
— bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.
Ku. T. 37/74b1
20 ürlür borġu içinde ol vaʿid küni
Ku. T. 37/74b2
21 kelür ḳamuġ et-öz anıŋ birle sürgüçi hem tanuḳ
Ku. T. 37/74b3
22 ėrür sen ġaflet içinde mundın açġay-miz sėndin örtügüŋni seniŋ közüŋ bu kün yiti
Ku. T. 37/75a1–3
23 aydı anıŋ ėşi: bu ol kim seniŋ üsküŋde anuḳ.24 kemişiŋler ol ikini tamuġḳa ḳamuġ nu-sipas muḫalif
Ku. T. 37/75b1
25 yıġḳa ḫayrnı teŋde keçgen şeklig
Ku. T. 37/75b2–3
26 ol kim ḳıldı taŋrı birle aḍın ilah atıŋlar köni ḳatıġ ḳın içiŋe
Ku. T. 37/76a1–2
27 ayġay anıŋ ėşi: iḍimiz yolsuz ḳılmadım anı ançası bar erdi yolsuzluḳ içinde ıraḳ
Ku. T. 37/76a3
28 ayġay: ḫusumet ḳılmaŋ meniŋ üskümde çın-oḳ ilgerü ıḍḍım sizke vaʿidni
Ku. T. 37/76b2–3
29 aḍnalmaz aytıġ meniŋ üskümde ermez men küç ḳılġuçı ḳullarḳa
Ku. T. 37/77a1–2
30 ol kün ayġay tamuġḳa: nek tolandıŋ mu ayġay nek ziyadedin
Ku. T. 37/77a3
31 yaġutuldı uştmah muttaḳilarḳa ıraḳ ermez
Ku. T. 37/77b2
32 bu ol kim vaʿde ḳılnur siz ḳamuġ yanġan küḍezgenni
Ku. T. 37/77b3
33 kim ḳorḳsa taŋrındın ġaybun keldi ḳamuġ yanġan köŋülni
Ku. T. 37/78a2
34 kigürüŋler selam birle ol ḫulud küni
Ku. T. 37/78a3
35 olarḳa nė tileseler anıŋ içinde biziŋ üskümizde ziyade
Ku. T. 37/78b2
36 neçe yoḳattımız olarda burun ḳarndın olar ḳaviraḳ olardın tutmaḳın kezdiler kendler içinde nek bar mu ḳorḳınçu
Ku. T. 37/79a2
37 bütün anıŋ içinde pend ol kişike bolsa aŋar köŋül azu kemişse ḳulaḳ tuttı ol halde tanuḳ bolsa
Ku. T. 37/79b2
38 çın-oḳ törüttümiz köklerni yerlerni ol iki ara altı kün içinde tegmedi bizke armaḳdın
Ku. T. 37/80a2
39 sergil anıŋ üze ayurlar: tesbih ayġıl iḍiŋe şükr aymaḳ birle aşnu kün tuġmazda hem burun batmazdın
Ku. T. 37/80b3
40 hem tünle tesbih ḳılġıl aŋar hem secde soŋlarında
Ku. T. 37/81a1–2
41 ḳulaḳ tutġıl ol kün ündeyür ündegüçi yaḳın yerdin yawuḳ
Ku. T. 37/81a3
42 ol kün eşitgeyler sayhanı sezasınça ol çıḳmaḳ küni
Ku. T. 37/81b2–3
43 biz tirgüzür-miz hem öldrür-miz hem bizke yanış
Ku. T. 37/82a1–2
44 ol kün yarılur yer olarda terkin ol tėrmek biziŋ üze asan
Ku. T. 37/82a3
45 biz bilür-miz nė ayurlar ermez sen anlar üze küçegüçi pend bėrgil ḳurʾan birle kim ḳorḳar erse meniŋ vaʿidim
Ku. T. 37/83a1
taŋrı atı birle ruzi bėrgen yarlıḳaġan
Ku. T. 37/83a2
1 ol esgen esin haḳḳı ol yüklüg bulıt haḳḳı
Ku. T. 37/83a3
2 arıġ ve aġır yük.
Ku. T. 37/83a3
3 ol terk yorıġlı kemiler haḳḳı
Ku. T. 37/83b1
4 ol iş sürügli ferişteler haḳḳı
Ku. T. 37/83b2
5 bütünlükin vaʿde ḳılnur siz köni
Ku. T. 37/83b2
6 bütün ed-din toḳsuġlı
Ku. T. 37/83b3
7 kök haḳḳı üküş yolluġ
Ku. T. 37/84a1
8 her-ayine siz bir fısḳ ḳavl içinde siz
Ku. T. 37/84a2
9 yandrulur siz andın kim yandurdı erse
Ku. T. 37/84a2
10 Laʿnet ḳılındı yalġan ḳılġuçılar
Ku. T. 37/84a3
11 anlar kim olar osallıḳ içinde ġafiller
Ku. T. 37/84b1
12 sorarlar ḳaçan ol ceza küni
Ku. T. 37/84b2
13 ol kün anlar ot üze kökreyürler
Ku. T. 37/84b3
14 tatıŋlar ḳınıŋıznı bu ol kim erdiŋiz aŋa ėweklik ḳılġanlar