Eserler · Karahanlı Türkçesi

Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

Karahanlı 11. yy. Düzyazı kısaltma: KuT metin aranabilir

Kaynak yayın

ATA, Aysu 2004. Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası) Karahanlı Türkçesi (Giriş-Metin-Dizin), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Derlem metni bu yayındaki okumaya dayanır; çeviriyazı işaretleri yeniden yazılmıştır.

Sayılarla

2.150

cümle

38.093

sözcük

6.525

ayrı biçim

3.827

tek geçişli

%58,7 (hapax)

0,488

STTR

standart tür/sözcük

17,7

sözcük / cümle

5,58

harf / sözcük

eksik yer (lakün)

Kavram alanı profili (10.000 sözcükte)

Kavram atlasında tüm eserlerle karşılaştır →

En sık içerik sözcükleri

En sık ikili öbekler

Metin

Çeviriyazı işaretleri

(a) Yazıtta/yazmada yazılmayan, editörce tamamlanan ünlü ya da harf
[ip] Zedelenmiş, editörce onarılmış yer
<l> Yazıcının atladığı, editörün eklediği
{l} Editörün fazlalık saydığı
⟨…⟩ Metin eksik (lakün)
ḳ ġ ŋ ḍ ė ḫ özgün çeviriyazı harfleridir; aramada “Akıllı” kipte k g n d e h ile de bulunur.

İşaretler kaynak edisyonların kullanımına bağlıdır; ayrıntı için ilgili yayına bakınız.

Okuma yardımcısı — bir sözcüğün üzerine gelin ya da dokunun: madde başı, anlamı ve biçimi görünür.

Ku. T. 37/85a2–3

15 her-ayine muttaḳilar uştmahlar içinde yerler içinde

Ku. T. 37/85b1–2

16 alıġlılar ol kim bėrdi olarḳa iḍileri olar erdiler anda burun eḍgülük etgenler

Ku. T. 37/85b3

17 erdiler tünnüŋ azında ol kim yatur ėrdiler

Ku. T. 37/86a1

18 seherlerde olar yarlıḳatu ḳolarlar

Ku. T. 37/86a2–3

19 Malları içinde haḳ tėrür erdiler tilegüçike ruz[i]süzke

Ku. T. 37/86b1

20 yer içinde belgüler şeksizlerke

Ku. T. 37/86b2

21 Özleriŋiz içinde körmez mü sizler

Ku. T. 37/86b3

22 kök içinde ruziŋiz ol kim vaʿde ḳılınur sizler

Ku. T. 37/87a1–2

23 yer kök iḍisi tuta and ol ruzi rast anıŋ meŋizlig kim sözleyür sizler

Ku. T. 37/87a3

24 nek keldi mü saŋa ibrahimnüŋ ḳonuḳı sözi aġırlanmışlar

Ku. T. 37/87b2–3

25 ançada kirdiler anıŋ üze aydılar selam aydı selam ḳorḳunçluġ boḍunlar

Ku. T. 37/88a1–2

26 emitti boḍnıḳa keldürdi buzaġu semüz

Ku. T. 37/88a3

27 yaġuttı anı olarḳa aydı: yėmez mü sizler

Ku. T. 37/88b1–2

28 kizledi olardın ḳorḳunç aydılar: ḳorḳmaġıl müjde bėrdiler aŋa bilgen oġlan birle

Ku. T. 37/88b3

29 Utru keldi uraġut çıḳrıḳ birle urdı yüzini aydı: ḳurtġa ḳısır tügün

Ku. T. 37/89a2–3

30 aydılar: andaġuḳ aydı: seniŋ iḍiŋ her-ayine ol bütün işlig bilgen

Ku. T. 38/1b1

1 rastlıḳ üze eşitti taŋrı ol tişiniŋ sözin tartışur seniŋ birle cüfti ėşi içinde ınçıḳlanur taŋrıḳa ol taŋrı eşitür siziŋ sözleşmek-leriŋizni taŋrı eşitgen körgen

Ku. T. 38/2a3

2 anlar kim zihar andı içerler sizdin uraġutlarındın ermezler olarnıŋ anaları anaları ermez olar meger ol uraġutlar tuġurdı olarnı olar ayurlar yawuzraḳ aymaḳdın hem yalġan ol taŋrı keçürgen turur yarlıḳaġan ol

Ku. T. 38/4a1

3 anlar kim zihar andı içerler uraġutlarındın yana yanarlar aŋar kim aydılar: ḳarabaş azad ḳılġu kerek yaḳmazda aşnu ol pend bėrlür sizler anıŋ birle ol taŋrı anı kim ḳılur siz bilgen turur

Ku. T. 38/4a1

4 kim kim .

Ku. T. 38/5a1

9 [Ey anlar kim] taptılar ḳaçan raz aysa sizler bir ikindi birle raz aymaŋ yazuḳ birle haddin keçmek birle resulḳa ḫilaf ḳılmaḳ birle raz aytıŋ eḍgülük birle taḳı saḳnuḳluḳ birle ḳorḳuŋlar taŋrıda ol kim aŋar tėrlür sizler

Ku. T. 38/6a1

10 bütünlükin raz aymaḳ yekdin turur ḳaḍġurtmaḳ üçün anlarnı kim taptılar ermez olarḳa ziyan ḳılġuçı nerse meger taŋrınıŋ yarlıġı birle taŋrı üze tevekkül ḳılıŋ-a müʾminler

Ku. T. 38/6b2

11 ey anlar kim taptılar ḳaçan ayılsa sizke kėŋrü olturuŋ olturġu yerlerde kėŋrü ḳılıŋ orunnı ya kėŋütgey taŋrı sizlerke ḳaçan ayılsa: yoḳaru olturuŋ yoḳaru olturuŋlar kötürgey taŋrı anlarḳa kim taptılar sizdin anlarḳa kim bėrildiler bilig derecat ol taŋrı anı kim ḳılur sizler bilgen ol

Ku. T. 38/8a1

12 ey anlar kim taptuŋız ḳaçan raz aysa sizler yalavaç birle ilgerü ıḍıŋ razlarıŋızda burun sadaḳa ol yaḫşı sizke arıġraḳ eger bulmasa sizler ol taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/8b3

13 ḳorḳar mu sizler kim öŋ ıḍsa sizler öz razlarıŋızda burun sadaḳalar ḳaçan ḳılmadıŋız erse tevbe bėrdi taŋrı sizlerke aḍaḳın tutuŋlar namaznı bėriŋler zekatnı boyun suŋlar taŋrıḳa hem yalavaçıŋa taŋrı bilgen ol anı kim ḳılur sizler

Ku. T. 38/9b3

14 baḳmaz mu sen anlarḳa kim dostluḳ tuttılar bir ögür birle kim öwkelig boldı taŋrı olar üze ermez olar sizdin siz me olardın andıḳarlar yalġanlıḳ üze olar bilürler

Ku. T. 38/10b2

15 anuttı taŋrı ola üçün ḳın ḳatıġ olar kim yawuz ḳılur erdiler

Ku. T. 38/11a2

16 ḳıldılar andlarını ḳalḳan yüz evürdiler taŋrınıŋ yolındın olarḳa turur ḫ˅arlaġan ḳın

Ku. T. 38/11b2

17 hem asıġ ḳılmaz olardın malları hem ʿayalları taŋrıdın nerse olar tamuġ iḍile[r]i tururlar anıŋ içinde cavidaneler.18 ol kün ḳoparur olarnı taŋrı ḳamuġnı andıḳarlar aŋar neçük kim andıḳarlar sizke sėznürler olar nerse üze bilgil olar olar yalġançılar turur

Ku. T. 38/13a1

19 elig buldı anlar üze yek unıtturdı olarḳa taŋrınıŋ yadını olar turur yek süsi bilgil yek süsi olar ziyanlıġlar ol

Ku. T. 38/13b3

20 anlar kim ḫilaf ḳılurlar taŋrıḳa hem yalavaçıŋa anlar bolġaylar ḫ˅arluḳ içinde

Ku. T. 38/14a2–3

21 bitidi taŋrı: ġalebe ḳılġay men men hem meniŋ yalavaçlarım ol taŋrı küçlüg küsüş turur

Ku. T. 38/14b1

22 bulmaz sen bir ögürni kim tapḳalar taŋrıḳa hem soŋ künke dost tutarlar kim ḫilaf ḳılsa taŋrıḳa yime yalavaçıŋa neçeme bolsalar ataları er oġlanları azu ḳadaşları azu uġuşları olar bitidi taŋrı köŋülleri içinde imannı ḳavi ḳıldı olarnı ruh birle andın kigrür olarnı uştmahlarḳa aḳar anıŋ astınıda arıḳlar mengü ḳalıġlılar anıŋ içinde ḫoşnud ėrür taŋrı olardın ḫoşnud bolurlar andın olar taŋrınıŋ süsi bilgil bütünlükin taŋrınıŋ süsi olar ḳurtu[lu]ġlılar

Ku. T. 38/16b1

başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan

Ku. T. 38/16b2

1 tesbih aydı ol taŋrıḳa nė kim yėti ḳat kök içinde ol kim yerler içinde ol misl yoḳ bütün işlig

Ku. T. 38/17a3

2 ol turur kim çıḳardı anlarnı kim tandılar bitig iḍilerindin kendü saraylarındın ilk ḳopmaḳḳa sėzinmediŋiz kim çıḳġaylar tėp sėzindi olar yıġıġlı olarnı[ŋ] hisarları taŋrıdın keldi olarḳa iḍi ḳını andın kim saḳınmadılar yime kemişti köŋülleri içre ḳorḳunçnı buzarlar erdi ėwlerini öz eligleri birle müʾminler eligleri birle ʾibret alıŋlar ey közlügler iḍisi

Ku. T. 38/18b3

3 eger bitimiş erse taŋrı olar üze avarelıḳnı ḳınattı olarnı dünya içre olarḳa aḫiret içinde ot ḳını

Ku. T. 38/19a3

4 ol olar ḫilaf ḳıldılar taŋrıḳa anıŋ yalavaçıŋa kim ḫilaf ḳılsa taŋrıḳa ol taŋrı ḳatıġ ḳınlıġ turur

Ku. T. 38/19b3

5 kesmediŋiz ḫurma tüplerini azu ḳoḍtıŋızlar anı aḍaḳın yıldızları üze taŋrınıŋ yarlıġı birle rüsva ḳılmaḳ üçün fasıḳlarnı

Ku. T. 38/20b1

6 ol kim yandurdı taŋrı yalavaçı üze olardın sekirtmediŋizler anıŋ üze atlardın tėwe ermez ançası bar iḍi gümarla[r] yalavaçlarını kimnüŋ üze tilese taŋrı ḳamuġ neŋ üze uġan turur